Đảng Cộng hòa chia rẽ vì cuộc khủng hoảng ICE

Chiến dịch trấn áp nhập cư mạnh tay của lực lượng ICE đang khiến các thành viên Cộng hòa chia rẽ, khi họ lo ngại phải trả giá trong cuộc bầu cử giữa kỳ.

Tổng thống Donald Trump đã có thái độ mềm mỏng hơn về chiến dịch truy quét nhập cư, sau khi công dân Mỹ Alex Pretti bị các đặc vụ liên bang bắn chết ở thành phố Minneapolis , Minnesota cuối tuần qua. Ông bày tỏ đau buồn về sự việc và cử “trùm biên giới” Tom Homan đến bang này để quản lý Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE), lực lượng nòng cốt trong chiến dịch truy quét quy mô lớn.

“Không ai trong Nhà Trắng, kể cả Tổng thống Trump, muốn thấy cảnh người dân bị thương hay thiệt mạng trên đường phố Mỹ”, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 26/1 nói.

Động thái mới diễn ra khi hầu hết cố vấn Nhà Trắng đã thúc giục ông Trump tập trung hạ nhiệt căng thẳng tại Minneapolis, theo một nguồn tin thân cận. Pretti là người thứ hai bị đặc vụ liên bang bắn chết trên đường phố Minneapolis trong tháng này, sau Renee Good, người thiệt mạng hôm 7/1.

Lực lượng ICE tại thành phố Minneapolis , bang Minnesota , ngày 7/1 Ảnh: AFP

Sau khi Pretti bị bắn chết trong chiến dịch của ICE, các quan chức chính quyền Trump đã có những bình luận gay gắt về nam y tá khoa hồi sức cấp cứu này. Cố vấn Nhà Trắng Stephen Miller thậm chí còn mô tả Pretti là “khủng bố nội địa”, dù các thông tin liên quan còn nhiều tranh cãi .

Tuy nhiên, các video và lời kể nhân chứng tại hiện trường lại cho thấy bức tranh hoàn toàn khác. Pretti, 37 tuổi, bị các đặc vụ bắn 10 phát trong vòng 5 giây, dù anh chưa từng chạm tay vào khẩu súng mang bên người và không có hành động đe dọa đặc vụ ICE như những gì Miller mô tả.

Vụ nổ súng đã châm ngòi làn sóng phản ứng giận dữ trên khắp nước Mỹ, không chỉ với các thành viên đảng Dân chủ, mà ngay cả các nghị sĩ và quan chức Cộng hòa cũng lên tiếng phản đối.

Đối mặt nguy cơ căng thẳng tiếp tục leo thang về vấn đề nhập cư, thượng nghị sĩ Ted Cruz và Thống đốc Texas Greg Abbott, đều là thành viên đảng Cộng hòa, đã thúc giục Nhà Trắng thay đổi giọng điệu liên quan đến hoạt động của ICE.

Các thượng nghị sĩ Cộng hòa gồm Jerry Moran của bang Kansas và John Curtis của bang Utah kêu gọi điều tra độc lập về sự việc. Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Thượng viện Rand Paul ngày 26/1 cho biết những người đứng đầu ICE, Cục Hải quan và Biên phòng Mỹ (CBP), Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) nên điều trần trước ủy ban.

Nhiều thành viên Cộng hòa ngày càng cảm thấy bất an vì chiến dịch mạnh tay của chính quyền, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần. Họ cảnh báo cách tiếp cận cứng rắn và thông tin về các vụ đối đầu bạo lực khiến công dân Mỹ thiệt mạng có thể khiến phe Cộng hòa trả giá bằng việc mất thế đa số tại Hạ viện.

“Nếu chúng ta không thay đổi cách tiếp cận, chắc chắn điều đó sẽ tác động tiêu cực đến cuộc bầu cử giữa kỳ”, nghị sĩ Cộng hòa Dan Newhouse nói sau khi quyết định không tái tranh cử.

Ngay từ khi tranh cử, ông Trump đã cam kết loại bỏ hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp tại Mỹ. Ông cũng liên hệ cuộc khủng hoảng biên giới dưới thời tổng thống Joe Biden với tình trạng tội phạm bạo lực ở các thành phố Mỹ. Nhà Trắng đã gây sức ép lên các cơ quan di trú nhằm thực hiện chương trình truy quét và trục xuất mạnh tay.

