Đặc phái viên Mỹ công bố 5 mục tiêu an ninh châu Âu trước đàm phán Nga – Ukraine

Trước thềm đàm phán Nga – Ukraine, Washington bất ngờ đưa ra một khuôn khổ an ninh mới cho châu Âu với 5 mục tiêu, trong đó có những vấn đề lâu nay là tâm điểm bất đồng giữa Moskva và Kiev.

Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff (phải) và Jared Kushner (trái) đến Kiev để hội đàm với Tổng thống Zelensky. Ảnh: Văn phòng Báo chí Tổng thống Ukraine

Theo tờ Kyiv Post, ngày 5/11, ông Jared Kushner, cố vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã công bố 5 mục tiêu xây dựng khuôn khổ an ninh mới cho châu Âu, trước thềm cuộc đàm phán ba bên Nga – Ukraine – Mỹ tại Abu Dhabi. Đề xuất nhấn mạnh việc giảm nguy cơ đối đầu quân sự, nhưng cũng đặt ra những vấn đề còn nhiều khác biệt giữa Moskva và Kiev về chủ quyền, liên minh quân sự và bảo đảm an ninh.

Ông Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump và là nhà đàm phán cấp cao của Washington, ngày 5/11 cho biết Tổng thống Trump đã thúc đẩy thảo luận với một số nhà lãnh đạo châu Âu về việc thiết lập các cơ chế an ninh dài hạn nhằm ngăn ngừa xung đột trong tương lai.

Trong tuyên bố đăng trên mạng xã hội X, ông Kushner nêu 5 mục tiêu chính, bao gồm: Tham vấn thường xuyên về an ninh; Thiết lập các kênh liên lạc đáng tin cậy trong khủng hoảng; Tăng cường minh bạch quân sự; Triển khai các biện pháp có đi có lại nhằm giảm nguy cơ leo thang; và xây dựng khuôn khổ lâu dài về an ninh và ổn định cho châu Âu.

Theo ông Kushner, mục tiêu của Washington là giải quyết những quan ngại an ninh của tất cả các bên, giảm nguy cơ xung đột và tạo dựng môi trường an ninh ổn định, có thể dự đoán hơn.

Đặc phái viên của Tổng thống Trump cũng nhấn mạnh mọi thỏa thuận trong tương lai phải tôn trọng chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết định các cơ chế an ninh của mỗi nước. Ông khẳng định không quốc gia nào có quyền phủ quyết lựa chọn chủ quyền của quốc gia khác.

Lập trường này có ý nghĩa trực tiếp đối với Ukraine, nước lâu nay theo đuổi mục tiêu gia nhập NATO, trong khi Nga phản đối định hướng này. Ông Kushner đồng thời khẳng định NATO sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong hệ thống phòng thủ tập thể của châu Âu và khuôn khổ mới sẽ dựa trên các thể chế hiện có, thay vì thay thế chúng.

Đặc phái viên Kushner cho biết các cuộc tham vấn sẽ tiếp tục với sự tham gia của Ukraine, NATO, Liên minh châu Âu (EU) và các đối tác châu Âu. Nga cũng sẽ được đưa vào tiến trình thảo luận trong khuôn khổ đàm phán hòa bình.

Về phía Nga, Moskva nhấn mạnh các bảo đảm an ninh phải mang tính tương hỗ. Theo Interfax, ngày 4/11, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết các cuộc đàm phán tại Abu Dhabi sẽ tập trung vào vấn đề an ninh và bảo đảm cho cả Nga lẫn Ukraine. Ông nhấn mạnh an ninh của một quốc gia không thể được bảo đảm bằng cách gây tổn hại đến an ninh của quốc gia khác. Theo ông, nguyên tắc an ninh không thể chia cắt là một trong những nội dung quan trọng trong lập trường của Moskva về giải quyết xung đột.

Nga từ lâu yêu cầu Ukraine từ bỏ tham vọng gia nhập NATO, đồng thời đề nghị xem xét lại cấu trúc an ninh châu Âu và sự hiện diện quân sự của NATO gần biên giới Nga. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 30/10 cũng tuyên bố lập trường của Moskva về xung đột Ukraine không thay đổi, đồng thời cho rằng những tuyên bố của Kiev về tiếp tục nhận vũ khí và tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu Nga gây trở ngại cho việc chuẩn bị đàm phán.

Về vấn đề thành phần tham gia, ông Peskov cho biết vòng đàm phán sắp tới sẽ diễn ra theo thể thức ba bên, gồm Nga, Ukraine và Mỹ. Tuy nhiên, ông để ngỏ khả năng các nước châu Âu tham gia những cuộc thảo luận về cấu trúc an ninh của lục địa trong giai đoạn sau.

Đề xuất của ông Kushner được đưa ra sau cuộc trao đổi kéo dài 90 phút hôm 4/11 giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky với hai đặc phái viên Mỹ là ông Kushner và Steve Witkoff. Ông Zelensky cho biết Kiev đã gửi các đề xuất tới Washington, đồng thời yêu cầu mọi bảo đảm an ninh hậu chiến phải có tính ràng buộc và khả năng thực thi. Ông cũng đề nghị Mỹ cung cấp thêm tên lửa đánh chặn cho hệ thống Patriot.

Các cuộc đàm phán ba bên dự kiến diễn ra trong hai ngày 10-11/11 tại Abu Dhabi, tập trung vào các thỏa thuận an ninh hậu chiến, giảm leo thang, biện pháp nhân đạo và những bước đi hướng tới chấm dứt xung đột.