Bài thuốc chữa bệnh từ cây xấu hổ

Lương y Bùi Đắc Sáng05:20 19/12/2023

Cây xấu hổ mọc hoang nhiều ở hàng rào, bãi cỏ, ven đường lại là thuốc quý chữa suy nhược cơ thể, nhức đầu, khó ngủ, đau xương khớp…

Cây xấu hổ có tên hán việt là hàm tu thảo và còn có tên khác là cây thẹn, cây mắc cỡ, cây trinh nữ. Cây xấu hổ có tên khoa học là Mimosa pudica L., họ Trinh nữ Mimosaceae.

Gọi là cây xấu hổ vì cây có điểm đặc biệt dễ nhận biết nhất khi chạm vào lá cây cụp rủ xuống. Là một cây nhỏ, mọc hoang ở hàng rào, bãi cỏ rộng, ven đường thành bụi lớn.

Bộ phận dùng làm thuốc là rễ và cành lá. Rễ được đào quanh năm, thái mỏng, phơi hoặc sấy khô. Cành lá thu hái vào mùa hạ, dùng tươi hay phơi khô.

1. Thành phần hóa học của cây xấu hổ

Cây xấu hổ chứa alcaloid là minosin và crocetin còn có flavonosid, các loại alcol, acid amin, acid hữu cơ. Hạt chứa chất nhầy, lá chiết ra một chất tương tự adrenalin. Trong lá và quả đều có selen.

Các nhà khoa học trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu cây xấu hổ, kết quả cho thấy cây có rất nhiều tác dụng đáng chú ý như chống nọc độc rắn; chống co giật; chống trầm cảm, lo âu; tác dụng trên chu kỳ rụng trứng…

Theo y học cổ truyền, cây xấu hổ có vị ngọt, chát, tính hơi hàn, có tác dụng trấn tĩnh, an thần, chống viêm, làm dịu đau, hạ áp, tiêu tích, lợi tiểu. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy, cây xấu hổ có tác dụng ức chế thần kinh trung ương nên chữa được chứng mất ngủ.

Cây xấu hổ

2. Một số bài thuốc chữa bệnh có cây xấu hổ

- Chữa thần kinh suy nhược, nhức đầu , ù tai, khó ngủ

Bài 1 : Lá xấu hổ sao 20g, dây lạc tiên 20g, củ mài (hoài sơn) 20g, củ tóc tiên (mạch môn) 20g, hạt muồng ngủ sao 20g. Sắc uống 01 thang/ngày. Liệu trình từ 7 – 10 ngày.

Bài 2 : Cành, lá xấu hổ sao 20g, dây lạc tiên 20g, củ mài (hoài sơn) 20g, chua me đất hoa vàng 20g, củ tóc tiên (mạch môn) 20g, quyết minh tử sao 20g, nụ áo hoa tím 20g. Sắc uống 01 thang/ngày. Liệu trình từ 7 – 10 ngày.

Lá cây xấu hổ.

- Chữa phong thấp, đau lưng , đau nhức xương khớp, chân tay tê bại

Bài 1: Rễ xấu hổ sao 20g, rễ bưởi bung sao 20g, rễ cúc tần 20g, cam thảo dây 10g, dây đau xương 20g, kê huyết đằng (máu gà) 20g, rễ đinh lăng 20g. Sắc uống 01 thang/ngày hoặc ngâm rượu uống.

Bài 2: Rễ xấu hổ sao 12g, hy thiêm thảo chế mật 12g, thiên niên kiện 12g, tục đoạn 12g, dây gắm 12, dây đau xương 12g, gai tầm xoong 12g, kê huyết đằng (máu gà) 12g, thổ phục linh 16g, cam thảo 4h. Sắc uống 01 thang/ngày

- Hỗ trợ điều trị và dự phòng tái phát đau xương, thấp khớp , tê thấp : Rễ xấu hổ sao khô 20g, toàn cây lá lốt 20g. Sắc uống 01 thang/ngày

- Hỗ trợ điều trị viêm khí quản mạn tính: Rễ xấu hổ 100g, sắc uống 01 thang/ngày. Liệu trình 10 ngày.

Rễ cây xấu hổ.

