‘Cuộc chiến’ tương tàn nước Mỹ về đâu?

Biểu tình dẫn đến bạo động đang khiến TP.Los Angeles (bang California, Mỹ) bất ổn khó lường, đồng thời đào sâu chia rẽ chính trị ở nước này với những nguy cơ khó lường.

Tối 10.6 (theo giờ Mỹ, tức sáng 11.6 theo giờ VN), chính quyền Los Angeles chính thức ban hành lệnh giới nghiêm từ 8 giờ tối đến 6 giờ sáng hôm sau.

Hỗn loạn ở “thành phố của những thiên thần”

Lệnh giới nghiêm được áp dụng đối với các khu vực ở trung tâm Los Angeles, nơi tập trung nhiều nhóm biểu tình. Thị trưởng thành phố này Karen Bass cho hay việc giới nghiêm vào buổi tối có thể kéo dài trong vài ngày. Khu vực bị giới nghiêm rộng khoảng 2,5 km ² và có khoảng 100.000 cư dân.

Mặc dù khu vực giới nghiêm không rộng, nhưng phản ánh tình hình bất ổn tại Los Angeles vì biểu tình không chỉ dẫn đến bạo lực mà còn xảy ra tình trạng cướp bóc nhằm vào nhiều cơ sở mua sắm. Tình trạng này khiến cho Los Angeles vốn được mệnh danh là “thành phố của những thiên thần” đã rơi vào hỗn loạn tại nhiều khu vực.

Lực lượng công vụ tại Los Angeles ngày 10.6 (theo giờ địa phương) . ẢNH: REUTERS

Lực lượng cảnh sát Los Angeles ngày 10.6 (theo giờ địa phương) cho biết đã tiến hành hàng loạt vụ bắt giữ vì nhiều nguyên nhân, như hàng chục người đã bị bắt giữ vì không giải tán tại một khu vực tập trung bất hợp pháp. Chỉ trong 4 ngày tính đến ngày 10.6, ít nhất 378 người đã bị bắt.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã điều động tổng cộng khoảng 4.000 Vệ binh Quốc gia và khoảng 700 thủy quân lục chiến tham gia trấn áp biểu tình. Liên quan vấn đề này, Thẩm phán liên bang Charles Breyer đã bác bỏ đơn kiện của Thống đốc bang California Gavin Newsom về việc ngay lập tức ngăn chính quyền Tổng thống Trump triển khai lực lượng quân sự ở Los Angeles. Thay vào đó, Thẩm phán Breyer cho chính quyền Tổng thống Trump đến 14 giờ ngày 11.6 (theo giờ địa phương) phải phản hồi đơn kiện từ Thống đốc Newsom. Từ lập luận của hai bên, vị thẩm phán sẽ đưa ra phán quyết.

Viễn cảnh đáng lo

Việc Thẩm phán Breyer bác bỏ yêu cầu khẩn cấp của Thống đốc California ghi nhận 1 chiến thắng cho chính quyền liên bang của Tổng thống Trump trong cuộc đối đầu với chính quyền tiểu bang. Bất lợi còn lớn hơn cho chính quyền bang California khi cuộc khảo sát được thực hiện mới đây bởi Tổ chức YouGov cho thấy chỉ 36% người được khảo sát đã thể hiện sự ủng hộ dành cho lực lượng biểu tình vốn phản đối các biện pháp của Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) bắt giữ người nhập cư trái phép.

Trong phân tích gửi đến Thanh Niên , Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, nhận định với những gì đang diễn ra, nhất là với các lợi thế hiện có thì ông Trump có thể đẩy mạnh các biện pháp trấn áp biểu tình. Qua đó, chủ nhân Nhà Trắng có thể đẩy mạnh tuyên truyền về đảng Dân chủ gắn liền với những hình ảnh hỗn loạn và mất trật tự ở Los Angeles. Chắc chắn, số đông dân Mỹ sẽ không thích các hình ảnh như vậy. TS Ian Bremmer, Chủ tịch Eurasia Group, phân tích thêm rằng hình ảnh cờ Mexico xuất hiện khá nhiều trong cuộc biểu tình cũng là một cái cớ hợp lý để Tổng thống Trump thực thi điều mà ông luôn khẳng định: bảo vệ biên giới.

Xa hơn, ông Trump có thể viện dẫn Đạo luật Nổi dậy, vốn đã có từ hàng trăm năm qua ở Mỹ, cho phép quân đội vượt hơn hành động bảo vệ tài sản liên bang, để tăng cường trấn áp, kiểm soát biểu tình. Thực tế, Tổng thống Trump ngày 10.6 tuyên bố sẵn sàng viện dẫn Đạo luật Nổi dậy nếu ông xác định có một cuộc nổi dậy đang diễn ra từ các cuộc biểu tình đường phố ở Los Angeles.

TS Bremmer cảnh báo: “Nếu Tổng thống Trump tiếp tục công khai phản ứng mạnh tay, căng thẳng chắc chắn đứng trước nguy cơ leo thang, đặc biệt là khi các hành động trục xuất xảy ra nhiều hơn trong những tháng tới”. Khi đó, sự ủng hộ dành cho ông Trump chưa hẳn được như hiện nay. Đặc biệt, nếu trong quá trình hành động, quân đội gây nên chết người thì sẽ dẫn đến phản ứng dữ dội trong dân chúng như từng xảy ra trước đây. Như thế, cuộc “nội chiến” đang diễn ra ở Mỹ sẽ càng thêm khó lường.

Nhiều bang lo ngại

Theo CNN, lực lượng Vệ binh Quốc gia Texas sẽ được triển khai đến nhiều địa điểm khác nhau trong tiểu bang này khi nhiều cuộc biểu tình phản đối hành động của ICE dự kiến sắp diễn ra, điển hình như cuộc biểu tình “Không có vua” được lên kế hoạch diễn ra ở TP.San Antonio vào ngày 14.6.

Nhiều cuộc biểu tình tương tự cũng được lên kế hoạch tiến hành ở nhiều thành phố như New York (bang New York), Chicago (Illinois), Atlanta (George), Seattle (bang Washington), San Francisco (California), Denver (Colorado)… Các cuộc biểu tình diễn ra giữa lúc ICE tăng cường bắt giữ những người được cho là nhập cư trái phép.