Cách “bắt dính” cán bộ chuyên… ngồi chơi xơi nước

Nguyễn Vy10:44 20/05/2025

Theo chuyên gia hành chính công, việc trả lương công chức phải đảm bảo tính công bằng, minh bạch.

Người làm nhiều phải được hưởng nhiều và không có chuyện 1 người làm, 3 người nhìn.

Công nhận thành quả đúng người, không sót việc

“Tôi ủng hộ việc trả lương cho cán bộ theo vị trí việc làm, theo sản phẩm đầu ra như định hướng của Bộ Nội vụ. Tuy nhiên, tôi thắc mắc rằng mỗi công chức có tính chất, khối lượng công việc khác nhau, làm sao để mỗi vị trí đều được đánh giá chính xác, được công nhận khi làm một số công việc “bất thành văn”, vẫn đóng góp gián tiếp mà quan trọng với đơn vị”, một cán bộ Nhà nước tâm tư.

Chuyên gia cho rằng việc trả lương theo vị trí việc làm sẽ phản ánh đúng giá trị của cán bộ, công chức và công việc (Ảnh minh họa: Sơn Nguyễn).

Theo ThS. Nguyễn Tuấn Anh, chuyên gia hành chính công (hiện công tác tại TCty Công nghiệp Sài Gòn), khó khăn lớn nhất trong việc trả lương theo vị trí việc làm gắn với sản phẩm đầu ra chính là cách đo lường.

“Không phải công việc nào cũng có thể đong đếm bằng con số. Một quyết định kịp thời của chuyên viên pháp chế có thể giúp Nhà nước tránh thất thoát hàng trăm tỷ đồng, nhưng điều này lại không thể hiện qua văn bản hành chính hay báo cáo định kỳ. Vậy làm sao để ghi nhận kết quả, thành tích đó cho cán bộ?”, ông Tuấn Anh nói.

Chuyên gia khuyến nghị phương pháp đánh giá hiệu quả công việc của cán bộ cần kết hợp cả định lượng và định tính, nghĩa là không chỉ dựa trên chỉ số đầu ra, mà còn xét đến phản hồi từ người dân, doanh nghiệp, cấp quản lý, đồng nghiệp và các bên liên quan.

Để công nhận thành quả “đúng người, không sót việc”, ThS. Tuấn Anh nhấn mạnh, phải mô tả cụ thể từng vị trí việc làm, tránh tình trạng “1 người làm, 3 người nhìn”. Khung đánh giá cần chuẩn hóa theo ngành, có thể lượng hóa nhưng vẫn chừa “không gian” cho đánh giá định tính. Đồng thời, các đơn vị cần áp dụng cơ chế phản hồi đa chiều, tích hợp dữ liệu số hóa, để cộng đồng cùng tham gia đánh giá công chức.

“Có một vấn đề cần lưu ý chính là hệ thống dữ liệu quản lý công vụ hiện còn phân tán, thiếu đồng bộ, dễ dẫn tới đánh giá hình thức. Bài học từ Pháp cho thấy nước bạn mất gần 10 năm để chuẩn hóa khung vị trí việc làm, xây dựng công cụ đánh giá và thay đổi văn hóa tổ chức. Việt Nam cũng cần một lộ trình dài hơi, quyết liệt”, ông chia sẻ.

Chuyên gia khẳng định trả lương minh bạch, cán bộ giỏi có cơ hội phát triển nhanh, người trì trệ sẽ bị đào thải (Ảnh minh họa: Sơn Nguyễn).

Đồng tình với nhận định này, TS. Nguyễn Trần Như Khuê, Trưởng bộ môn Luật, Khoa Nhà nước và pháp luật, Học viện cán bộ TPHCM, nhấn mạnh khung mô tả vị trí việc làm cho cán bộ là phần rất quan trọng nếu muốn thực hiện trả lương theo phương pháp trên.

“Hiện nay, một số cơ quan, đơn vị Nhà nước vẫn chưa có khung mô tả cho một số vị trí việc làm. Ngoài ra, nhà nước cũng chưa có hệ thống văn bản pháp luật hoàn thiện hướng dẫn về vấn đề này”, bà Khuê cho hay.

