3 điểm khác biệt cơ bản giữa mãn kinh và mãn dục
Tuy tên gọi có vẻ giống nhau nhưng giai đoạn mãn kinh ở nữ giới và mãn dục nam giới t.uổi trung niên cũng có nhiều sự khác biệt về nguyên nhân, triệu chứng cụ thể của từng quá trình.
Lão hóa là một phần tự nhiên của cuộc sống và kéo theo đó là rất nhiều thay đổi, trong đó có mãn dục hoặc mãn kinh – là những thay đổi xảy ra có tính chất nội tiết tố.
Khi già đi, cả nam giới và phụ nữ đều cần phải tìm hiểu về các tình trạng liên quan đến những thay đổi này vì nó ảnh hưởng tới cuộc sống theo nhiều cách.
Ở phụ nữ, quá trình rụng trứng kết thúc và việc sản xuất hormone giảm mạnh trong một khoảng thời gian tương đối ngắn được gọi là mãn kinh. Thuật ngữ mãn dục nam được sử dụng để mô tả mức testosterone giảm liên quan đến lão hóa. Nhưng sự thay đổi hormone liên quan đến lão hóa ở phụ nữ và nam giới là khác nhau.
1. Mãn kinh là gì?
Mãn kinh được định nghĩa là một quá trình lão hóa tự nhiên ở phụ nữ, trong đó chu kỳ k.inh n.guyệt dừng hẳn vĩnh viễn do tế bào trứng của buồng trứng bắt đầu cạn kiệt.
PGS.TS.BS Hoàng Thị Diễm Tuyết – Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương cho biết, theo thống kê của thế giới, t.uổi mãn kinh thật sự của người phụ nữ khoảng 50 – 52 t.uổi. Đối với phụ nữ Việt Nam, giai đoạn này diễn ra ở 49 – 51 t.uổi. Người phụ nữ được xem là mãn kinh khi 12 tháng hoàn toàn không có kinh.
Thông thường, thời kỳ mãn kinh được chẩn đoán sau khoảng thời gian người phụ nữ không có k.inh n.guyệt trong suốt 12 tháng liên tiếp. Trước đó, người phụ nữ trải qua giai đoạn t.iền mãn kinh với nhiều thay đổi trên cơ thể và tâm sinh lý.
Để chẩn đoán mãn kinh, xét nghiệm m.áu thường được tiến hành để đo nồng độ estrogen, progesterone, testosterone và hormone kích thích nang trứng (FSH). Khi các mức này thấp và cạn kiệt thường là lúc chẩn đoán mãn kinh.
Lão hóa là một phần tự nhiên của cuộc sống và kéo theo đó là rất nhiều thay đổi như mãn kinh hay mãn dục.
Các triệu chứng của thời kỳ mãn kinh:
Hết k.inh n.guyệt. Nóng bừng.Khô â.m đ.ạo.Ham muốn t.ình d.ục thấp.Thay đổi tâm trạng, trầm cảm, lo lắng.Mất ngủ.Tăng cân.Nhiễm trùng đường tiết niệu.Rụng tóc nhiều, da khô.Đau đầu, đau ngực, sương mù não.
Rõ ràng là thời kỳ mãn kinh có thể gây ra một loạt các triệu chứng khó chịu đáng kể và tâm trạng bất thường. Thật không may, hầu hết phụ nữ sẽ phải đối mặt với những triệu chứng này khi thời kỳ mãn kinh bắt đầu nhưng có một số lựa chọn điều trị được thiết kế để giảm thiểu và kiểm soát những triệu chứng này cho đến khi cơ thể tìm thấy sự cân bằng mới.
2. Mãn dục nam là gì?
Cùng với quá trình lão hóa, nồng độ testosterone ở nam giới sẽ giảm sút, đặc biệt là sau t.uổi 30. Testosterone là loại hormone chịu trách nhiệm mang lại cho nam giới giọng nói trầm, lông trên khuôn mặt và cơ thể cũng như khối lượng cơ bắp đặc trưng của giới. Tuy nhiên, mức giảm này thường rất chậm và giảm dần khoảng 1-2% mỗi năm sau 30 t.uổi.
Sự suy giảm testosterone cuối cùng gây ra các triệu chứng mãn dục nam và thường ảnh hưởng đến nam giới lớn t.uổi.