- Chữa đầy bụng chậm tiêu: Lá, cành xấu hổ 16g, thần khúc 12g, bạch thược 16g, mạch nha 16. Sắc làm 2 lần, mỗi lần lấy một bát nước thuốc, uống sau bữa ăn trưa và tối.

- Chữa tăng huyết áp : Cây xấu hổ 6g, bông sứ cùi 6g, trắc bá diệp 6g, hà thủ ô 6g, hạt muồng ngủ sao 6g, lá vông nem 6g, tang ký sinh 8g, hoa đại 6g, đỗ trọng 6g, câu đằng 6g, kiến cò 6g, địa long 4g. Sắc uống. Có thể tán bột, luyện thành viên uống hàng ngày.

- Ngâm, xông, t ắ m chữa khớp

Bài 1- Thuốc tắm: Rễ xấu hổ 40g, lá long não 40g, tía tô 40g, đơn tướng quân 40g, quế chi 20g, toàn cây lá lốt 40g, hoắc hương 20g, hy thiêm thảo 20g, ngải diệp (ngải cứu) 20g.

Cách dùng: Cho tất cả vào nồi, thêm nước xâm xấp đun sôi, tới khi có mùi thơm tỏa ra trùm vải kín để hơi nước thuốc ngấm vào bộ phận bị bệnh, xông khoảng 10 – 15 phút mỗi ngày. Tới khi mồ hôi ra toàn thân thì dừng lại. Nên xông hoặc tắm hơi ngày 01 lần. Mỗi liệu trình 2 tuần, sau đó nghỉ 1 tuần rồi làm tiếp liệu trình khác.

Bài 2 – Dự phòng tái phát đau xương, thấp khớp, tê thấp: Rễ xấu hổ sao khô 40g, toàn cây lá lốt 40g, muối ăn vừa đủ. Sắc, cho thêm một chút muối ăn để ngâm các khớp bị bệnh chừng 20-30 phút khi nước thuốc còn ấm.

Sử dụng rễ cây xấu hổ để ngâm, xông, tắm chữa đau xương khớp.

3. Những lưu ý khi sử dụng cây xấu hổ

- Cây có độc tính liều nhẹ nên không nên sử dụng số lượng lớn và liên tục. Tuyệt đối không sử dụng cho phụ nữ có thai.

- Gai xấu hổ có kích thước lớn nên rất ít gặp phải trường hợp uống phải gai xấu hổ khi sắc uống.

Ho và cách phòng ngừa

Thời tiết giao mùa thu đông, mọi người dễ bị cảm lạnh, cảm cúm xuất hiện triệu chứng ho.

Ảnh minh họa

Ho là một phản xạ tự nhiên của cơ thể giúp loại bỏ các chất gây kích ứng ra khỏi đường hô hấp. Vì vậy, phản xạ ho cũng là cách để cơ thể tự bảo vệ và chữa lành. Thông thường ho không phải là bệnh mà là triệu chứng của các bệnh như viêm nhiễm đường hô hấp, trào ngược dạ dày thực quản hoặc do tác dụng phụ của vài loại thuốc tim mạch. Nếu bệnh nhân có những biểu hiện ho dai dẳng trong nhiều tuần, sốt trên 38 ⁰C, ho ra máu cần nhanh chóng đưa đến bệnh viện để bác sĩ xác định các bệnh lý nguy hiểm như lao, ung thư phổi,...

Ho khan là triệu chứng ho mãn tính không có đàm, thông thường do nhiễm trùng đường hô hấp, viêm họng, hen suyễn, dị ứng. Ho khan thường kéo dài vài tuần sau khi bị cảm cúm, cảm lạnh.

Ho có đàm thường do viêm phế quản mạn tính. Đàm và các chất nhầy tiết ra sẽ chảy xuống họng kích thích trung tâm phản xạ ho gây nên tình trạng ho, triệu chứng xuất hiện khá nhanh kèm theo sốt, sổ mũi, ngạt mũi, đau họng, ù tai.

Điều trị

- Thuốc chống dị ứng (antihistamin) có thể sử dụng để giảm các triệu chứng tắc nghẽn mũi do dị ứng dẫn đến phải thở bằng miệng gây khô họng và ho. Xịt mũi bằng các dung dịch có chứa muối đẳng trương hoặc chlorhexidine, nano bạc, tinh dầu bạc hà,...

