Đằng sau phán quyết lịch sử buộc Meta, YouTube chịu trách nhiệm về ‘nghiện mạng xã hội’

Thu Hằng22:26 27/03/2026

Phán quyết mang tính bước ngoặt buộc Meta và YouTube chịu trách nhiệm pháp lý đã làm dấy lên tranh luận lớn về “nghiện mạng xã hội” và tác động của các nền tảng số tới giới trẻ.

Đằng sau đó là câu hỏi gai góc: liệu thiết kế công nghệ có đang cố tình “giữ chân” người dùng bằng mọi giá?

Bồi thẩm đoàn xác định Meta và Google đã bất cẩn trong thiết kế hoặc vận hành mạng xã hội, gây tổn hại cho nguyên đơn. Ảnh: ABC News

Một bồi thẩm đoàn tại Los Angeles đã kết luận công ty Google thuộc tập đoàn Alphabet và Meta (công ty mẹ của YouTube, Instagram…) phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong một phiên tòa dân sự mang tính bước ngoặt liên quan đến tình trạng nghiện mạng xã hội ở giới trẻ.

Các nhà vận động và các bậc phụ huynh – những người cho rằng việc sử dụng mạng xã hội đã gây tổn hại đến con cái họ, trong một số trường hợp dẫn đến rối loạn ăn uống, tự gây thương tích hoặc tự tử – đã hoan nghênh phán quyết này bên ngoài tòa án.

Quyết định của bồi thẩm đoàn được đưa ra hôm 25/3 (theo giờ địa phương), sau một vụ kiện trong đó nhóm luật sư của nguyên đơn lập luận rằng các công ty phải chịu trách nhiệm pháp lý đối với thiết kế gây nghiện của nền tảng của họ.

Phiên tòa xoay quanh điều gì?

Nguyên đơn trong vụ án là một phụ nữ 20 tuổi, được xác định trong hồ sơ của Tòa Thượng thẩm California tại Los Angeles chỉ bằng chữ viết tắt KGM. Các luật sư gọi cô là Kaley.

KGM đã làm chứng vào tháng 2, cho biết việc sử dụng mạng xã hội từ khi còn nhỏ đã kích hoạt chứng nghiện công nghệ của cô, đồng thời làm trầm trọng thêm tình trạng trầm cảm và ý nghĩ tự sát. Cô nói mình đã phát triển chứng rối loạn nhận thức hình thể (body dysmorphia) – một tình trạng lâm sàng được bác sĩ chẩn đoán – do sử dụng mạng xã hội.

Phiên tòa bắt đầu với phần trình bày mở đầu vào ngày 9/2, và các cuộc nghị án kéo dài hơn 40 giờ.

Google và Meta – công ty mẹ của các nền tảng mạng xã hội Facebook và Instagram – là hai bị đơn còn lại trong vụ kiện.

Trước đó vào cuối tháng 1, TikTok và công ty mẹ của Snapchat là Snap Inc đã đạt thỏa thuận dàn xếp phần liên quan của họ trong vụ án. Chi tiết các thỏa thuận này không được công bố.

Video đang HOT

Nguyên đơn nói gì trước tòa?

KGM cho biết cô bắt đầu sử dụng YouTube từ năm 6 tuổi và Instagram từ năm 9 tuổi. Khi kết thúc bậc tiểu học, cô đã đăng tải 284 video lên YouTube.

Nguyên đơn nói trước tòa: “Tôi ngừng tương tác với gia đình vì dành toàn bộ thời gian cho mạng xã hội”. Cô cho biết mình bắt đầu bị lo âu và trầm cảm từ năm 10 tuổi, và sau đó được chẩn đoán mắc cả hai tình trạng này.

Cô cũng thừa nhận từng “mua” lượt thích thông qua một nền tảng, nơi cô có thể thích ảnh của người khác để đổi lại việc nhận được nhiều lượt thích. “Điều đó khiến tôi trông có vẻ nổi tiếng”, cô nói.

