Châu Âu tìm một ghế trên bàn đàm phán Ukraine

Các nước châu Âu đang có những bước đi chủ động hơn nhằm đảm bảo lợi ích và an ninh liên quan diễn biến mới trong xung đột Ukraine.

“Không để bị bỏ lại”

Trong cuộc họp trực tuyến giữa các nhà lãnh đạo hôm 15.3 về tình hình xung đột Ukraine, Thủ tướng Anh Keir Starmer nói trọng tâm lúc này là làm sao để tăng cường năng lực cho Ukraine, bảo vệ các lệnh ngừng bắn nếu được các bên thông qua, đồng thời duy trì sức ép lên Nga, AFP đưa tin. Theo ông Starmer, lần họp này có sự tham gia đông đảo hơn cuộc họp cách đây 2 tuần, các lãnh đạo có quyết tâm mạnh mẽ hơn và cũng có thêm các cam kết được đưa ra thảo luận.

Tổng thống Ukraine Zelensky dự họp trực tuyến với các lãnh đạo châu Âu ngày 15.3. ẢNH: AFP

Cũng trong cuộc họp nêu trên, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi châu Âu và Mỹ phối hợp để tạo sức ép rõ ràng lên Nga, buộc Moscow ngồi vào bàn đàm phán. Các nhà ngoại giao Liên minh châu Âu (EU) hôm 14.3 cũng đề xuất tăng gấp đôi viện trợ quân sự của khối cho Ukraine, lên 40 tỉ euro trong năm nay.

Phát biểu của các lãnh đạo châu Âu được đưa ra sau khi phái đoàn Mỹ tuần trước có cuộc gặp các quan chức Ukraine, sau đó đến Moscow gặp giới chức Nga. Từ các cuộc hội đàm, Mỹ đã đề xuất một lệnh ngừng bắn trong 30 ngày và được Ukraine đồng ý. Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đã nêu lập trường ủng hộ đề xuất, nhưng yêu cầu kèm theo điều kiện. Thêm vào đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 15.3 đã điện đàm với người đồng cấp Nga Sergey Lavrov để thảo luận các bước tiếp theo nhằm chấm dứt xung đột Ukraine, sau cuộc họp trực tuyến của các lãnh đạo phương Tây cùng ngày.

Ông Putin muốn gì từ lệnh ngừng bắn ở Ukraine?

Điểm đáng chú ý là trong những cuộc gặp trực tiếp nhất giữa các bên liên quan vào tuần qua, châu Âu lại bị “đứng ngoài”. Giới chức các nước thành viên EU liên tục bày tỏ lo ngại rằng lợi ích và an ninh của khối không được xét đến khi Mỹ – Nga trực tiếp đàm phán về cuộc xung đột diễn ra tại châu Âu. Điều này một phần giải thích cho việc sau chuyến đi của phái đoàn Mỹ đến Moscow, cố vấn an ninh và đối ngoại của 3 nước Đức, Anh, Pháp đã đến Mỹ để trao đổi với cố vấn an ninh quốc gia Mike Waltz.

Theo tờ Politico, lịch trình tới Mỹ được lên kế hoạch vội vã sau những diễn biến về tiến trình đàm phán ngừng bắn Ukraine và lập trường của các bên. Thách thức của châu Âu hiện nay là các quyết sách cần đảm bảo tất cả các thành viên đều đồng thuận, trong khi một thành viên EU là Hungary có lập trường phản đối hỗ trợ Ukraine.

Nỗ lực của Thủ tướng Anh

Trong nỗ lực của châu Âu nhằm tăng cường tiếng nói về xung đột Nga – Ukraine, Thủ tướng Anh Keir Starmer được cho là có đóng góp quan trọng khi làm cầu nối giữa các đồng minh, trong bối cảnh Mỹ và EU xuất hiện rạn nứt.

Từ trái sang: Tổng thống Pháp, Thủ tướng Anh, Tổng thống Ukraine trong cuộc họp tại London, Anh ngày 2.3. ẢNH: REUTERS

Theo báo The New York Times, nhà lãnh đạo Anh tích cực kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump đảm bảo an ninh cho Ukraine và có biện pháp răn đe Nga. Ông Starmer cũng “hiến kế” để Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hàn gắn quan hệ với ông chủ Nhà Trắng sau cuộc hội đàm “thảm họa” hôm 28.2.

Cựu Đại sứ Anh tại EU Ivan Rogers nói nỗ lực ngoại giao của ông Starmer đã gây ấn tượng với một số lãnh đạo châu Âu, những người đã quen với việc London thiếu hiện diện hoặc có lập trường mơ hồ về các vấn đề quốc tế những năm qua. Trong khi đó, ông Peter Ricketts, người từng làm cố vấn an ninh quốc gia dưới thời cựu Thủ tướng Anh David Cameron, nhận định với The New York Times rằng ông Starmer đang đưa nước Anh trở lại vai trò cầu nối giữa các đối tác xuyên Đại Tây Dương. Việc Anh không còn nằm trong EU sau sự kiện Brexit đang khiến tiếng nói của London với vai trò trung gian sẽ đáng chú ý hơn trong thời điểm này.

Ông Trump nói Nga nên tha mạng lính Ukraine ở Kursk, ông Putin kêu gọi đầu hàng

Tuy nhiên, hướng đi của Thủ tướng Anh cũng sẽ gặp thách thức. Các nhà phân tích nhận định việc trung lập sẽ giúp London tạm tránh vướng vào căng thẳng giữa Mỹ và EU. Tuy nhiên, khi căng thẳng leo thang và hai bên có lập trường khác biệt về Ukraine, ông Starmer sẽ đứng trước bài toán khó phải đưa ra quyết sách mà không làm bên nào mất lòng.

Thỏa thuận chưa thành hình, hai bên tiếp tục không kích

Giữa lúc viễn cảnh ngừng bắn vẫn còn khá mơ hồ, Nga và Ukraine tiếp tục những đòn không kích nhằm vào lãnh thổ nhau. Bộ Quốc phòng Nga hôm qua thông báo bắn hạ 31 UAV Ukraine nhằm vào các tỉnh Voronezh, Belgorod, Rostov và Kursk của Nga, theo Reuters. Ở chiều ngược lại, Ukraine cáo buộc Nga phóng 90 UAV trong rạng sáng 16.3 và lực lượng phòng không Ukraine tuyên bố bắn hạ 47 chiếc. Quân đội Ukraine thông tin các tỉnh Chernihiv, Kyiv, Kharkiv và Odessa chịu ảnh hưởng từ cuộc tấn công.