Không chấp nhận cán bộ không đạt yêu cầu vẫn giữ ghế

Theo chuyên gia, việc đánh giá kết quả đầu ra làm căn cứ trả lương hoàn toàn khả thi trong điều kiện hiện tại, đặc biệt là đối với các vị trí mang tính chất đặc thù trong khu vực công.

Tuy nhiên, thay vì áp dụng hàng loạt, ThS. Nguyễn Tuấn Anh đề xuất nên chọn các địa phương điển hình như TPHCM, Đà Nẵng, Quảng Ninh để thí điểm.

“Đây là những địa phương có dữ liệu tương đối đầy đủ, có đội ngũ cán bộ tiên phong và có tinh thần cải cách mạnh. Chúng ta cũng có thể đề xuất thành lập Trung tâm quốc gia về đánh giá công vụ, với chức năng nghiên cứu, xây dựng khung đánh giá chung và hướng dẫn triển khai cụ thể theo từng nhóm ngành, từng loại vị trí”, ông Tuấn Anh chia sẻ.

Trả lương theo hiệu quả công việc là động lực nâng cao năng suất lao động, chất lượng công việc (Ảnh minh họa: Sơn Nguyễn).

ThS. Nguyễn Tuấn Anh dẫn chứng, mô hình đánh giá kết quả đầu ra làm căn cứ trả lương cho công chức đã được Estonia – quốc gia có mức độ số hóa hàng đầu EU – áp dụng rất thành công. Họ đánh giá hiệu suất cán bộ bằng cách kết hợp phản hồi của người dân, dữ liệu hành chính và phân tích tác động chính sách.

Ngoài ra, việc cải cách tiền lương khu vực công cùng với cải cách bộ máy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là một chỉnh thể không thể tách rời.

“Các yếu tố tạo ra thế “kiềng ba chân”, một chân yếu thì hệ thống chính sách sẽ đổ vỡ. Nếu bộ máy vẫn cồng kềnh, trung gian chồng chéo thì lương dù cao vẫn không đến đúng người, hiệu quả vẫn thấp, còn người giỏi thì bỏ đi vì cảm giác bất công.

Việc tinh giản biên chế phải đi kèm tái cơ cấu, không “cắt” nhân sự một cách máy móc mà tinh gọn theo chức năng. Đồng thời, phải nâng chuẩn năng lực cho từng vị trí, không thể chấp nhận cán bộ không đạt yêu cầu nhưng vẫn giữ ghế vì quy trình. Điểm mấu chốt là mạnh dạn loại bỏ hoặc sắp xếp vị trí khác cho những người không đáp ứng được yêu cầu trong bộ máy mới”, ông Tuấn Anh nói.

Chốt lại, ThS. Nguyễn Tuấn Anh phán đoán, phải mất khoảng 5 năm nữa cả nước mới hoàn thành lộ trình cải cách. Trong đó, 2 năm đầu là để chuẩn hóa vị trí việc làm, xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá đầu ra (theo từng ngành); sau đó thí điểm ở những bộ ngành, tỉnh thành có năng lực triển khai cao; cuối cùng mới đánh giá, hiệu chỉnh và nhân rộng toàn quốc.

Đề án cải cách chính sách tiền lương: Tiền lương sẽ là thu nhập chính

Tại Hội nghị Trung ương (T.Ư) 7 khóa XII dự kiến diễn ra vào đầu tuần tới, một nội dung quan trọng tác động đến hàng triệu công chức, viên chức, người lao động sẽ được đưa ra bàn thảo là đề án "Cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp".

Mục đích cao nhất cua đề an chú trọng đến việc tiền lương phải là thu nhập chính bảo đảm đời sống cho người lao động và gia đình.

Tiền lương phải là thu nhập chính

Ban chỉ đạo T.Ư về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và ưu đãi người có công vừa hoàn thành đề án cải cách chính sách tiền lương chuẩn bị trình Hội nghị T.Ư 7.

Đặc biệt, đề án nêu rõ quan điểm: "Tiền lương phải là thu nhập chính" bảo đảm đời sống cho người lao động và gia đình. Trong khu vực công, Nhà nước trả lương cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo, phù hợp với nguồn lực của Nhà nước, bảo đảm tương quan hợp lý với tiền lương trên thị trường lao động.