KGM cho biết một số tính năng – mà các luật sư lập luận là được thiết kế có chủ đích để gây nghiện – như thông báo, mang lại cho cô cảm giác “hưng phấn”. Cô đôi khi vào nhà vệ sinh ở trường chỉ để kiểm tra thông báo.

Nguyên đơn cũng cho biết cô sử dụng các bộ lọc của Instagram – vốn thay đổi diện mạo – cho gần như tất cả ảnh của mình. Cô nói rằng trước khi dùng mạng xã hội và bộ lọc, cô chưa từng trải qua những cảm xúc tiêu cực liên quan đến chứng rối loạn nhận thức hình thể.

Victoria Burke, một nhà trị liệu từng làm việc với nguyên đơn trong 6 tháng vào năm 2019, cũng làm chứng rằng mạng xã hội và cảm nhận bản thân của KGM có mối liên hệ chặt chẽ, và những gì xảy ra trên mạng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần của cô.

Meta và Google lập luận ra sao?

Trong khi phía nguyên đơn cho rằng KGM là người dùng dễ bị tổn thương và bị các nền tảng “khai thác”, luật sư của Meta và YouTube (thuộc Google) lập luận rằng cô tìm đến các nền tảng này như một cách đối phó hoặc trốn tránh các vấn đề tâm lý đã tồn tại từ trước.

Meta cho rằng những khó khăn của KGM đã bắt đầu trước khi cô sử dụng mạng xã hội.

Luật sư của Meta, Paul Schmidt, cho biết câu hỏi cốt lõi là liệu các nền tảng mạng xã hội của công ty có phải là yếu tố quan trọng gây ra các vấn đề tâm lý của nguyên đơn hay không.

Trong phiên tòa, luật sư Meta Phyllis Jones đã trình chiếu các tin nhắn và bài đăng Instagram, trong đó KGM nói về tình trạng tâm lý và mối quan hệ căng thẳng với mẹ. Các video do KGM quay cảnh mẹ la mắng cô cũng được trình chiếu. Nguyên đơn thừa nhận mối quan hệ của họ là khó khăn. Hiện cô vẫn sống cùng mẹ và làm nhân viên mua sắm cá nhân tại Walmart.

Kết luận của bồi thẩm đoàn

Bồi thẩm đoàn xác định Meta đã có hành vi bất cẩn trong thiết kế hoặc vận hành Instagram.

Họ cho rằng sự bất cẩn này là “yếu tố quan trọng” gây tổn hại cho nguyên đơn, đồng thời Meta phải chịu trách nhiệm vì không cảnh báo đầy đủ về những nguy cơ khi sử dụng Instagram.

Tương tự, bồi thẩm đoàn cũng kết luận Google đã bất cẩn trong thiết kế hoặc vận hành YouTube, và sự bất cẩn này cũng là yếu tố quan trọng gây hại cho nguyên đơn. Google cũng bị xác định là không cảnh báo đầy đủ về rủi ro của nền tảng.

Đa số bồi thẩm viên đồng ý với các kết luận và quyết định bồi thường 3 triệu USD thiệt hại cho nguyên đơn.

Sau đó, họ đề xuất thêm 3 triệu USD tiền phạt mang tính trừng phạt, sau khi cho rằng các công ty đã hành động với ác ý, áp bức hoặc gian lận trong việc gây hại cho trẻ em sử dụng nền tảng của mình.

Meta sẽ chịu 70% tổng số tiền, phần còn lại thuộc về Google.

Thẩm phán sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng về mức bồi thường, và hiện vẫn chưa có phán quyết chính thức cũng như thời điểm công bố.

Phản ứng của Meta và Google

Meta và Google đã ra tuyên bố phản đối phán quyết và cho biết sẽ xem xét các lựa chọn pháp lý, bao gồm việc kháng cáo.

