9X làm “con toàn thời gian”: Cha mẹ trả lương, con quản ngân sách – nhà vận hành như một doanh nghiệp

Trong vài năm trở lại đây, một khái niệm lặng lẽ xuất hiện trên mạng xã hội : Con toàn thời gian.

Đó là những người sinh trong thập niên 1990, chủ động rời thị trường lao động nhiều áp lực để ở nhà chăm sóc cha mẹ , đổi lại là một khoản chu cấp cố định mỗi tháng , kèm theo một vai trò rõ ràng: quản lý chi tiêu và vận hành đời sống gia đình .

Gia đình, từ chỗ là nơi “nuôi con”, đang được tổ chức lại như một đơn vị tài chính thu nhỏ .

Khi cha mẹ nghỉ hưu – con cái bước vào vai trò “quản lý chi tiêu”.

Hoa Giang Giang, 37 tuổi

Hoa Giang Giang, 37 tuổi, là một trường hợp tiêu biểu.

Cuối năm ngoái, bố mẹ cô cùng nghỉ hưu. Tổng lương hưu mỗi tháng của hai người khoảng 7.000 nhân dân tệ , tương đương khoảng 24-25 triệu đồng .

Không phải mức cao, nhưng đủ để duy trì một cuộc sống tối giản, không áp lực nếu biết kiểm soát chi tiêu.

Sau nhiều năm làm việc văn phòng không phù hợp, Hoa Giang Giang đưa ra một thỏa thuận thẳng thắn với gia đình:

- Cô nghỉ việc , về sống cùng bố mẹ

- Chịu trách nhiệm toàn bộ việc nhà, nấu ăn, đi chợ, mua sắm , nhận hàng, ghi chép chi tiêu

- Gia đình vận hành bằng một quỹ chung , do cô trực tiếp quản lý

Ba người sống với mức chi khoảng 4.000 tệ/tháng , tương đương 14-15 triệu đồng/tháng . Phần còn lại được để dành làm quỹ dự phòng .

Tôi không coi mình là người ăn bám. Tôi coi đây là một công việc – chỉ là nơi làm việc nằm trong chính gia đình mình, cô cho biết.

Gia đình vận hành bằng bảng chi – không còn tiêu theo cảm xúc.

Điểm đáng chú ý ở mô hình “con toàn thời gian” là: Chi tiêu được kiểm soát chặt hơn so với khi mỗi người tự tiêu tiền của mình.

Hoa Giang Giang là người:

- Lập danh sách đi chợ theo tuần

- So sánh giá khi mua online

- Ghi lại các khoản chi cho thực phẩm, nhu yếu phẩm, điện nước

- Điều chỉnh khẩu phần ăn theo ngân sách

Với mức 15 triệu đồng/tháng cho 3 người , gia đình cô vẫn đảm bảo:

- Ăn uống đủ dinh dưỡng

- Không nợ nần

- Không phát sinh chi phí “vô thức”

Trong khi đó, nếu mỗi người tự sinh hoạt riêng, con số này dễ đội lên 20-22 triệu đồng/tháng mà không ai để ý.

“Con toàn thời gian” – thực chất là người cắt lỗ tài chính cho gia đình.

Elle Lee, 36 tuổi, từng sống xa nhà nhiều năm. Quan hệ với bố mẹ duy trì bằng vài cuộc gọi mỗi quý.

Cho đến khi cô nhận ra một điều rất thực tế: Tiền kiếm thêm được không đủ bù lại chi phí sống – trong khi thời gian ở bên cha mẹ ngày một ít đi

Cô quay về nhà, vừa học thạc sĩ, vừa làm “con toàn thời gian”.

Công việc của Elle không phải lau dọn đơn thuần, mà là:

- So sánh giá khi bố mẹ mua đồ điện tử

- Đổi trả hàng online

- Lên kế hoạch du lịch ngắn ngày phù hợp ngân sách

- Quản lý lịch sinh hoạt, y tế

- Hỗ trợ bố mẹ sử dụng công nghệ

Nếu thuê dịch vụ ngoài, mỗi tháng gia đình tôi phải chi thêm ít nhất 5-7 triệu đồng. Còn tôi làm việc đó miễn phí, đổi lại là sự an tâm cho cả nhà, cô nói.

Elle cùng bố mẹ

Với người trẻ, đây là cách giảm chi phí sống , không phải trốn tránh lao động.

Xiao Yang, 27 tuổi, từng làm việc tại các thành phố lớn, thu nhập giảm dần sau mỗi lần chuyển việc. Cuối cùng, cô tiêu hết khoản tiết kiệm mua nhà .

Khi đại dịch xảy ra, tiền thuê nhà trở thành gánh nặng. Cô quay về quê và bắt đầu làm “con toàn thời gian”.

Chi phí sinh hoạt của cô gần như bằng 0:

- Không tiền thuê nhà

- Không chi tiêu xã giao

- Không áp lực “phải tiêu để hòa nhập”

Ở nhà, cô học làm gốm cùng bố, từng bước tạo ra một nguồn thu nhỏ.

Ở thành phố, tôi sống sót từng tháng. Ở nhà, tôi bắt đầu kiểm soát được tiền của mình, cô bày tỏ.

Xiao Yang đang nấu ăn trong nhà

Một mô hình tài chính gia đình mới đang hình thành.

Nếu nhìn thuần túy dưới góc độ tiền bạc, mô hình “con toàn thời gian” mang lại nhiều lợi ích:

- Giảm chi phí thuê nhà, đi lại, ăn ngoài

- Tối ưu lương hưu của cha mẹ

- Giảm chi phí chăm sóc người già về sau

- Giúp người trẻ thoát khỏi vòng xoáy làm – kiệt sức – nghỉ việc

Quan trọng hơn: T iền không còn là thước đo duy nhất của giá trị lao động

Nhưng đây không phải lựa chọn không có rủi ro.

Hầu hết các nhân vật đều thừa nhận:

- Chưa có kế hoạch dài hạn rõ ràng

- Tương lai vẫn mơ hồ

- Nếu gia đình gặp biến cố tài chính, họ phải quay lại thị trường lao động

Khác biệt nằm ở chỗ: Họ không còn hoảng loạn vì tiền như trước

“Nếu gia đình cần tiền, tôi sẽ đi làm. Nhưng ít nhất, bây giờ tôi biết mình cần bao nhiêu để sống”.

Sau cùng, đây là câu chuyện về tiền – nhưng sâu hơn là quyền lựa chọn.

Thế hệ 9X trưởng thành giữa bất ổn. Họ không còn tin rằng cứ làm việc chăm chỉ là sẽ an toàn về tài chính.

Với họ, ở nhà không phải là lùi bước. Mà là tạm dừng để tái cấu trúc đời sống và dòng tiền .

Gia đình, lần đầu tiên, không chỉ là nơi trú ẩn cảm xúc – mà trở thành một đơn vị tài chính vận hành bằng thỏa thuận, minh bạch và tôn trọng lẫn nhau .

Trong một thời đại mà ai cũng căng thẳng vì tiền, đây có thể không phải lựa chọn phổ biến – nhưng là một lựa chọn rất đáng để suy nghĩ .