Chi tiêu quân sự khiến Pakistan thêm nghèo?

Pakistan đối mặt nghịch lý khi chi tiêu quốc phòng tăng mạnh, số người đói tăng 37% trong hai thập kỷ.

Xu hướng trái ngược giữa Pakistan và Ấn Độ

Hình ảnh Lực lượng an ninh Pakistan. Ảnh: THX/TTXVN

Trong khi nạn đói trên thế giới tiếp tục giảm và Ấn Độ đạt nhiều tiến bộ trong bảo đảm an ninh lương thực, Pakistan lại chứng kiến số người thiếu dinh dưỡng tăng mạnh trong hai thập kỷ qua. Một số chuyên gia cho rằng tình trạng này phản ánh sự mất cân đối trong ưu tiên phát triển, khi Islamabad dành nguồn lực lớn cho quốc phòng và các mục tiêu địa chính trị thay vì cải thiện phúc lợi xã hội.

Theo báo cáo Tình trạng an ninh lương thực và dinh dưỡng trên thế giới 2026 do năm cơ quan của Liên hợp quốc phối hợp công bố, khoảng 645 triệu người, tương đương 7,8% dân số toàn cầu, phải đối mặt với nạn đói trong năm 2025, giảm từ mức 8,1% của năm trước và 8,6% vào năm 2022. Đây cũng là năm thứ ba liên tiếp tình trạng đói nghèo toàn cầu được cải thiện.

Tuy nhiên, mức độ phục hồi không đồng đều giữa các khu vực. Châu Phi hiện đã vượt châu Á để trở thành khu vực có số người đối mặt với nạn đói lớn nhất thế giới với khoảng 309 triệu người, trong khi châu Á ghi nhận khoảng 292 triệu người. Dù cả hai khu vực đều có xu hướng cải thiện, tốc độ giảm nạn đói tại châu Á diễn ra nhanh hơn đáng kể.

Ấn Độ giảm mạnh số người không đủ lương thực

Theo đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), Ấn Độ là một trong những quốc gia đóng góp lớn nhất vào xu hướng tích cực này. Nước này hiện triển khai chương trình phân phối lương thực miễn phí PMGKAY cho khoảng 813,5 triệu người dân có thu nhập thấp, tương đương gần 57% dân số.

Những người đủ điều kiện được cấp 5 kg gạo hoặc lúa mì mỗi tháng, trong khi các hộ thuộc diện nghèo nhất nhận tới 35 kg lương thực theo chương trình Antyodaya Anna Yojana (AAY). Chính sách này đã được gia hạn đến cuối năm 2028 nhằm tiếp tục hỗ trợ giảm nghèo và suy dinh dưỡng.

Nhờ các chương trình an sinh cùng năng suất nông nghiệp cải thiện, số người thiếu dinh dưỡng tại Ấn Độ đã giảm từ 243,9 triệu người giai đoạn 2004-2006 xuống còn 142,5 triệu người trong giai đoạn 2023-2025, tương đương mức giảm khoảng 41,6%.

Pakistan đi ngược xu hướng toàn cầu

Trái ngược với nước láng giềng, Pakistan chứng kiến tình trạng an ninh lương thực xấu đi rõ rệt.

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, số người thiếu dinh dưỡng tại Pakistan tăng từ 29,6 triệu người giai đoạn 2004-2006 lên 40,4 triệu người trong giai đoạn 2023-2025, tương đương mức tăng khoảng 37%.

Bên cạnh đó, số người không đủ khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống lành mạnh cũng tăng từ 132,4 triệu người năm 2017 lên khoảng 160 triệu người vào năm 2025. Chỉ số mất an ninh lương thực nghiêm trọng của Pakistan cũng tăng mạnh từ 0,9 trong giai đoạn 2014-2016 lên 5,5 ở giai đoạn 2023-2025.

Xét theo tỷ lệ dân số thiếu dinh dưỡng, Pakistan hiện nằm trong nhóm bốn quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nhất châu Á, chỉ đứng sau Syria, Afghanistan và Timor-Leste.

Chi tiêu quốc phòng tăng trong khi các chỉ số xã hội suy giảm

Theo tờ The EurAsian Times, nhiều chuyên gia cho rằng sự đối lập giữa chi tiêu quốc phòng và các chỉ số phát triển xã hội đang trở thành một trong những vấn đề đáng chú ý của Pakistan.

Ngân sách quốc phòng của nước này cho giai đoạn 2026-2027 được công bố ở mức 10,8 tỷ USD, tăng 18% so với năm trước. Pakistan hiện đứng thứ 8 châu Á về quy mô ngân sách quốc phòng và thuộc nhóm bốn quốc gia có tỷ lệ chi tiêu quân sự trên GDP cao nhất khu vực, ở mức khoảng 2,9%, cao hơn Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc và Đài Loan.

Pakistan đồng thời sở hữu kho vũ khí hạt nhân và lực lượng thường trực lớn thứ sáu thế giới. Trong hai năm qua, nước này liên tiếp tham gia hoặc đối mặt với nhiều điểm nóng an ninh, bao gồm xung đột ngắn với Ấn Độ, căng thẳng với Iran, giao tranh dọc biên giới Afghanistan và tham gia các sáng kiến hợp tác an ninh tại Trung Đông.

Theo nhiều nhà quan sát, khi ảnh hưởng của quân đội vẫn giữ vai trò trung tâm trong đời sống chính trị và kinh tế Pakistan, những thách thức về đói nghèo, mất an ninh lương thực và phát triển xã hội của quốc gia Nam Á này sẽ còn cần nhiều thời gian để có thể được cải thiện.