Từ năm 2021, tiền lương sẽ là thu nhập chính của cán bộ, viên chức, người lao động. Ảnh: Thành An

Mục tiêu của đề án nhằm xây dựng chế độ tiền lương mới, dự kiến thực hiện từ năm 2021, gắn với lộ trình cải cách hành chính, tinh giản biên chế; đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập. Xác định mức tiền lương thấp nhất của khu vực công (là mức tiền lương của người làm công việc yêu cầu trình độ đào tạo trung cấp) từ năm 2021 bảo đảm không thấp hơn mức lương thấp nhất của khu vực doanh nghiệp.

Về nội dung cải cách, đề án chỉ rõ trong khu vực công, những công việc thừa hành, phục vụ (yêu cầu trình độ dưới trung cấp) thực hiện thống nhất chế độ hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật Lao động (hoặc hợp đồng cung cấp dịch vụ), không áp dụng bảng lương công chức, viên chức.

Đề án đưa ra thiết kế cơ cấu tiền lương và tiền thưởng mới gồm: Mức lương cơ bản chiếm khoảng 70% tổng quỹ lương; các khoản phụ cấp chiếm khoảng 30% tổng quỹ lương; tiền thưởng bằng khoảng 10% tổng quỹ lương.

Trước đó, đề án cải cách tiền lương đã được nghiên cứu toàn diện với nhiều nội dung mới, thể hiện rõ 5 quan điểm.

Thứ nhất, tiền lương phải là thu nhập chính bảo đảm đời sống cho người lao động và gia đình họ. Thứ hai, cải cách chính sách tiền lương phải tuân thủ nguyên tắc phân phối theo lao động và quy luật khách quan của kinh tế thị trường, lấy tăng năng suất lao động là cơ sở để tăng lương. Thứ ba, phân phối tiền lương dựa trên kết quả lao động và hiệu quả sản xuất kinh doanh, bảo đảm mối quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ trong doanh nghiệp. Thứ tư, trong khu vực công, Nhà nước trả lương cho cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo, phù hợp với nguồn lực của Nhà nước. Cuối cùng, cải cách chính sách tiền lương đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, gắn liền và thúc đẩy cải cách hành chính, đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy.

Ban hành hệ thống bảng lương mới

Về nội dung cải cách, đối với khu vực công, những công việc thừa hành, phục vụ (yêu cầu trình độ dưới trung cấp) thực hiện thống nhất chế độ hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật Lao động (hoặc hợp đồng cung cấp dịch vụ), không áp dụng bảng lương công chức, viên chức.

Đề án nêu rõ, sẽ ban hành hệ thống bảng lương được quy định bằng số tiền tuyệt đối thay cho việc quy định hệ số lương nhân với mức lương cơ sở theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo trên sở điều chỉnh tăng mức lương thấp nhất và mở rộng quan hệ tiền lương tiệm cận với khu vực thị trường.

Cụ thể, sẽ có 1 bảng lương chức vụ áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo (bầu cử và bổ nhiệm) trong hệ thống chính trị từ T.Ư đến cấp xã. Một bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ đối với công chức, viên chức không giữ chức vụ lãnh đạo.

Ba bảng lương đối với lực lượng vũ trang, gồm: 1 bảng lương sĩ quan quân đội, sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ công an (theo chức vụ, chức danh và cấp bậc quân hàm/cấp hàm), 1 bảng lương quân nhân chuyên nghiệp, chuyên môn kỹ thuật công an và 1 bảng lương công nhân quốc phòng, công nhân công an.

Cho phép thực hiện khoán quỹ lương

Đề án cũng đề cập đến việc sắp xếp lại các chế độ phụ cấp hiện hành, bảo đảm tổng quỹ phụ cấp chiếm tối đa 30% trong tổng quỹ lương. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được sử dụng quỹ tiền lương và kinh phí chi thường xuyên được giao hàng năm để thuê chuyên gia, nhà khoa học, tài năng đặc biệt.

Một số tỉnh, thành phố ở vùng động lực được chi thu nhập bình quân tăng thêm không quá 0,8 lần và cho phép thực hiện khoán quỹ lương cho các cơ quan, đơn vị. Để thực hiện những đổi mới này, Ban chỉ đạo đưa ra hàng loạt giải pháp như việc hoàn thiện xây dựng hệ thống vị trí việc làm để làm cơ sở trả lương theo chức vụ, chức danh và vị trí việc làm.