Video đang HOT
Các triệu chứng của mãn dục nam:
Hói đầu hoặc làm mỏng chân tóc.Rối l.oạn c.ương d.ương.Mệt mỏi.Nóng bừng.Trầm cảm, lo lắng.Tâm trạng lâng lângNăng lượng thấp.Mất khối lượng cơ bắp.Tăng mỡ trong cơ thể.
Thông thường, những triệu chứng này khá phổ biến ở một số bệnh lý khác dễ gây nhầm lẫn, đó là lý do nên tiến hành xét nghiệm m.áu để đo nồng độ testosterone thấp tới mức nào.
Ngoài ra, các xét nghiệm khác được sử dụng để loại trừ các tình trạng có thể gây ra các triệu chứng nêu trên. Khi những tình trạng đó đã được loại trừ, kết luận tiếp theo là chẩn đoán mãn dục nam.
ThS.BSCKII Nguyễn Trần Thành, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện 19-8 cho biết, do việc mãn dục nam cũng như mãn kinh ở phụ nữ là quá trình lão hóa tự nhiên của cơ thể nên không thể nào phòng tránh. Tuy nhiên có thể làm chậm quá trình hoặc không để tình trạng mãn dục nam đến sớm hoặc can thiệp với mục đích giúp tình trạng suy giảm khả năng s.inh d.ục diễn ra không quá nặng nề.
3. Những điểm khác biệt quan trọng nhất giữa mãn kinh và mãn dục
3.1 Mãn kinh gây vô sinh, mãn dục thì không
Một thực tế phổ biến trong cuộc sống là thời điểm bắt đầu mãn kinh thường đ.ánh dấu sự kết thúc giai đoạn sinh sản của người phụ nữ. Khả năng mang thai của phụ nữ mãn kinh gần như không còn và hiện không thể đảo ngược được.
Mặc dù người ta thường cho rằng mãn dục nam có thể gây ra chứng bất lực hoặc rối l.oạn c.ương d.ương, nhưng tình trạng mãn dục nam không ức chế khả năng sinh sản của nam giới. Tuy nồng độ testosterone giảm nhưng nam giới vẫn có thể sản x.uất t.inh dịch và có khả năng sinh sản.
Đây là một trong những khác biệt đáng kể nhất giữa mãn kinh nữ và mãn dục nam.
Phụ nữ mãn kinh là hết khả năng sinh sản nhưng nam giới mãn dục vẫn có t.inh t.rùng và sinh con được.
3.2 Nội tiết tố mãn kinh giảm thay đổi nhanh, nội tiết tố mãn dục giảm dần nhưng dai dẳng
Thời kỳ mãn kinh có liên quan đến sự giảm đáng kể và nhanh chóng của các hormone liên quan đến tình trạng này. Trong giai đoạn mãn kinh, người ta thường chứng kiến sự sụt giảm estrogen, progesterone, testosterone và hormone kích thích nang trứng trong vòng vài tháng cho đến khi quá trình rụng trứng chấm dứt hoàn toàn.
Khi nói đến mãn dục ở nam giới, tốc độ thay đổi nồng độ hormone thực sự khá từ từ và có thể mất tới hàng chục năm. Trên thực tế, một số nam giới không bao giờ gặp phải bất kỳ triệu chứng nghiêm trọng nào như kể trên.
3.3 Mãn kinh ảnh hưởng đến đa số phụ nữ, mãn dục chỉ ảnh hưởng đến nam giới có mức testosterone thấp
Dựa trên cơ chế dẫn đến sự khởi đầu của thời kỳ mãn kinh trong giải phẫu phụ nữ, tất cả phụ nữ đều phải trải qua tình trạng này vào một thời điểm nào đó trong đời. Thông thường, thời kỳ mãn kinh xảy ra đối với tất cả phụ nữ trong độ t.uổi từ 40 – 60.
Ngược lại, mãn dục nam không nhất thiết ảnh hưởng đến tất cả nam giới. Theo các báo cáo hiện có, người ta đã phát hiện rằng hầu hết nam giới không bị giảm testosterone đáng kể hoặc nhanh chóng đến mức được chẩn đoán mãn dục nam. Theo Hiệp hội Tiết niệu Hoa Kỳ (American Urological Association – AUA), ước tính khoảng 30% nam giới ở độ t.uổi 70 và 80 có mức testosterone thấp.
Hầu hết đàn ông lớn t.uổi vẫn có mức testosterone trong phạm vi bình thường. Một số nam giới nhận thấy các triệu chứng suy giảm testosterone từ độ t.uổi 30, những người khác ở độ t.uổi 60 và một số trường hợp không có bất kỳ sự thay đổi nào.
