Có nên giảm ăn, nhịn ăn để “bỏ đói” khối u?

Nhiều người bệnh ung thư và gia đình thường truyền tai nhau quan niệm rằng việc cắt giảm tinh bột, ăn rất ít hoặc nhịn ăn hoàn toàn sẽ khiến tế bào ung thư bị bỏ đói, không có nguồn dinh dưỡng để phát triển.

Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm vì việc nhịn ăn không giúp “bỏ đói” khối u mà ngược lại có thể khiến cơ thể suy kiệt nhanh hơn, làm giảm khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị ung thư.

Hiện nay chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào chứng minh nước kiềm có khả năng điều trị hoặc tiêu diệt tế bào ung thư. Tương tự, các chế độ nhịn ăn cực đoan cũng không được y học hiện đại khuyến cáo trong điều trị ung thư.

Nguy kịch tính mạng vì tin lời mách nhịn ăn, uống nước kiềm để chữa ung thư

Tin theo lời truyền miệng về nhịn ăn và uống nước kiềm chữa ung thư, một bệnh nhân 68 tuổi phải nhập viện cấp cứu vì toan chuyển hóa nặng và rối loạn điện giải. Bệnh nhân 68 tuổi mắc ung thư phổi cùng nhiều bệnh lý nền như tăng huyết áp và đái tháo đường vừa nhập Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí (Quảng Ninh) trong tình trạng suy kiệt sau khi áp dụng phương pháp nhịn ăn, chỉ uống nước kiềm để điều trị bệnh.

Theo người nhà, thay vì tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, người bệnh tin vào những lời mách truyền miệng cho rằng nhịn ăn kết hợp uống nước kiềm có thể cải thiện ung thư. Tuy nhiên, chỉ sau 2 ngày thực hiện, người bệnh xuất hiện tình trạng mệt mỏi nhiều, sốt và khó thở, phải nhập viện cấp cứu.

Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị toan chuyển hóa nặng, rối loạn điện giải cùng nhiều chỉ số sinh hóa bất thường. Các bác sĩ nhận định đây là biến chứng nguy hiểm do cơ thể thiếu hụt năng lượng kéo dài, đặc biệt trên nền ung thư và các bệnh mạn tính.

Hiện nay chưa có bất kỳ bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào chứng minh nước kiềm có khả năng điều trị hoặc tiêu diệt tế bào ung thư.

Nhịn ăn không thể làm tế bào ung thư chết đi

Tế bào ung thư có khả năng sử dụng nhiều nguồn năng lượng khác nhau để tồn tại và phát triển. Không chỉ sử dụng glucose từ đường và tinh bột, khối u còn có thể lấy năng lượng từ protein và chất béo do chính cơ thể người bệnh phân hủy.

Khi người bệnh giảm ăn kéo dài hoặc áp dụng chế độ nhịn ăn cực đoan, cơ thể sẽ buộc phải huy động nguồn dự trữ để duy trì hoạt động sống. Quá trình này dẫn đến mất khối cơ, sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng, giảm sức đề kháng và làm suy yếu khả năng chống chọi với bệnh tật.

Đặc biệt, ở những bệnh nhân đang điều trị bằng phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị, tình trạng suy dinh dưỡng có thể làm tăng nguy cơ biến chứng, kéo dài thời gian hồi phục và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Không nên loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ, tinh bột khỏi khẩu phần ăn

Bên cạnh việc nhịn ăn, nhiều người bệnh còn kiêng tuyệt đối thịt bò, thịt lợn hoặc thịt dê vì lo ngại các loại thực phẩm này sẽ “nuôi” khối u.

Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, kẽm và vitamin B12. Đây là những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường hệ miễn dịch và phục hồi sau điều trị.

Việc loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ trong thời gian dài có thể khiến người bệnh thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân, mệt mỏi và giảm khả năng chịu đựng các liệu pháp điều trị. Dinh dưỡng hiện nay, việc hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, đặc biệt là các loại thịt chế biến sẵn nhằm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, nhất là ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người đã mắc ung thư phải kiêng tuyệt đối thịt đỏ.

Người bệnh có thể sử dụng thịt đỏ với lượng phù hợp, ưu tiên thịt tươi và các phương pháp chế biến lành mạnh như hấp, luộc hoặc hầm. Đồng thời cần đa dạng nguồn protein từ cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, các loại đậu và hạt.

Một quan niệm sai lầm phổ biến khác là “đường nuôi tế bào ung thư”, vì vậy nhiều người loại bỏ hoàn toàn cơm, cháo, khoai, trái cây hoặc các thực phẩm chứa tinh bột khỏi thực đơn hằng ngày.

Thực tế, glucose là nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào khỏe mạnh. Não bộ, hồng cầu và nhiều cơ quan quan trọng đều cần glucose để duy trì hoạt động bình thường.

Khi cắt giảm quá mức tinh bột và đường, cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu năng lượng, sụt cân, mất cơ và suy giảm miễn dịch. Trong khi đó, tế bào ung thư vẫn có thể tiếp tục sử dụng năng lượng từ các nguồn khác do cơ thể tự phân hủy. Đối với những bệnh nhân đang hóa trị hoặc xạ trị, việc thiếu hụt năng lượng kéo dài có thể làm chậm quá trình hồi phục, tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng xấu đến kết quả điều trị.

Người bệnh ung thư vẫn cần bổ sung carbohydrate với lượng phù hợp, ưu tiên các nguồn tinh bột lành mạnh như cơm, khoai củ, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây và sữa. Trong khi đó, cần hạn chế nước ngọt, bánh kẹo chứa nhiều đường và các loại thực phẩm chế biến sẵn.

Lời khuyên thầy thuốc

Nhiều nghiên cứu cho thấy suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện, làm giảm chất lượng cuộc sống và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Mục tiêu của chế độ dinh dưỡng trong điều trị ung thư không phải là “bỏ đói” khối u mà là cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất để cơ thể có đủ sức chống chọi với bệnh tật, chịu đựng tốt các phương pháp điều trị và phục hồi nhanh hơn.

Vì vậy, người bệnh không nên tự ý áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn bất kỳ nhóm thực phẩm nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Khi cần điều chỉnh chế độ ăn, người bệnh nên được tư vấn dinh dưỡng cá thể hóa dựa trên loại ung thư, giai đoạn bệnh, phương pháp điều trị và tình trạng thể chất. Việc tuân thủ phác đồ điều trị kết hợp với chế độ dinh dưỡng khoa học vẫn là nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh ung thư.