- Có thể sử dụng các thuốc long đàm, các loại siro ho chiết xuất từ bạch chỉ, tía tô, hẹ, gừng, mơ, cam thảo, trần bì,...

- Thuốc kê đơn ức chế ho hoặc ho do nhiễm trùng phải sử dụng theo đơn bác sĩ, ưu tiên kháng sinh nhóm Macrolide, với bệnh nhân 2 tháng không dung nạp hoặc quá mẫn với Macrolide có thể được thay thế bởi kháng sinh khác tác dụng đến sự viêm nhiễm đường hô hấp. Kháng sinh phải dùng liên tục ít nhất 1 tuần tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ để tránh lờn thuốc.

- Ho khan là một trong những tác dụng phụ thường gặp nhất khi sử dụng thuốc tim mạch, huyết áp nhóm ức chế men chuyển có hoạt chất perindopril, trường hợp này cần xin ý kiến bác sĩ để đổi thuốc.

- Ho do trào ngược dạ dày thực quản cần phải tránh ăn các chất dễ gây trào ngược như chocolate, caffeine, rượu và thuốc lá, đồng thời ngăn ngừa trào ngược dịch vị dạ dày bằng cách kê cao đầu, không ăn trong vài giờ trước khi đi ngủ, điều trị phối hợp thuốc ho với thuốc ức chế bơm proton bảo vệ bao tử.

- Ho gà là một bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Bordetella Pertussis gây ra với các biểu hiện lâm sàng như sốt kèm theo cảm giác lạnh; đau cơ, xương, khớp; đau đầu, mệt mỏi; sổ mũi và nghẹt mũi; viêm họng và ho; buồn nôn; mệt mỏi; rối loạn tiêu hóa; khó thở. Tiêm phòng vắc-xin là cách tốt nhất để phòng tránh bệnh ho gà ở trẻ em. Lúc trẻ được 2 tháng tuổi là thời điểm thích hợp để tiêm vắc-xin phòng bệnh ho gà.

Cách phòng ngừa

- Tránh tiếp xúc với nguồn bệnh bằng cách đeo khẩu trang, tránh để mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản gây ho mãn tính, tránh để mắc các bệnh về tai mũi họng như viêm xoang, viêm mũi dị ứng,... có thể dẫn đến ho.

- Nên giữ ấm mũi, họng bằng cách mặc ấm, quàng khăn khi thời tiết lạnh; ăn uống thức ăn ấm nóng, hạn chế uống rượu, bia, thuốc lá, các chất kích thích; dinh dưỡng điều độ để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể chống lại bệnh tật; phòng ngừa cảm cúm bằng cách tiêm phòng vắc xin; kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện sớm các tình trạng sức khỏe bất thường và điều trị kịp thời; vệ sinh răng miệng hàng ngày để bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn, virus.

- Nên súc họng bằng dung dịch chứa hoạt chất chlorhexidine, propolis, nước muối ngày 2 lần buổi sáng thức dậy và buổi tối trước khi đi ngủ.

- Nên làm sạch đường hô hấp bằng viên có chứa hoạt chất propolis keo ong. Uống mật ong pha với nước ấm 50 độ và chanh vào buổi sáng. Uống trà hoa cúc, trà gừng giàu chất kháng viêm. Thêm tỏi, gừng vào chế độ ăn để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Ngậm sản phẩm có tinh dầu eucalyptin, menthol./.

Các bài thuốc chữa bệnh từ dương xỉCây dương xỉ tượng trưng cho sức sống mãnh liệt, thường được trồng làm cảnh không chỉ giúp lọc không khí, xử lý ô nhiễm mà còn là vị thuốc được sử dụng từ lâu đời để chữa bệnh. Dương xỉ tên khoa học là polypodium lencotonos, tên gọi khác là rau dớn, thái quyết, thường mọc ở những nơi ẩm thấp. Theo...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Cấp cứu người hoại tử chi nguy kịch bằng kỹ thuật "lần đầu tiên ở Việt Nam"

10:41:13 02/04/2026

Kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser vừa được một bệnh viện ở TPHCM áp dụng, mở ra cơ hội điều trị tối ưu cho các trường hợp tắc hẹp động mạch chi dưới.