Có phải nam giới cũng gặp 'hội chứng mãn kinh'?
Không chỉ phụ nữ mà đàn ông độ t.uổi 50 - 65 cũng bước vào "hội chứng mãn kinh đàn ông".
Trong giai đoạn này, nội tiết tố s.inh d.ục suy giảm, quý ông mắc nhiều bệnh. Biết cách bồi bổ bằng thực phẩm cũng giúp làm chậm hoặc cải thiện vấn đề này.
Tư vấn cho bệnh nhân - Ảnh minh họa
Ăn hợp lý để làm chậm quá trình
Bác sĩ Hoàng Khánh Toàn - nguyên chủ nhiệm khoa y học cổ truyền, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 - cho biết mãn dục ở nam giới cũng giống như mãn kinh ở nữ giới.
Khi đến độ t.uổi nhất định 50 - 65, dù muốn hay không, người đàn ông nào cũng phải đối mặt với những "cơn khủng hoảng" tâm sinh lý ở các mức độ khác nhau, và đặc biệt chức năng sinh lý bị suy giảm.
Điều này có thể làm cho nhiều quý ông không còn hứng thú trong chuyện chăn gối. Giai đoạn "xuống sắc" này được nhiều người định danh bằng một cụm từ khá thú vị là "hội chứng mãn kinh đàn ông".
Biểu hiện của hội chứng này gồm rối loạn tim mạch, cao huyết áp, hô hấp kém, loãng xương, cơ thể thường xuyên mệt mỏi, rụng tóc, da có nếp nhăn, tăng cân, tiểu đêm nhiều, dễ tủi thân, trầm cảm, phản xạ kém, tâm trạng dễ tức giận...
Đặc biệt gây ảnh hưởng rất lớn đến chức năng sinh lý của nam giới, không chỉ khiến quý ông giảm ham muốn t.ình d.ục, rối l.oạn c.ương d.ương... mà còn khiến số lượng t.inh d.ịch và t.inh t.rùng giảm, yếu dần, khó có con...
Dù không thể ngăn chặn hoàn toàn thời kỳ mãn dục nam, nhưng có thể kéo dài thời gian mãn dục lâu hơn bằng cách ăn uống hợp lý. Cần ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng và vitamin cần thiết cho cơ thể, không chỉ tăng cường sức khỏe mà còn khắc phục tốt các triệu chứng, tăng cường độ dẻo dai và duy trì khả năng sinh lý của nam giới được tốt hơn.
Ở nước ta, nền y học và dinh dưỡng học cổ truyền đã tích lũy rất nhiều kinh nghiệm trong việc sử dụng các loại thực phẩm, các vị thuốc và bài thuốc có tác dụng bồi bổ nguyên khí, tăng cường sinh lực, kích thích cơ thể sản sinh nội tiết tố một cách tự nhiên.
Về thực phẩm có thịt dê, thịt hươu, trứng chim cút, tắc kè, cá ngựa, tôm, cá hồi, trạch, lươn, trai, sò, hàu, hải sâm, hải long, con bổ củi, sữa ong chúa, ngài tằm, rau hẹ, hành củ, hạt dẻ, quả óc chó...
Về dược phẩm có các vị thuốc nhân sâm, đông trùng hạ thảo, dâm dương hoắc, tiên mao, nhục dung, tỏa dương, bạch tật lê, đỗ trọng, ba kích, tục đoạn, dương khởi thạch, kỷ tử, hoàng kỳ, cây bách bệnh, tầm gửi cây nghiến...
Các thực phẩm, dược phẩm này thường được sử dụng dưới dạng chế biến thành các món ăn, món ăn - bài thuốc (dược thiện), dạng thuốc sắc thông thường hoặc cao, đơn, hoàn, tán...
Hàu tốt cho quý ông
Làm chậm mãn dục nam bằng thực phẩm
Bác sĩ Hoàng Khánh Toàn nhấn mạnh để làm chậm quá trình này, y học phương Đông có một phương thức khá đơn giản và độc đáo là lựa chọn và sử dụng các thực phẩm thông dụng hằng ngày một cách hợp lý, dựa trên quan điểm "biện chứng luận trị" của y học cổ truyền cho từng thể bệnh khác nhau.