Người phát ngôn của Google, Jose Castaneda, cho rằng phán quyết đã “hiểu sai về YouTube”, mô tả đây là “một nền tảng phát trực tuyến được xây dựng có trách nhiệm, không phải mạng xã hội”.

Phía Meta cũng cho rằng sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên là vấn đề “cực kỳ phức tạp và không thể quy cho một ứng dụng duy nhất”.

Ngay trước phán quyết trong vụ KGM, một bồi thẩm đoàn khác tại New Mexico đã xác định Meta cố ý gây tổn hại đến sức khỏe tâm thần của trẻ em và che giấu những gì họ biết về tình trạng bóc lột tình dục trẻ em trên nền tảng.

Đây là vụ xét xử đầu tiên mà bồi thẩm đoàn kết luận Meta phải chịu trách nhiệm pháp lý cho các hoạt động trên nền tảng của mình. Vụ kiện được Tổng chưởng lý bang New Mexico khởi kiện vào tháng 12/2023.

Bồi thẩm đoàn xác định có hàng nghìn vi phạm, mỗi vi phạm bị phạt 5.000 USD, tổng cộng lên tới 375 triệu USD – dù vẫn thấp hơn nhiều so với mức mà bên công tố yêu cầu.

Trong những năm gần đây, hơn 40 tổng chưởng lý bang tại Mỹ đã đệ đơn kiện Meta ở cả cấp liên bang và bang, cáo buộc công ty góp phần gây ra khủng hoảng sức khỏe tâm thần ở giới trẻ bằng cách cố ý thiết kế các tính năng gây nghiện trên Facebook và Instagram.

Thói quen lướt mạng liên tục có thể ảnh hưởng đến não bộ

Theo phóng viên TTXVNN tại Sydney, một phóng sự của chương trình nổi tiếng tại Australia mang tên "60 Minutes" đã chỉ ra rằng việc dành hàng giờ mỗi ngày để lướt Internet, xem mạng xã hội hoặc chơi game trên điện thoại và máy tính bảng có thể tác động tiêu cực đến não bộ theo thời gian.

Mức độ phổ biến của thói quen này đang tăng nhanh đến mức các nhà nghiên cứu và giới chuyên gia đã đưa ra một thuật ngữ mới là "chứng mất trí nhớ kỹ thuật số" (digital dementia) - nghĩa là tình trạng suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung liên quan đến việc phụ thuộc quá nhiều vào thiết bị kỹ thuật số.

Một số hình ảnh quét não trong nghiên cứu cho thấy, các thay đổi được mô tả là có điểm tương đồng với những gì các nhà khoa học thường quan sát thấy ở người lớn tuổi mắc bệnh Alzheimer, nghĩa là bộ não bị teo nhỏ đáng kể.

Dù vậy, các chuyên gia nhấn mạnh, điều này không có nghĩa là người trẻ sẽ mắc bệnh, nhưng là tín hiệu cho thấy việc sử dụng thiết bị số quá mức có thể ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, tập trung và xử lý thông tin. Nói cách khác, thay vì mang lại sự giải trí, hoặc thậm chí chỉ là một cách để "giết" thời gian, việc sử dụng thiết bị số quá mức đang làm giảm trí thông minh của con người.

Tiến sĩ Mark Williams, chuyên gia nổi tiếng quốc tế về lĩnh vực thần kinh học nhận thức cho rằng chứng mất trí nhớ do sử dụng thiết bị kỹ thuật số đang gây ra một khủng hoảng sức khỏe nghiêm trọng, song chưa nhận được sự quan tâm đúng mức.

Ông Williams cho biết, các triệu chứng quan sát được ở một số người trẻ tuổi cũng như các kết quả chụp chiếu cho thấy những dấu hiệu thường chỉ thấy ở người cao tuổi bị chứng mất trí nhớ. Vì vậy, ông khuyên giới trẻ nên xem xét lại cách sử dụng công nghệ hàng ngày.

