6 vị thuốc quen thuộc giúp mát gan trong ngày nắng nóng

Thời tiết nắng nóng khiến cơ thể dễ rơi vào tình trạng ‘nóng trong’, nổi mụn, mệt mỏi, ăn uống kém.

Theo Y học cổ truyền, một số vị thuốc đơn giản, dễ tìm có thể hỗ trợ thanh nhiệt, bảo vệ chức năng gan, hỗ trợ làm mát gan nếu sử dụng đúng cách.

Theo bác sĩ nội trú Nguyễn Thành Vương, Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội, khái niệm “mát gan” thường liên quan đến các chứng như can nhiệt, can hỏa vượng hoặc thấp nhiệt tích tụ trong cơ thể. Khi đó, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như nổi mụn, nhiệt miệng, táo bón, nước tiểu vàng, dễ cáu gắt, mất ngủ.

Việc sử dụng các vị thuốc có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi thấp giúp cân bằng cơ thể, hỗ trợ chức năng gan và cải thiện triệu chứng.

Một số vị thuốc quen thuộc giúp thanh nhiệt, mát gan

Dưới đây là một số vị thuốc quen thuộc, dễ kiếm có tác dụng thanh nhiệt, mát gan do bác sĩ nội trú Nguyễn Thành Vương giới thiệu:

1. Rau má – thanh nhiệt, giải độc

Rau má có vị đắng nhẹ, tính mát, giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc; có thể nấu canh với thịt băm hoặc tôm, hay xay lấy nước uống hoặc cũng có thể ăn sống, tuy nhiên cần lưu ý đảm bảo vệ sinh.

Nếu dùng dạng tươi 30-50 g/ngày; nước ép 150-200 ml/ngày.

Công dụng: Hỗ trợ giảm nóng trong, cải thiện mụn nhọt. Không nên dùng liên tục quá 1-2 tuần.

Rau má giúp thanh nhiệt, lợi tiểu, giải độc, mát gan.

2. Diệp hạ châu – hỗ trợ chức năng gan

Diệp hạ châu (cây chó đẻ) có vị đắng, tính mát. Sắc nước uống hoặc hãm trà.

Liều dùng: Dùng dạng khô 10-15 g/ngày, dạng tươi 20-40 g/ngày.

Công dụng: Thanh can, lợi mật, hỗ trợ bảo vệ tế bào gan. Lưu ý, không nên dùng kéo dài liên tục quá 2-3 tuần.

Diệp hạ châu lợi mật, hỗ trợ bảo vệ tế bào gan.

3. Atiso – lợi mật, giải độc

Atiso là vị thuốc quen thuộc giúp thanh nhiệt, hỗ trợ chức năng gan; có thể hãm trà từ hoa hoặc lá khô; nấu nước uống hoặc chế biến món ăn (hầm, nấu canh).

Liều dùng: Hoa/lá khô 10-20 g/ngày; nước atiso 1-2 cốc/ngày.

Công dụng: Lợi mật, hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng. Tuy nhiên, nếu dùng quá nhiều cũng có thể gây đầy bụng.

Atiso hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng.

4. Nhân trần – thanh nhiệt, lợi thấp

Nhân trần có vị đắng, tính hơi hàn; sắc nước uống hoặc hãm trà.

Liều dùng: Dùng dạng khô 10-15 g/ngày; chỉ nên dùng từng đợt ngắn (1-2 tuần), không dùng thay nước lọc hằng ngày.

Công dụng: Thanh nhiệt, lợi mật, hỗ trợ giảm vàng da, nóng trong;

Nhân trần thanh nhiệt, lợi mật.

5. Râu ngô – lợi tiểu, thanh nhiệt

Râu ngô có tính mát, giúp lợi tiểu, thanh nhiệt. Đun nước uống.

Liều dùng: Nếu dùng dạng tươi 50-100 g/ngày; dạng khô 10-20 g/ngày.

Công dụng: Hỗ trợ đào thải độc tố, giảm nóng trong. Không nên dùng kéo dài nhiều tuần liên tục.

Râu ngô hỗ trợ đào thải độc tố, giảm nóng trong.

6. Hoa cúc – thanh nhiệt, an thần

Hoa cúc có vị ngọt, tính mát; hãm trà uống hoặc phối hợp với dược liệu khác.

Liều lượng tham khảo: 5-10 g/ngày.

Công dụng: Thanh nhiệt, bình can, giảm căng thẳng, hỗ trợ giấc ngủ; có thể dùng trà hoa cúc hằng ngày với lượng vừa phải.

Hoa cúc thanh nhiệt, bình can, giảm căng thẳng.

7. Cách kết hợp một số vị thuốc

Râu ngô – mã đề – lá dứa: Râu ngô tươi 50-70 g (hoặc khô 10-15 g), mã đề 10-15 g, lá dứa 3-5 lá. Đun các vị thuốc trên với 1-1,5 lít nước trong 10-15 phút, uống trong ngày.

Công dụng: Tăng cường lợi tiểu; giúp thanh nhiệt, giảm nóng trong. Thận trọng ở người huyết áp thấp, cơ địa lạnh.

Hoa cúc – kỷ tử – cam thảo: Hoa cúc 5-7 g, kỷ tử 8-10 g, cam thảo 2-4 g; hãm với 300-400 ml nước sôi, uống ấm.

Công dụng: Thanh nhiệt, giảm căng thẳng; hỗ trợ giấc ngủ, tốt cho mắt. Không lạm dụng cam thảo trong thời gian dài.

Lưu ý khi sử dụng

Khi sử dụng các vị thuốc thanh nhiệt, mát gan cần lưu ý:

• Không nên lạm dụng hoặc kết hợp quá nhiều vị thuốc cùng lúc.
• Người có cơ địa lạnh, hay tiêu chảy cần thận trọng với các vị tính hàn.
• Người mắc bệnh gan hoặc đang dùng thuốc điều trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, hạn chế rượu bia, đồ chiên rán.

Để đạt hiệu quả các vị thuốc trên, cần sử dụng đúng cách, đúng liều lượng và kết hợp lối sống khoa học.