Các nước khẳng định vai trò nền tảng của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân

Ngày 13/4, nhóm gồm 12 quốc gia không sở hữu vũ khí hạt nhân, trong đó có Nhật Bản, đã kêu gọi tăng cường hợp tác chặt chẽ hơn và thúc đẩy các nỗ lực kiểm soát vũ khí khẩn cấp, đồng thời cảnh báo những rủi ro an ninh gia tăng đang đe dọa những tiến triển đạt được trong nhiều thập kỷ qua.

Các nước đã đưa ra thông điệp như vậy trước thềm Hội nghị kiểm điểm/rà soát Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT).

Toàn cảnh nhà máy điện hạt nhân Bushehr nằm cách thủ đô Tehran, Iran khoảng 1.200km. Ảnh: REUTERS/TTXVN

Nhóm 12 nước trên gồm Nhật Bản, Australia, Canada, Chile, Đức, Mexico, Hà Lan, Nigeria, Philippines, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE). Trong tuyên bố chung, các nước đã kêu gọi các bên tham gia Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) thúc đẩy đối thoại mang tính xây dựng với cách tiếp cận hướng tới tương lai. Năm 2010, Nhật Bản và Australia đã khởi động Sáng kiến Không phổ biến và Giải trừ quân bị (NPDI).

Ngoài ra, các nước thành viên NPDI tái khẳng định cam kết hướng tới mục tiêu xây dựng một thế giới không có vũ khí hạt nhân, đồng thời cảnh báo nguy cơ chiến tranh hạt nhân đang gia tăng, hơn 80 năm sau các vụ ném bom nguyên tử xuống 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản.

Nhóm NPDI cũng nhấn mạnh, vai trò của NPT là nền tảng của các nỗ lực không phổ biến vũ khí hạt nhân trên phạm vi toàn cầu, cơ sở cho giải trừ quân bị và phát triển năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, uy tín của hiệp ước phụ thuộc vào việc thực thi đầy đủ và cân bằng ba trụ cột này.

Bên cạnh đó, NPDI bày tỏ quan ngại việc Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) giữa Nga và Mỹ hết hiệu lực từ tháng 2/2026, khiến thế giới không còn các cơ chế ràng buộc pháp lý và kiểm chứng đối với kho vũ khí hạt nhân của hai nước.

Nhóm các nước không sở hữu vũ khí hạt nhân đã kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân hành động khẩn cấp, sớm thúc đẩy các thỏa thuận mới nhằm đảm bảo “tính dự báo, minh bạch và kiềm chế”, qua đó ngăn chặn nguy cơ chạy đua vũ trang mới.

Tuyên bố được đưa ra trước thềm Hội nghị kiểm điểm/rà soát NPT lần thứ 11, dự kiến khai mạc tại New York (Mỹ) vào ngày 27/4 và kéo dài gần một tháng. Nhóm NPDI đánh giá hội nghị này là một trong những thời điểm quan trọng nhất đối với nỗ lực duy trì và thúc đẩy tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân.