Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ gây sức ép với công ty Anthropic

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth đã yêu cầu Tổng giám đốc điều hành Anthropic mở toàn bộ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) của công ty này cho quân đội sử dụng không hạn chế trước hạn chót vào ngày 27/2, nếu không có nguy cơ mất hợp đồng với chính phủ.

Hình ảnh Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hãng tin AP, cuộc gặp ngày 24/2, ông Hegseth đã đưa ra tối hậu thư với ông Dario Amodei, trong bối cảnh Anthropic là công ty AI lớn cuối cùng chưa cung cấp công nghệ cho mạng lưới nội bộ mới của quân đội Mỹ.

Anthropic là nhà phát triển chatbot Claude, là doanh nghiệp chú trọng an toàn và đạo đức AI. Tuy nhiên, ông Amodei nhiều lần bày tỏ lo ngại về việc chính phủ sử dụng AI không kiểm soát, đặc biệt là trong các hệ thống vũ khí tự động hoàn toàn hoặc giám sát diện rộng trong nước. Trong một bài đăng tháng trước, ông viết: “Một hệ thống AI mạnh mẽ có thể phân tích hàng tỷ cuộc trò chuyện từ hàng triệu người, đo lường tâm lý xã hội, phát hiện các ‘mầm mống bất trung’ và dập tắt chúng trước khi lan rộng”.

Nguy cơ mất hợp đồng và sức ép từ Lầu Năm Góc

Theo nguồn tin trên và một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, các quan chức quốc phòng đã cảnh báo có thể coi Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng hoặc viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng để trao thêm thẩm quyền cho quân đội sử dụng sản phẩm của công ty, ngay cả khi doanh nghiệp không đồng thuận với cách thức sử dụng.

Diễn biến này cho thấy cuộc tranh luận ngày càng gay gắt về vai trò của AI trong an ninh quốc gia, đặc biệt trong các tình huống liên quan đến vũ lực sát thương, thông tin mật hoặc giám sát của chính phủ.

Nguồn tin cho biết không khí cuộc họp nhìn chung mang tính xây dựng, song ông Amodei không thay đổi lập trường ở hai “lằn ranh đỏ”: không tham gia các hệ thống nhắm mục tiêu quân sự hoàn toàn tự động và không hỗ trợ giám sát công dân Mỹ trong nước.

Quan chức Lầu Năm Góc cho rằng các hạn chế đạo đức mà Anthropic áp đặt khiến quân đội gặp khó vì các hoạt động quân sự cần công cụ không kèm giới hạn sẵn có. Lầu Năm Góc chỉ ban hành các mệnh lệnh hợp pháp và trách nhiệm đảm bảo việc sử dụng công nghệ đúng luật thuộc về quân đội.

Cuộc đua đưa AI vào mạng lưới quân sự

Mùa hè năm ngoái, Lầu Năm Góc thông báo trao hợp đồng quốc phòng cho bốn công ty AI gồm Anthropic, Google, OpenAI và xAI, mỗi hợp đồng trị giá tới 200 triệu USD.

Anthropic là công ty AI đầu tiên được phê duyệt triển khai trong các mạng lưới quân sự mật, hợp tác với các đối tác như Palantir. Tuy nhiên, các công ty khác cũng “gần đạt” mốc này. xAI – đơn vị vận hành chatbot Grok – cho biết sản phẩm của họ đã sẵn sàng cho môi trường bảo mật. Grok gần đây cũng được thông báo sẽ tham gia mạng AI có tên GenAI.mil.

Phát biểu hồi tháng 1 tại SpaceX ở Nam Texas, ông Hegseth tuyên bố sẽ gạt bỏ các mô hình AI “không cho phép chiến đấu trong chiến tranh”, nhấn mạnh tầm nhìn về các hệ thống AI quân sự hoạt động không có ràng buộc ý thức hệ hạn chế các ứng dụng quân sự hợp pháp.

Đầu tháng 2, OpenAI thông báo tham gia GenAI.mil, cho phép quân nhân sử dụng phiên bản tùy chỉnh của ChatGPT cho các nhiệm vụ chưa phân loại.

Anthropic tự định vị là công ty ưu tiên an toàn

Sau cuộc họp, Anthropic ra tuyên bố cho biết hai bên sẽ tiếp tục trao đổi thiện chí về chính sách sử dụng để đảm bảo Anthropic có thể tiếp tục hỗ trợ sứ mệnh an ninh quốc gia của chính phủ, phù hợp với năng lực và giới hạn trách nhiệm của các mô hình.

Từ khi được thành lập năm 2021, Anthropic luôn quảng bá hình ảnh là công ty thận trọng và chú trọng an toàn hơn các đối thủ. Tuy nhiên, căng thẳng với Lầu Năm Góc đang đặt cam kết đó vào phép thử.

Owen Daniels, Phó giám đốc phân tích tại Trung tâm An ninh và Công nghệ Mới nổi thuộc Đại học Georgetown, nhận định các đối thủ của Anthropic như Meta, Google hay xAI đều sẵn sàng tuân thủ chính sách cho phép sử dụng mô hình AI cho mọi mục đích hợp pháp của Bộ Quốc phòng. Vì vậy, dư địa thương lượng của Anthropic khá hạn chế và công ty có nguy cơ mất ảnh hưởng trong quá trình quân đội đẩy mạnh ứng dụng AI.

Va chạm với chính quyền Tổng thống Trump

Bất đồng về chính sách AI không phải lần đầu đặt Anthropic vào thế đối đầu với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Công ty này từng công khai chỉ trích đề xuất nới lỏng kiểm soát xuất khẩu chip AI sang Trung Quốc, dù vẫn duy trì quan hệ hợp tác chặt chẽ với Nvidia.

Chính quyền của ông Trump và Anthropic cũng đứng ở hai phía trong các nỗ lực vận động hành lang nhằm xây dựng quy định AI ở cấp bang. Cố vấn AI hàng đầu của ông Trump, ông David Sacks, từng cáo buộc Anthropic theo đuổi chiến lược “chiếm lĩnh quy định bằng cách gieo rắc nỗi sợ hãi”.

Trong khi đó, ông Amos Toh, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Brennan về Tự do và An ninh Quốc gia thuộc Đại học New York, cho rằng tốc độ áp dụng AI “chóng mặt” của Lầu Năm Góc cho thấy sự cần thiết phải tăng cường giám sát hoặc điều chỉnh bằng luật từ Quốc hội, nhất là nếu công nghệ này được dùng để theo dõi người dân Mỹ. “Luật pháp không theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ. Nhưng điều đó không có nghĩa Bộ Quốc phòng được toàn quyền”, ông viết.

Cuộc giằng co giữa Lầu Năm Góc và Anthropic phản ánh thế lưỡng nan lớn hơn của ngành AI: làm thế nào để cân bằng giữa an ninh quốc gia, lợi thế chiến lược và các rào chắn đạo đức trong một kỷ nguyên công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có.