Cái Chiên vươn mình từ du lịch đảo

Từ một xã đảo còn nhiều khó khăn, Cái Chiên đang bứt phá khi chọn du lịch làm hướng đi chủ lực, tạo sinh kế bền vững cho người dân, gìn giữ nét hoang sơ và dần khẳng định vị thế điểm đến mới của Quảng Ninh .

Nằm cách đất liền khoảng 7 km, với diện tích hơn 2.500 ha, Cái Chiên sở hữu những lợi thế tự nhiên hiếm có: bãi biển cát mịn trải dài, làn nước trong xanh, rừng nguyên sinh ven đảo, không gian yên bình và khí hậu trong lành. Trong nhiều năm, những tiềm năng ấy vẫn “ngủ quên” do thiếu hạ tầng và điều kiện kết nối. Khi những điểm nghẽn được tháo gỡ, du lịch đã trở thành “chìa khóa” mở ra cánh cửa phát triển cho xã đảo này.

Từ xã đảo khó khăn đến điểm đến trải nghiệm

Bước ngoặt của Cái Chiên bắt đầu từ việc Trung ương và tỉnh Quảng Ninh đầu tư đồng bộ hạ tầng thiết yếu. Điện lưới quốc gia, đường giao thông xuyên đảo, hệ thống viễn thông, nước sạch, xử lý rác thải… lần lượt được hoàn thiện, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế – xã hội , đặc biệt là du lịch.

Trên nền hạ tầng đó, chính quyền xã xác định hướng đi rõ ràng: phát triển du lịch cộng đồng, lấy người dân làm trung tâm. Thay vì phát triển ồ ạt, Cái Chiên lựa chọn cách làm “chậm mà chắc”, khuyến khích người dân tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, vừa tạo sinh kế, vừa giữ gìn bản sắc địa phương.

Nhiều hộ dân mạnh dạn chuyển đổi sinh kế, đầu tư homestay, nhà hàng, dịch vụ trải nghiệm biển đảo như câu mực đêm, bắt ốc, đánh cá cùng ngư dân, chèo thuyền kayak, khám phá rừng phi lao ven biển. Những sản phẩm này không cầu kỳ, nhưng chạm đúng nhu cầu của du khách yêu thích sự nguyên bản, gần gũi thiên nhiên.

Những homestay mang phong cách mộc mạc, giản dị, hòa mình vào cảnh quan đã trở thành “điểm cộng” cho du lịch Cái Chiên. Du khách đến đây không tìm sự náo nhiệt, mà tìm trải nghiệm sống chậm, thức dậy cùng tiếng sóng, ăn hải sản tươi và hòa vào nhịp sinh hoạt của cư dân đảo.

Song song với du lịch cộng đồng, Cái Chiên từng bước thu hút các dự án du lịch bài bản, chất lượng cao. Nổi bật là Khu du lịch Đầu Rồng Resort, dự án nghỉ dưỡng quy mô hơn 20 ha, tổng vốn đầu tư 578 tỉ đồng. Dự án được thiết kế theo hướng sinh thái, khai thác lợi thế bãi biển dài nhưng vẫn đảm bảo hài hòa với cảnh quan tự nhiên.

Từ năm 2023 đến nay, giai đoạn 1 của dự án đã đưa vào vận hành 42 bungalow, góp phần đa dạng hóa sản phẩm, kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Các tiện ích như khu tiệc ngoài trời, nhà hàng trong và ngoài trời, bể bơi trung tâm, khu vui chơi trẻ em, khu cắm trại cao cấp trong rừng phi lao sát biển tạo nên chuỗi trải nghiệm khép kín.

Đáng chú ý, nhà hàng Dragon Pearl được thiết kế như một “con tàu” nổi trên mặt biển, có sức phục vụ 150 khách. Tại đây, du khách được thưởng thức các sản vật đặc trưng của đảo như gà râu, bào ngư đen, rong biển đen, cua, ghẹ, tôm, mực… trong không gian mở, hướng thẳng ra biển khơi.

Du lịch trở thành động lực phát triển bền vững

Sự phát triển của du lịch đã tạo ra chuyển biến rõ nét trong cơ cấu kinh tế của Cái Chiên. Nếu trước đây, thương mại – dịch vụ chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ, thì nay khu vực này đã đóng góp hơn 62% cơ cấu kinh tế của xã, trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu.

Hệ thống cơ sở lưu trú ngày càng được mở rộng. Năm 2020, toàn xã có 20 cơ sở với 199 phòng; đến năm 2024 tăng lên 23 cơ sở với 237 phòng. Năm 2025, Cái Chiên ước đón khoảng 62.000 lượt khách, doanh thu du lịch đạt gần 315 tỉ đồng – con số ấn tượng đối với một xã đảo từng nhiều năm khó khăn.

Du lịch phát triển kéo theo việc làm và thu nhập của người dân được cải thiện rõ rệt. Thu nhập bình quân năm 2024 đạt 92 triệu đồng/người/năm; xã không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo. Diện mạo nông thôn đảo ngày càng khang trang, đường làng ngõ xóm sạch đẹp, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng lên.

Để tránh phát triển tự phát, Cái Chiên được tỉnh Quảng Ninh phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng đến năm 2030, tầm nhìn 2040, với 5 khu chức năng rõ ràng, bao gồm khu du lịch sinh thái – nghỉ dưỡng, khu trung tâm dịch vụ du lịch, khu dân cư nông thôn, khu du lịch sinh thái lâm nghiệp và khu bảo tồn sinh thái. Quy hoạch này tạo khung phát triển dài hạn, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ tài nguyên.

Giai đoạn 2025 – 2030, xã tập trung xây dựng các đề án phát triển du lịch cộng đồng, du lịch biển, thể thao dưới nước, thuyền du lịch, du lịch tâm linh và chợ du lịch. Đồng thời, xây dựng thương hiệu “Du lịch Cái Chiên – hoang sơ và nguyên bản”, tăng cường liên kết với chuỗi điểm đến Móng Cái – Trà Cổ – Cái Chiên – Vân Đồn.

Công tác bảo vệ môi trường được đặt lên hàng đầu. Thu gom, xử lý rác thải, giữ gìn nguồn nước, bảo vệ rừng và cảnh quan thiên nhiên được tăng cường. Người dân được vận động chỉnh trang nhà cửa, nâng cao ý thức làm du lịch văn minh. Các lớp đào tạo, tập huấn về kỹ năng phục vụ, an toàn vận tải biển, vận hành xuồng, phà, xe điện được tổ chức thường xuyên.

Với nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn thiện, định hướng phát triển rõ ràng và sự đồng thuận của người dân, Cái Chiên đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến mới hấp dẫn trên bản đồ du lịch Quảng Ninh. Sự đổi thay của xã đảo này cho thấy, khi du lịch được phát triển đúng hướng, gắn với cộng đồng và bảo tồn thiên nhiên, sẽ trở thành “đòn bẩy” hiệu quả cho phát triển bền vững vùng biển đảo nơi địa đầu đông bắc Tổ quốc.