Trong chương trình trên, một số thanh thiếu niên đã chia sẻ trải nghiệm thực tế cho biết, việc sử dụng điện thoại và mạng xã hội quá nhiều đã ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, làm thay đổi tâm lý nghiêm trọng và hành vi của họ. Một số em thừa nhận dễ bị cuốn vào việc lướt điện thoại hàng giờ mà không nhận ra, khó tập trung vào học tập hoặc công việc, cảm thấy mệt mỏi tinh thần khi tiếp xúc với quá nhiều thông tin trên mạng.

Theo các chuyên gia trong thời đại công nghệ, điện thoại thông minh và mạng xã hội mang lại nhiều tiện ích, nhưng cũng khiến con người dễ rơi vào trạng thái tiếp nhận thông tin liên tục mà không có thời gian cho não bộ nghỉ ngơi. Đặc biệt là đối với thanh thiếu niên, nhóm đang trong giai đoạn phát triển nhận thức, việc sử dụng thiết bị công nghệ quá mức có thể làm ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ, sự tập trung, giấc ngủ và sức khỏe tinh thần.

Vì vậy, các nhà nghiên cứu khuyến nghị mọi người xây dựng thói quen sử dụng công nghệ lành mạnh hơn, chẳng hạn như giới hạn thời gian sử dụng mạng xã hội mỗi ngày, nghỉ giải lao sau khi dùng thiết bị trong thời gian dài, tăng cường hoạt động ngoài trời hoặc chơi thể thao, dành thời gian giao tiếp trực tiếp với gia đình và bạn bè, tắt thông báo không cần thiết để giảm bớt việc kiểm tra điện thoại liên tục. Việc cân bằng giữa công nghệ và cuộc sống được xem là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ não bộ trong dài hạn.

Nhật Bản: Instagram bổ sung tính năng cảnh báo phụ huynh về nội dung tự tửChi nhánh tại Nhật Bản của Meta, công ty sở hữu ứng dụng Instagram, cho biết sẽ triển khai tính năng mới từ năm 2026 nhằm thông báo cho phụ huynh khi người dùng từ 13 đến 17 tuổi nhiều lần tìm kiếm nội dung liên quan đến tự tử hoặc tự gây hại. Biểu tượng của mạng xã hội Instagram trên màn...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Xem thêm Share

Xem nhiều

Nam nhạc sĩ gạo cội tuyên bố về giọng hát Hồ Văn Cường05:47

Clip đang nổi tiếng toàn cầu về dịch vụ cho người mê sống "phông bạt", thích đu idol: Kiếm tiền dễ thế sao?00:35

BTS vướng nghi vấn đạo nhạc04:01

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Phát hiện hóa thạch linh trưởng 18 triệu năm tuổi có thể viết lại lịch sử tiến hóa

21:54:05 27/03/2026

Bằng cách kết hợp dữ liệu di truyền từ các loài hiện đại với đặc điểm giải phẫu của hóa thạch, nhóm nghiên cứu đã xác định Mesrypithecus nằm gần vị trí tổ tiên chung của các loài vượn ngày nay trên cây tiến hóa.

Số liệu mới về việc làm tạo dư địa để Fed giữ nguyên lãi suất

21:50:39 27/03/2026

Nền kinh tế Mỹ lớn nhất thế giới đã cho thấy, khả năng phục hồi đáng ngạc nhiên trước các chính sách của Tổng thống Donald Trump, trong đó có việc áp thuế nhập khẩu sâu rộng và siết chặt chính sách nhập cư.

Chiến sự Trung Đông ngày thứ 27: Israel sát hại thêm quan chức Iran, không kích quy mô lớn Tehran

21:48:26 27/03/2026

Các tổ chức quốc tế cảnh báo tình trạng các mục tiêu dân sự, bao gồm khách sạn và khu dân cư, bị cuốn vào xung đột đang làm gia tăng đáng kể rủi ro đối với dân thường, cũng như đặt ra những lo ngại về việc tuân thủ luật nhân đạo quốc tế...

