Chạy ngược lầu tư

Trong phim Hà Nội – Điện Biên Phủ có cảnh B.52 bổ nhào xuống làng hoa Ngọc Hà đêm 27.12, sáng rực một góc trời đêm Hà Nội. Đây là cảnh quay “đắt” nhất trong hàng loạt những thước phim quay B.52 rơi trong chiến dịch 12 ngày đêm Hà Nội.

Người thực hiện cảnh quay đó là đạo diễn – NSƯT Phạm Việt Tùng. Ông đã phải ngược lầu tư của một khách sạn cao nhất Hà Nội bấy giờ, mỗi đêm 5-7 bận chỉ để bấm máy cho một khuôn hình ấy.

Đó là khách sạn Hòa Bình, nằm trên đường Lý Thường Kiệt. Hiện giờ, khách sạn này đã được tân trang nhưng vẫn giữ nguyên 4 tầng chứ không xây thêm. Khách sạn Hòa Bình thuộc diện “xịn” nhất Hà Nội thời ấy, bốn phía đều là nhà 1-2 tầng nên đạo diễn Tùng chọn điểm cao này trong suốt chiến dịch 12 ngày đêm đánh B.52.

Mới đây, ông Tùng dẫn chúng tôi ngang qua khách sạn rồi chỉ vào một bên hông: “Mình và anh Nguyễn Đắc Lương – phụ quay – nấp chỗ này này. Ở đó có cái hầm trú ẩn nông choèn nhưng dẫu sao thì vẫn cảm thấy “an toàn” hơn là phơi mình trên mặt đất. Nhưng nấp như thế thì làm sao mà ghi hình máy bay rơi và tên lửa ta xé toạc màn đêm cho được. Vì vậy, chỉ “tạm trú” một đêm là phải thay đổi kế hoạch ngay. Hễ mỗi lần còi báo động hú vang, loa phóng thanh phát thông báo “Đồng bào chú ý, máy bay địch cách Hà Nội…” là mình vác máy ngược lên lầu tư. Trong khi đó, có ông nghị sĩ Mỹ Tayor và cô ca sĩ cũng người Mỹ Joan Bayer thì từ lầu ba chạy xuống tầng trệt để nấp. Hai người này đến Hà Nội để trấn an tinh thần cho số phi công Mỹ bị ta bắt, đang bị giam ở Hỏa Lò. Họ thấy chúng tôi “ngược lầu tư” trong lúc báo động như thế thì lấy làm ngạc nhiên lắm!”.

Hai nhà quay phim Việt Tùng – Đắc Lương hồi ấy là phóng viên của Đài Tiếng nói Việt Nam, nhưng công việc của họ là ghi hình làm tư liệu. Ở trụ sở của đài, độ cao cũng thích hợp nhưng ông Trần Lâm – bấy giờ là giám đốc – lệnh miệng rằng tất cả cán bộ công nhân viên của cơ quan đều phải nấp hầm khi máy bay Mỹ ném bom, vì nếu có chuyện chẳng may thì thủ trưởng phải chịu trách nhiệm nên hai ông nhà báo “lén” thủ trưởng sang khách sạn Hòa Bình. Hồi đó, máy quay phim ông Tùng sử dụng thuộc diện xịn, máy của Thụy Sĩ, nhưng độ nhạy của phim thì quá kém nên trước đó, ông cũng ghi được mấy “đúp” cảnh máy bay cháy nhưng khi tráng phim thì chẳng ra gì. Hỏi ông Tùng sao không ở luôn lầu tư khỏi phải chạy lên chạy xuống?

Ông bảo, không phải lầu tư mà lên luôn sân thượng mới có không gian để ghi hình, trên đó rất rét, gần Noel mà, nên ở hẳn sân thượng thì chịu không thấu. Thế nhưng, “rình rập” 10 đêm rồi (từ 18.12) mà hai ông vẫn “trắng tay”, trong khi ông nghĩ rằng phải ghi cho bằng được cảnh B.52 cháy thật ấn tượng để Mỹ hết đường quanh co, bực mình, hai ông quay phim ở hẳn sân thượng ngay trong đêm 27.12. Để khỏi ngã ngửa trong lúc “say” ghi hình, ông Tùng lấy chiếc khăn quàng cổ, nhờ ông Lương buộc chặt người vào chiếc trụ của tháp nước, coi như “quyết tử” phen này, chết cũng được, miễn là ghi được những thước phim thật “ấn tượng”.

Chiều hôm 27.12, hai ông ăn cơm sớm, chuẩn bị máy quay, phim ảnh, pin đèn đầy đủ, họ lại đến khách sạn Hòa Bình và ngược lầu tư, dù loa phóng thanh chưa phát cái câu quen thuộc “máy bay địch cách Hà Nội…”. Ông Tùng phân công cho người phụ quay nhìn về hướng làng hoa Ngọc Hà còn mình thì nhìn về phía phà sông Hồng. Họ ngồi tưởng tượng ra cảnh B.52 cháy rồi hút thuốc vặt. Chợt chiếc loa đầu phố vang lên: “Máy bay địch cách Hà Nội 100km, chúng đang tiến vào từ hướng…”.

Ông Tùng bật máy quay lên đợi, mắt không rời mục tiêu là phía phà sông Hồng, còn ông Lương thì không chớp mắt về hướng Ngọc Hà. Đạn vẫn bay đỏ đời đêm Hà Nội. Thế rồi cái giây phút chờ đợi sau 10 đêm cũng đã đến. Ông Nguyễn Đắc Lương reo lên: “Nó cháy kia kìa, Tùng ơi!”. Ông Tùng thì đang mải ghi hình ở phía phà sông Hồng, nghe thế, ông chả thèm tắt máy, “lia” luôn về hướng Ngọc Hà. Một khối lửa khổng lồ cứ dần trám kín lấy khuôn hình. Ông reo lên như ngư ông vừa lưới được con cá lớn: “Về thôi Lương ơi. Quá ngon rồi!”.

Đó chính là chiếc máy bay bị bắn rơi bên phía Bắc Ninh nhưng “bổ” xuống làng hoa Ngọc Hà – chiếc B.52 duy nhất chưa kịp cắt bom bị ta bắn rơi xuống giữa lòng Hà Nội.

Theo LD