Phát hiện quan trọng về vai trò của sắt trong quá trình sản xuất insulin

09:01:41 02/04/2026

Theo các nhà nghiên cứu, nếu không được cung cấp đủ sắt, các tế bào beta sẽ không thể trưởng thành đúng cách, thậm chí có thể chết sớm. Điều này làm gián đoạn quá trình sản xuất insulin, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đườ...

Thấy con sau 27 năm mờ nhòe, người mẹ bật khóc khi "được sinh ra lần nữa"

08:58:53 02/04/2026

Sau 27 năm sống trong bóng tối mờ nhòe, người mẹ lần đầu nhìn rõ các con. Ánh sáng trở lại từ một nghĩa cử hiến tặng đã biến mất mát thành hy vọng cho những cuộc đời khác.

Bộ Y tế thu hồi lô thuốc Aceclofenac STELLA 100mg

16:39:31 01/04/2026

Cục Quản lý Dược cũng đề nghị cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thu...

Cảnh báo chủng virus EV71 độc lực cao khiến bệnh tay chân miệng trở nặng nhanh

11:11:08 01/04/2026

PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Số ca bệnh TCM nặng tại khu vực phía Nam, trong đó có tỉnh Đồng Nai đang có xu hướng tăng.

Bệnh ký sinh trùng nhiều người dương tính khi xét nghiệm ở Khánh Hòa nguy hiểm mức nào nếu không điều trị sớm?

11:03:28 01/04/2026

Sau khi biết thông tin một số người đi xét nghiệm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới tỉnh Khánh Hòa và phát hiện dương tính với giun lươn thì nhiều người dân đã chủ động phòng bệnh.

Giám sát các 'điểm nóng' tay chân miệng tại phường Bình Hưng Hòa

10:53:32 01/04/2026

Đặc biệt, một hệ thống thông tin liên lạc xuyên suốt đã được thiết lập, đảm bảo mọi ca bệnh nghi ngờ đều được báo cáo kịp thời qua đường dây nóng 24/7 để trạm y tế phối hợp xử lý nhanh chóng.

Nghiên cứu 460.000 người: Tác dụng bất ngờ từ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày

10:34:59 31/03/2026

Cà phê là thức uống được yêu thích hàng đầu trên thế giới. Không chỉ vậy, nó còn mang lại nhiều lợi ích như giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, bệnh tim, bệnh gan và một số loại ung thư.

Bộ phận 'bẩn nhất' của gà nhưng là món khoái khẩu của nhiều người

09:10:14 31/03/2026

Phao câu gà, phần thịt béo nằm ở cuối thân gà, từ lâu được nhiều người ưa chuộng nhờ vị ngậy và giòn. Tuy nhiên, đây cũng là bộ phận tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc chế biến không đúng cách.

5 loại thực phẩm người trên 40 tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

09:00:46 31/03/2026

Sau tuổi 40, khả năng xử lý rượu của cơ thể giảm đi. Gan cần nhiều thời gian hơn để loại bỏ nó khỏi hệ thống. Do đó, tốt nhất nên thay thế bằng nước khoáng có ga, trà xanh hoặc cà phê đen.

5 chế độ ăn lành mạnh có thể giúp kéo dài tuổi thọ

08:51:57 31/03/2026

Thay vì gò bó vào một khuôn mẫu duy nhất, bạn có thể linh hoạt kết hợp các nguyên tắc này: chọn dầu ô liu của Địa Trung Hải, bớt muối theo DASH và ăn nhiều rau quả sẫm màu theo hướng thực vật.

Không phải cá hồi: 3 loại cá 'bé xíu' giá rẻ đầy chợ Việt nhưng 'bổ ngang hàng'

08:42:19 31/03/2026

Hàm lượng sắt dồi dào trong cá cơm còn giúp tăng cường lưu thông máu, ngăn ngừa thiếu máu và hỗ trợ hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, omega-3 và vitamin còn giúp tăng cường chức năng não bộ, cải thiện khả năng tập trung và giảm viêm.