Pháp phát hiện 70% sản phẩm online dưới chuẩn và độc hại

21:45:08 27/03/2026

Bộ trưởng Serge Papin cảnh báo người tiêu dùng cần thận trọng khi mua hàng trực tuyến, đặc biệt từ các nền tảng giá rẻ, cho rằng việc không tuân thủ tiêu chuẩn dường như là mô hình kinh doanh của một số nền tảng này.

EU đứng trước quyết định lớn về các chất gây ô nhiễm vĩnh cửu

21:33:42 27/03/2026

Vì vậy, các chuyên gia đề xuất giải pháp dung hòa, gồm dán nhãn rõ ràng các sản phẩm được phép sử dụng PFAS theo diện ngoại lệ và áp dụng các biện pháp quản lý riêng tại từng cơ sở sản xuất.

Tổng thống Mỹ tiết lộ 'cử chỉ thiện chí' của Iran

21:31:44 27/03/2026

Ngoài ra, Iran cũng yêu cầu bồi thường thiệt hại, bảo đảm các cam kết bồi hoàn, cũng như chấm dứt xung đột trên toàn bộ các mặt trận liên quan đến các đồng minh của nước này trong khu vực. Nguồn tin nói rằng Iran yêu cầu công nhận chủ q...

Xung đột Trung Đông thúc đẩy nhu cầu nhiên liệu thay thế

17:05:09 27/03/2026

Theo giáo sư Yeah, việc sử dụng dầu cọ và các loại dầu thực vật khác làm nhiên liệu sẽ trở nên khả thi hơn về mặt kinh tế nếu tình trạng thiếu nhiên liệu hóa thạch toàn cầu kéo dài và giá dầu thô duy trì ở mức trên 100 USD/thùng trong v...

Kiến nghị cho tàu biển Việt Nam lưu thông qua eo biển Hormuz theo thứ tự ưu tiên

15:14:14 27/03/2026

Ưu tiên thứ ba là cho các tàu mang cờ quốc tịch nước ngoài, thuộc sở hữu của doanh nghiệp Việt Nam, thuyền viên nước ngoài, vận chuyển hàng hóa ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Đâm dao nghiêm trọng tại thủ đô Nhật Bản

09:09:38 27/03/2026

Cơ quan chức năng cho biết nạn nhân từng trình báo bị theo dõi từ cuối năm 2025 và đã được áp dụng một số biện pháp bảo vệ, trong đó có lệnh cấm nghi phạm tiếp cận.

Mỹ tiếp tục tạm hoãn tấn công vào các cơ sở năng lượng của Iran thêm 10 ngày

09:02:45 27/03/2026

Tổng thống Donald Trump ngày 26/3 tuyên bố chính quyền của ông sẽ tiếp tục tạm hoãn các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Iran thêm 10 ngày nữa.

Các nước Vùng Vịnh muốn tham gia tiến trình đàm phán Mỹ - Iran

08:56:02 27/03/2026

Tổng Thư ký GCC Jasem Albudaiwi khẳng định khối này phải hiện diện trong bất kỳ cuộc đàm phán nào, bác bỏ mọi khuôn khổ, sáng kiến hoặc thỏa thuận tái định hình Trung Đông mà không có tiếng nói của các nước Vùng Vịnh.

Căng thẳng bùng phát trong cuộc họp kín về Iran tại Quốc hội Mỹ

08:23:59 27/03/2026

Một nghị sĩ được thông báo lại nội dung cuộc họp cho biết việc đưa bộ binh vào Iran có thể trở thành lằn ranh đỏ đối với nhiều nhà lập pháp, kể cả những người hiện đang ủng hộ chiến dịch quân sự.