- Cá mực - thức ăn có lợi cho thể "can thận âm hư"
Cá mực vị mặn, tính bình, có công dụng tư âm dưỡng huyết, có tác dụng "ích khí cường trí". Sách Y lâm cải thác cũng đã viết: "Ô tặc ngư bổ tâm thông mạch, hòa huyết thanh thận, khứ nhiệt bảo tinh". Bởi vậy tốt với đàn ông "mãn kinh" thuộc thể "Can thận âm hư".
Biểu hiện bằng các triệu chứng như người gầy, hay hoa mắt chóng mặt, tính tình dễ cáu giận, lưng đau gối mỏi, tai ù tai điếc, trí nhớ giảm sút, lòng bàn tay bàn chân nóng, bức bối trong ngực, hay có cảm giác sốt nhẹ về chiều, môi khô miệng khát, d.ương v.ật dễ cương nhưng nhanh "hết tiền", t.inh d.ịch bài tiết chậm và ít, đại tiện táo, tiểu tiện sẻn đỏ, lưỡi đỏ và ít rêu...
Ngoài ra, các thực phẩm có công dụng bổ can thận âm khác như hến, bồ dục heo, thịt vịt, ba ba, cá quả, hàu, ếch, hải sâm, hà thủ ô, kỷ tử, ngân nhĩ (mộc nhĩ trắng), tổ yến... đều rất thích hợp với thể bệnh này.
- Thịt dê tốt cho thể tỳ thận dương hư
Thịt dê vị ngọt, tính ấm, có công dụng ích thận khí, ôn thận dương, bổ trung khí và làm ấm tỳ vị. Sách Biệt lục viết: "Dương nhục chủ hư lao hàn lãnh, bổ trung ích khí". Các y thực gia cổ cũng đều ca ngợi công dụng của thịt dê trong việc bồi bổ thận khí, làm mạnh dương đạo, chữa trị các chứng bệnh hư hàn.
Bởi vậy, thịt dê là một trong những thực phẩm rất hữu ích cho đàn ông "mãn kinh" thuộc thể "Tỳ thận dương hư".
Biểu hiện của thể "Tỳ thận dương hư" là: người béo trệ, dễ mệt, sợ lạnh, tay chân lạnh, ăn kém, đại tiện lỏng loãng, tiểu tiện trong dài, hay đi tiểu đêm, suy giảm ham muốn t.ình d.ục, t.inh d.ịch lạnh loãng, miệng nhạt, lưỡi nhợt ướt...
Ngoài ra, ở thể bệnh này cũng nên trọng dụng một số thực phẩm có công dụng ôn bổ tỳ thận như thịt bò, gan bò, xương bò, xương dê, gan dê, ngầu pín, thịt thỏ, thịt chim sẻ, thịt chim cút, trứng gà, trứng chim cút, sữa dê, cá ngựa, hải sâm, hạt dẻ, nhục quế, nhục dung, đỗ trọng, tỏa dương, ba kích, dâm dương hoắc...
- Tim lợn với thể "Tâm khí hư"
Tim lợn vị ngọt mặn, tính bình, có công dụng bổ hư, dưỡng tâm, an thần. Dân gian hay dùng dưới dạng hầm cách thủy với thần sa, chế thành các món ăn hoặc các món dược thiện tốt cho quý ông mãn kinh thể "Tâm khí hư".
Biểu hiện của bệnh thể này là: người mệt mỏi, mất ngủ triền miên, hay mê mộng, dễ kinh sợ, suy giảm ham muốn t.ình d.ục, thậm chí sợ hãi, liệt dương, di mộng tinh, x.uất t.inh sớm, trí nhớ giảm sút, tâm thần bất định, ăn ngủ kém, lưỡi hồng nhạt...
Ngoài ra, với thể bệnh này nên trọng dụng một số thực phẩm khác như tổ yến, đậu tương, gạo nếp, đại táo, mộc nhĩ trắng, bá tử nhân, toan táo nhân, nhân sâm, nấm linh chi, đẳng sâm, cam thảo, bách hợp...
Vì sao phụ nữ dễ tăng cân trong thời kỳ mãn kinh? Nhiều phụ nữ thắc mắc vì sao thường bị tăng cân thời kỳ mãn kinh. Có nhiều yếu tố ảnh hưởng như hormone, lão hóa, cách sống, di truyền học. Tuy nhiên, quá trình mãn kinh ảnh hưởng đến cân nặng tùy vào từng phụ nữ. Theo ThS.BS Lê Quang Dương - Giám đốc Trung tâm Phát triển Sức khỏe Bền vững -...