Phần lớn cử tri của ông Trump ủng hộ chiến dịch trục xuất hàng loạt, trong đó 55% cho rằng các hành động như triển khai lực lượng ICE khắp nước Mỹ, là “phù hợp”.

Tuy nhiên, nhiều người Mỹ không ủng hộ cách tiếp cận quyết liệt như vậy. Cuộc thăm dò của Politico chỉ ra 38% người được hỏi cho rằng chính phủ liên bang nên ưu tiên trục xuất những người nhập cư phạm tội nghiêm trọng, thay vì truy quét diện rộng, nhắm cả vào các trường học, nhà hàng, siêu thị, nơi các lao động nhập cư đóng góp phần quan trọng vào nền kinh tế địa phương.

“ICE nên tập trung vào những kẻ xấu, chỉ những kẻ xấu thôi”, nghị sĩ Cộng hòa Maria Salazar của bang Florida, nói.

Cho đến nay, Nhà Trắng vẫn duy trì sự hiện diện dày đặc của lực lượng hành pháp tại thành phố Minneapolis, cho rằng vấn đề nằm ở truyền thông chứ không phải chính sách. Tổng thống Trump nói rằng chính quyền cần làm tốt hơn việc nêu bật những tên tội phạm đã bị bắt trong chiến dịch trấn áp ở Minnesota.

Nhưng ngay cả những người từng ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 cũng cảm thấy lo ngại.

“Họ lo lắng rằng liệu ICE có đang sử dụng vũ lực quá mức hay không”, Brendan Steinhauser, chiến lược gia Cộng hòa tại Texas, nói. “Tôi không nghĩ điều đó sẽ ghi được điểm với cử tri độc lập và ôn hòa. Tôi cũng không cho rằng điều này sẽ được lòng các cử tri Cộng hòa trung hữu. Nó có vẻ chỉ hiệu quả với một nhóm nhỏ trong đảng, song đó không phải những cử tri quyết định thắng thua trên toàn quốc”.

Tuy lo ngại chiến dịch trấn áp nhập cư mạnh tay có thể ảnh hưởng đến cơ sở ủng hộ, đặc biệt là cử tri độc lập, nhiều thành viên đảng Cộng hòa cũng không dám mạo hiểm quy trách nhiệm hay chỉ trích Tổng thống. Thay vào đó, họ đổ lỗi cho các cố vấn của ông Trump.

“Ông ấy đang nhận được những lời khuyên tồi tệ”, Thống đốc Oklahoma Kevin Stitt nói ngày 25/1.

Diễn biến từng giây vụ Pretti bị đặc vụ liên bang bắn chết ở Minneapolis, bang Minnesota hôm 24/1. Video: Guardian

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis cho rằng “bất kỳ quan chức chính quyền nào vội vàng đưa ra phán xét và ngăn cản các cuộc điều tra là đang gây tổn hại cho quốc gia và di sản của Tổng thống”.

Một số người cũng tìm cách tác động tới ông Trump một cách khéo léo. “Nếu là Tổng thống Trump, tôi sẽ nghĩ đến việc điều chuyển đặc vụ ICE sang một thành phố khác và để người dân Minneapolis tự quyết định xem liệu họ có muốn tiếp tục chứa chấp những người bất hợp pháp này không?”, nghị sĩ Cộng hòa James Comer nói.

Một số nghị sĩ Cộng hòa đang cố gắng đi trên lằn ranh mong manh giữa việc thể hiện sự ủng hộ chung với chính quyền và ICE nhưng đồng thời kêu gọi sự kiềm chế trong hành động.

“Như tôi thường nói, tôi ủng hộ CBP, ICE và công việc thực thi pháp luật quan trọng mà họ làm”, thượng nghị sĩ David McCormick nói. “Chúng ta cần phải hành động để bảo vệ cộng đồng và duy trì niềm tin của họ. Điều này sẽ mang lại cơ hội tốt để các sĩ quan thực thi pháp luật thành công trong nhiệm vụ khó khăn của mình”.

Thanh Tâm (Theo Politico, Washington Post )