Căng thẳng Israel – Iran: Các quốc gia ưu tiên giải pháp ngoại giao

Trước tình hình căng thẳng leo thang giữa Iran và Israel với các cuộc không kích qua lại nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự và cơ sở hạt nhân, Nga, Trung Quốc cùng nhiều quốc gia đã đồng loạt lên tiếng bày tỏ quan ngại và kêu gọi kiềm chế.

Hàng loạt tên lửa trong chiến dịch trả đũa của Iran được phóng xuống lãnh thổ Israel tối 13/6/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Ngày 13/6, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã có các cuộc điện đàm riêng rẽ với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, trong đó khẳng đó Nga sẵn sàng đóng vai trò trung gian hòa giải để ngăn chặn leo thang căng thẳng. Điện Kremlin nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công quân sự vào lãnh thổ có chủ quyền và cơ sở hạ tầng hạt nhân là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.

Tại Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ), Đại sứ Trung Quốc Phó Thông (Fu Cong) cũng kêu gọi Tel Aviv chấm dứt ngay các hoạt động quân sự. Ông Phó Thông nhấn mạnh, Bắc Kinh phản đối việc làm trầm trọng thêm mâu thuẫn và mở rộng xung đột, bày tỏ “quan ngại sâu sắc” trước những hệ lụy từ hành động của Israel. Nhà ngoại giao Trung Quốc cũng bày tỏ lo ngại về ảnh hưởng tiêu cực của các diễn biến hiện nay đối với tiến trình đàm phán ngoại giao liên quan tới chương trình hạt nhân Iran. Trung Quốc cũng đã phát cảnh báo an ninh tới công dân nước mình đang sinh sống tại Iran và Israel.

Tại châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cho biết bà đã trao đổi với Tổng thống Israel Isaac Herzog về tình hình leo thang ở Trung Đông, đồng thời kêu gọi tất cả các bên thể hiện sự kiềm chế tối đa. Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Italy Antonio Tajani cũng đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Iran, trong đó nhấn mạnh hai nước cần khẩn trương quay lại bàn đàm phán, đồng thời cảnh báo rằng bất kỳ sự leo thang nào thêm nữa có thể đe dọa toàn bộ khu vực Trung Đông.

Theo phóng viên TTXVN tại Cairo, trong nỗ lực ngoại giao nhằm ngăn chặn leo thang căng thẳng tại Trung Đông, Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty cũng đã tiến hành một loạt cuộc điện đàm riêng rẽ với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi và nhiều Ngoại trưởng các nước Arập như Saudi Arabia (Ảrập Xêút), Qatar, Jordan và Iraq.

Về phần mình, Ai Cập tuyên bố lên án mạnh mẽ các cuộc tấn công của Israel, coi đây là hành động leo thang nghiêm trọng, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ, đồng thời là mối đe dọa trực tiếp đối với hòa bình và an ninh khu vực cũng như toàn cầu. Ông Abdelatty cảnh báo khu vực đang “ở trên thùng thuốc súng” và nhấn mạnh rằng các giải pháp quân sự sẽ không thể mang lại ổn định lâu dài.

Phát biểu tại cuộc họp báo chung cùng ngày ở Cairo, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cũng lên tiếng bày tỏ lo ngại trước các cuộc tấn công của Israel vào Iran, kêu gọi tất cả các bên kiềm chế và tìm kiếm giải pháp chính trị.

Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các cuộc tấn công vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Tại cuộc họp khẩn của HĐBA LHQ, ông Grossi cảnh báo bất kỳ hành động quân sự nào gây nguy hiểm cho các cơ sở hạt nhân đều tiềm ẩn hậu quả nghiêm trọng với con người, môi trường và an ninh khu vực.

Người đứng đầu IAEA xác nhận, phần trên mặt đất của cơ sở hạt nhân tại Natanz – nơi Iran đang làm giàu uranium tới mức 60% – đã bị phá hủy. Một số cơ sở khác tại Fordo và Isfahan cũng đang được đánh giá thiệt hại. Tuy nhiên, mức độ phóng xạ bên ngoài hiện vẫn ở mức bình thường. IAEA cho biết sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ tình hình và giữ liên lạc thường xuyên với Iran.

Ông Grossi nhấn mạnh rằng con đường duy nhất để giải quyết khủng hoảng là thông qua đối thoại và ngoại giao, thay vì sử dụng vũ lực, nhằm đảm bảo hòa bình và ổn định cho cả khu vực và cộng đồng quốc tế.