Chạch đồng

Mùa mưa già, cá đồng về chợ không còn khan hiếm. Giữa những trê, tràu, rô, lươn, ếch… nhiều người chợt xuýt xoa khi nhìn thấy một rổ chạch bùn.

Cá chạch tươi chuẩn bị đem kho lá gừng – Ảnh: Vĩnh Khánh

Những con cá chạch tươi ngon trong buổi chợ sớm mai gợi cho người ta nhớ quá đỗi một thời cách đây xa lắm. Thời tiết hồi xưa có khác, mùa mưa Nam bộ kéo dài hơn, suốt mùa hầu như ngày nào cũng có những trận mưa từ lâm râm cho tới “thúi đất”. Nước ngập ruộng đồng, vụ mùa bê trễ, nhưng cá, tôm, lươn, ếch… nhiều vô kể, ăn không hết. Không như sáng sớm nay, bà nhà quê bán cá dài giọng với khách bu quanh: “Tràu lớn nhỏ cân chung bảy chục ngàn một ký, lươn cũng bảy chục, ếch một trăm nhưng chạch là phải trăm hai”. “Trăm hai sao?”, các bà nội trợ già cả “yếu bóng vía” rụng rời. Vài bà sồn sồn đưa mắt ngó nhau, rồi rổ chạch nháy mắt chia tam sẻ tứ. “Chẳng hiểu sao giờ cá chạch hiếm, lội sình suốt đêm có chừng đó mà thôi”, bà bán cá vừa thấm nước miếng đếm tiền vừa vui vẻ kể.

Chạch bùn là loại cá chuyên “lủi” trong đất sình lạnh lẽo ngày mưa. Có lần mua được một mớ toàn con nhỏ độ chừng một ngón tay út mà thôi, bắc chảo chiên giòn cuốn bánh tráng với bún, rau sống, chấm nước mắm tỏi ớt, nhai rau ráu cả xương, ăn no thay bữa trưa cũng được. Chạch to hơn đem kho rau răm, kho lá gừng, món nào cũng bắt cơm đặc biệt trong tiết trời giá lạnh, mưa suốt đêm ngày. Cá đồng ăn tốt ở chỗ, người ta không dùng hóa chất hay nước đá giữ tươi luôn luôn như cá biển. Quê tôi cá đồng về chợ chỉ độ hai giờ đồng hồ, từ năm tới bảy giờ sáng là hết sạch. Cá mua đem về nhà cũng làm liền, ăn sạch. Thành ra chưa nghe ai phàn nàn “hôm qua ăn phải một con chạch không tươi”.

Cá chạch ăn ngon, nhưng khi còn sống thì rất nhớt, cầm ghê ghê tay, trơn tuột. Có thể dùng lá chuối khô hay lá ổi, cẩn thận vuốt sạch nhớt từng con, cắt bỏ một chỏm nhỏ phần đầu rồi rửa sạch trước khi chế biến. Ruột chạch khá sạch, béo, đừng lọc bỏ đi mà uổng. Cá đem kho lá gừng là món ăn phổ biến ngày mưa vì nhanh gọn và hạp khẩu vị của cả gia đình. Chỉ cần nấu sẵn lưng nồi nước sôi với vài trái ớt tươi, cho cá vào, nêm nếm gia vị vừa miệng và cho thêm vào nồi nắm lá gừng cắt trong vườn nhà. Tiếng là kho cá, thực ra giống như nồi canh, nhưng đặc trưng món này là nêm vị đậm hơn, nên khi chan cơm thì nhớ chan ít lại để khỏi mặn.

Trời vẫn mưa dầm rả rích, với tay lấy chiếc nón lá đội lên đầu, ra sau vườn gom một rổ rau ghém. Rổ rau tươi non ấy đem rửa sạch, dọn ăn cơm. Múc riêng một chén nước cá kho, ai thích mặn mòi hơn thì nêm thêm chút nước mắm, dằm thêm trái ớt. Rồi ta cứ cuộn từng cuộn rau ghém, chấm nước cá, và cơm. Thỉnh thoảng gắp con chạch béo ngậy cho luôn vào miệng, cắn đôi nhai chung với cơm, rau. Vị ngon trộn lẫn vị cay của ớt, hít hà với bữa cơm quê…

Theo PNO