Bổ sung sắt đúng cách cho cơ thể

Sắt là nhân tố tham gia vào quá trình tạo máu, là thành phần của huyết sắc tố có trong hồng cầu.

Thiếu sắt không chỉ dẫn đến tình trạng thiếu máu mà còn gây ra nhiều vấn đề khác về sức khỏe.

Tại sao cơ thể lại thiếu sắt?

Thông thường ở những người có sức khỏe tốt, luôn có sự cân bằng giữa cung cấp và tiêu thụ. Sự cân bằng này có thể mất đi do nhiều lý do: hoặc do thiếu cung cấp, hoặc do giảm hấp thụ, tăng tiêu thụ, hoặc do tăng nhu cầu (tăng trưởng, mang thai).

Mất sắt có thể do:

- Mất máu sinh lý: mất theo phân, bong tế bào, hành kinh ở phụ nữ.

- Liên quan hoặc không liên quan đến mất máu do bệnh lý: chảy máu tiêu hóa, phụ khoa.

Cơ thể thiếu máu sẽ có các dấu hiệu khác nhau, có thể được biểu hiện qua: mệt mỏi, thở dốc, xanh xao, choáng váng, hồi hộp, rụng tóc,… Cách duy nhất để chẩn đoán thiếu máu là xét nghiệm máu để xem lượng huyết sắc tố trong cơ thể. Điều trị thiếu máu do thiếu sắt nhẹ do bác sĩ kê thuốc sắt qua đường uống từ 3-6 tháng đồng thời cần điều trị tận gốc nguyên nhân thiếu máu.

Bổ sung sắt qua thực phẩm là cách an toàn nhất ở cả trẻ em và người lớn.

Đối tượng nào cần bổ sung sắt?

Triệu chứng thiếu sắt là không giống nhau ở mỗi người. Tuổi tác, giới tính, sức khỏe tổng quát, cơ địa, lịch sử bệnh lý và mức độ thiếu sắt khác nhau sẽ cho ra những triệu chứng thiếu sắt khác nhau.

Thiếu sắt ở mức độ nhẹ và trung bình thường rất khó nhận ra bởi giai đoạn này không có bất kỳ triệu chứng nào có thể dễ quan sát được bằng mắt thường. Nếu tình trạng thiếu sắt tiếp tục kéo dài sẽ gây ra bệnh thiếu máu do thiếu sắt. Lúc này, các triệu chứng mới bắt đầu nghiêm trọng.

Bệnh nhân thiếu máu do thiếu sắt sẽ có các triệu chứng phổ biến như tim đập nhanh, ù tai, hoa mắt, chóng mặt, đau đầu, lạnh chân tay, hụt hơi, tâm trạng ủ rũ, tinh thần mệt mỏi, mất tập trung, suy giảm trí nhớ. Bên cạnh đó, dấu hiệu dễ nhận biết nhất khi bị thiếu máu do thiếu sắt là móng tay dễ gãy, rụng tóc, nứt khóe miệng, viêm lưỡi, da tay, chân và khóe mắt nhợt nhạt, không có chút ánh hồng nào như da người khỏe mạnh.

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên chứng thiếu máu do thiếu sắt. Bao gồm:

• Thiếu sắt bẩm sinh do thời kỳ mang thai (mẹ bị thiếu sắt dẫn đến con cũng thiếu sắt), trẻ sinh non.
• Thiếu hụt sắt trong khẩu phần ăn hàng ngày.
• Thiếu sắt do mất máu trong chu kỳ kinh nguyệt, tai nạn sinh nở, chấn thương.
• Thiếu sắt do nhu cầu sắt tăng cao như ở tuổi dậy thì, thời kỳ mang thai, cho con bú hoặc do bệnh lý như sưng, viêm, nhiễm trùng và ung thư.

Do đó, bổ sung sắt cho người lớn cực kỳ quan trọng đối với:

Người bị thiếu máu.

Phụ nữ mang thai.

Phụ nữ đang cho con bú.

Nữ giới có thời kỳ kinh nguyệt kéo dài.

Người đang điều trị bệnh lý.

Có nên bổ sung sắt hàng ngày không?

Ở những người trưởng thành khỏe mạnh, bổ sung sắt hằng ngày sẽ không gây hại nếu liều dùng mỗi ngày thấp hơn 17 mg. Tuy nhiên, việc bổ sung chất sắt thông qua thuốc và thực phẩm chức năng thường chỉ được áp dụng trong một khoảng thời gian giới hạn.

Bạn không cần phải bổ sung sắt hàng ngày, từ năm này sang năm khác mà không có điểm dừng. Thông thường, việc bổ sung chất sắt cho cơ thể là khác nhau tùy theo độ tuổi, giới tính, và nhu cầu phát triển của cơ thể ở mỗi thời điểm. Do đó, tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc bổ sắt khi không có chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ.

Nguồn bổ sung sắt hiệu quả

Có hai nguồn bổ sung sắt hiệu quả, nguồn thứ nhất là từ các thực phẩm tự nhiên và nguồn thứ hai là từ việc sử dụng thuốc và các loại thực phẩm chức năng.

• Bổ sung sắt qua thực phẩm là cách an toàn nhất ở cả trẻ em và người lớn, thường được bác sĩ khuyến cáo. Một số thực phẩm giàu sắt có thể kể đến như:

Các loại thịt: Thịt heo, bò, gà, thịt gia cầm và các loại thịt đỏ khác.

Hải sản: Tôm, cua, mực, cá, ghẹ,…

Các loại đậu: Đậu Hà Lan, đậu đỏ, đậu nành…

Các loại rau xanh: Rau càng có màu xanh đậm thì càng giàu chất sắt, chẳng hạn như rau chân vịt, rau bó xôi, cải xoăn, bông cải xanh, cải chíp.

Ngũ cốc: Như hạt vừng, hạt điều, yến mạch, hạt bí ngô, hạt quinoa,…

Đa phần, việc tiêu thụ các thực phẩm giàu chất sắt có thể đáp ứng được nhu cầu của cơ thể. Khi bổ sung sắt qua thực phẩm, tốt nhất là nên ăn cùng với các thực phẩm giàu vitamin C.

Người ta đã phát hiện ra rằng vitamin C có thể làm tăng khả năng hấp thụ sắt của cơ thể từ các nguồn sắt trong thực vật (ion sắt non-heme). Vitamin C được tìm thấy trong các loại thực phẩm như trái cây họ cam quýt, cà chua, khoai tây, dâu tây, ớt chuông xanh và đỏ, bông cải xanh và kiwi.

• Sử dụng sắt dưới dạng thuốc thường ít được khuyến cáo hơn bởi việc dùng quá liều lượng có thể gây ngộ độc sắt. Tuy nhiên trong trong một số trường hợp sau đây cần uống bổ sung chất sắt theo chỉ định của bác sĩ:

Phụ nữ mang thai và cho con bú cần bổ sung sắt qua đường uống vì nhu cầu tăng cao, khó có thể đáp ứng bằng chế độ dinh dưỡng.

Những người ăn chay trường, không thể ăn thịt đỏ trong khi nguồn sắt từ thực vật khá thấp.

Những người mắc các bệnh lý rối loạn chuyển hóa nên khả năng hấp thụ sắt yếu hơn người bình thường.