Cùng với đó là các giải pháp đột phá về tài chính, ngân sách. Cụ thể, hàng năm, ưu tiên dành khoảng 50% tăng thu dự toán và 70% tăng thu thực hiện của ngân sách địa phương, khoảng 40% tăng thu ngân sách T.Ư cho cải cách tiền lương.

Nguồn cải cách tiền lương còn dư sau khi điều chỉnh mức lương cơ sở hàng năm phải tiếp tục sử dụng để thực hiện cải cách sau năm 2020. Bãi bỏ các khoản chi ngoài lương của cán bộ, công chức, viên chức có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước.

Doanh nghiệp được tự chủ quyết định chính sách tiền lương

Đối với khu vực doanh nghiệp, đề án nêu định hướng tiếp tục hoàn thiện chính sách về tiền lương tối thiểu vùng; bổ sung quy định mức lương tối thiểu vùng theo giờ; kiện toàn chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Hội đồng tiền lương quốc gia.

Doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp 100% vốn nhà nước) được tự chủ quyết định chính sách tiền lương (trong đó có thang, bảng lương, định mức lao động) và trả lương phù hợp với tổ chức sản xuất, tổ chức lao động, khả năng của doanh nghiệp.

Để thực hiện nội dung cải cách trên, đề án nêu giải pháp hoàn thiện xây dựng hệ thống vị trí việc làm để có cơ sở trả lương theo chức vụ, chức danh và vị trí việc làm.

Hằng năm, ưu tiên dành khoảng 50% tăng thu dự toán và 70% tăng thu thực hiện của ngân sách địa phương, khoảng 40% tăng thu ngân sách T.Ư cho cải cách tiền lương. Nguồn cải cách tiền lương còn dư sau khi điều chỉnh mức lương cơ sở hằng năm, phải tiếp tục sử dụng để thực hiện cải cách tiền lương sau năm 2020. Đề án nêu rõ bãi bỏ các khoản chi ngoài lương của cán bộ, công chức, viên chức có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước...

Sẽ bãi bỏ mức lương cũ

Ông Nguyễn Quang Dũng - Vụ trưởng Vụ Tiền lương, Bộ Nội vụ (người trực tiếp tham gia xây dựng đề án cải cách tiền lương trình Hội nghị T.Ư 7 tới đây) cho biết, khi đề án được T.Ư thông qua và triển khai vào thực tế, chắc chắn tiền lương của cán bộ, công chức sẽ được cải thiện rõ rệt, tạo ra một mặt bằng mới là tất cả cán bộ, công chức, viên chức đều được tăng lương.

Theo ông Dũng, Ban soạn thảo đề án đề xuất hướng trả lương theo vị trí việc làm, chức danh và chức vụ lãnh đạo để phù hợp với Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức.

"Chúng tôi dự kiến đề nghị thiết kế 1 bảng lương theo chức vụ lãnh đạo. Ví dụ chức vụ trưởng thì được hưởng mức lương 17 triệu, cứ ai được bổ nhiệm chức vụ này thì được hưởng mức lương đó và không phải thi nâng ngạch.Thứ 2, thiết kế 1 bảng lương đối với chuyên môn nghiệp vụ chung đối với các ngành nghề áp dụng cho những người không giữ chức vụ lãnh đạo. Bảng lương này cũng được thiết kế đảm bảo tiền lương tương quan với bảng lương của người giữ chức vụ lãnh đạo, thậm chí có một phần khuyến khích những người làm chuyên môn không nhất thiết đi theo con đường lãnh đạo vẫn có thể tăng lương"- ông Dũng cho hay.

Theo Danviet

Ước nguyện đầu năm của ông chủ doanh nghiệp "bội thực" vì thanh traTôi cũng như bao doanh nghiệp khác thôi, đã làm ăn là phải có lợi nhuận, có tiền đóng thuế cho nhà nước, đủ trả lương cho cán bộ, nhân viên. Muốn được như thế, ngoài nỗ lực của công ty, tôi luôn muốn nhà nước phải tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh. Bức xúc lắm...