15% dân số Việt Nam mắc các chứng rối loạn do stress

Mai Thị Diễm22:09 08/04/2019

Cuộc sống hiện đại với lối sống nhanh, gấp gáp tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của con người, đặc biệt là sức khỏe tâm thần. Bệnh lý về tâm thần không chỉ làm suy yếu sức khỏe mà còn gây ra tác động xấu đến sinh hoạt hằng ngày của người bệnh.

Theo thống kê của Bộ Y tế, tại Việt Nam có khoảng 15% dân số mắc các rối loạn tâm thần phổ biến liên quan tới stress. Thậm chí, trong thực tế, con số này còn lớn hơn và ngày càng gia tăng.

Tại Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia (Bệnh viện Bạch Mai), nếu như cách đây 15-20 năm, trung bình tiếp nhận từ 1 đến 2 bệnh nhân/ngày, thì nay mỗi ngày viện tiếp nhận khoảng 300 bệnh nhân đến khám về các vấn đề rối loạn tâm lý, tâm thần, rối loạn lo âu, hoảng sợ, trầm cảm… liên quan đến stress, trong đó có nhiều bệnh nhân đang ở độ tuổi đi học.

Chăm sóc bệnh nhân gặp các vấn đề rối loạn do stress tại Viện Sức khỏe tâm thần. Ảnh: Dương Ngọc/TTXVN

TS Dương Minh Tâm – Trưởng phòng Điều trị các rối loạn liên quan đến stress (Viện Sức khỏe tâm thần quốc gia) cho biết, nhiều thanh, thiếu niên đến khám có hành vi tự hủy hoại bản thân, cưỡng bức bản thân như: Dứt mảng tóc, cào xước chân tay… vì căng thẳng học hành. Điều đáng nói, trong số đó có rất nhiều trẻ là học sinh giỏi, học ở những trường chuyên, lớp chọn.

Bên cạnh đó, rối loạn tình dục, giấc ngủ, rối loại ăn uống đều liên quan tới tâm thần. Nhiều ca sĩ, diễn viên nổi tiếng cũng gặp các sự cố về sức khỏe tâm thần mà căn nguyên gốc liên quan đến stress.

“Stress có thể là sức ép trong công việc, học tập, thất vọng trong sự nghiệp, mâu thuẫn trong gia đình, xã hội, áp lực học tập, áp lực công việc, rối loạn tình dục, rối loạn giấc ngủ… cũng dẫn đến stress. Lạm dụng tình dục ở Việt Nam cao cũng gây sang chấn tâm lý. Điều đáng nói, lạm dụng tình dục thường ở người thân và gây rối loạn ám ảnh suốt đời cho nạn nhân”, TS Dương Minh Tâm cho biết.

Stress kéo dài gây ra những hệ lụy rất lớn cho bệnh nhân. Chi phí y tế cho điều trị rối loạn lo âu gấp 3 lần các bệnh nội khoa thông thường. Đặc biệt, hơn 90% số người tự tử có rối loạn tâm thần. Tại Việt Nam, theo UNICEF, năm 2018, có tới 12% trẻ em độ tuổi từ 14 đến 18 mắc các rối loạn liên quan tới stress, như trầm cảm, rối loạn lo âu, sợ cô đơn…

Theo TS Nguyễn Doãn Phương – Viện trưởng Viện sức khỏe tâm thần quốc gia, một người nếu thấy trước đây khỏe, mà nay xuất hiện triệu chứng mệt mỏi âu lo kéo dài, mất ngủ, khó thở, đau đầu hay các hiện tượng về tim mạch (hồi hộp, trống ngực) nhưng không thể giải thích được về mặt cơ thể, không tìm thấy căn nguyên và triệu chứng… nên đến khám ở các chuyên khoa sức khoẻ tâm thần.

Các rối loạn có liên quan đến stress hoàn toàn có thể phòng tránh và điều trị với chi phí không tốn kém. Điều quan trọng nhất là người bệnh cần có lối sống khoa học và luôn quan tâm tới sức khỏe bản thân; cân bằng thời gian hợp lý cho mối quan hệ gia đình, bạn bè, công việc và thư giãn…

Bên cạnh đó, người dân cần hiểu biết về bệnh, để có thể tìm sự trợ giúp khi cần thiết. Như vậy, mỗi người sẽ tự đẩy lùi stress, chủ động bảo vệ sức khỏe tâm thần của chính mình.

Theo congly.vn

Loạn thần giả bệnh: Nghiêm trọng, khó lành!

Kinh tế phát triển, đô thị hóa tăng, nhiều stress cuộc sống, hệ lụy là tăng những rối loạn tâm thần. Viện Sức khoẻ tâm thần cho biết, hiện khoảng 30% người Việt bị rối loạn tâm thần.

Loạn thần giả bệnh là một dạng bệnh tâm thần đặc biệt, người bệnh có động thái như là mắc bệnh thật sự, có khi họ tự gây ra các triệu chứng, các tổn thương cho chính bản thân để chứng minh rằng mình có bệnh thật.

Tổng quan về chứng loạn thần giả bệnh

Loạn thần giả bệnh, bệnh tự tạo (factitious disorder, playing sick, sick player), còn gọi là hội chứng Munchausen, là một bệnh tâm thần kỳ quặc, trong đó người bệnh liên tục có các hành động như thể có bị bệnh thể chất, cảm xúc hoặc nhận thức như thật. Nhiều lúc, bệnh nhân gây ra dấu hiệu, thương tật cho chính bản thân với ý đồ không vì lợi ích vật chất hay tài chính, mà chủ yếu là gây sự chú ý, thông cảm và chăm sóc của người chung quanh, đặc biệt với thầy thuốc.

Loạn thần giả bệnh được Baron von Munchausen, một sĩ quan Đức thế kỷ 18, phát hiện đầu tiên, nên được đặt tên là hội chứng Munchausen. Hầu hết các bệnh nhân mắc hội chứng này thường có các triệu chứng cơ năng như đau tức ngực, đau dạ dày, rối loạn tiêu hóa, sốt...

Tuy chưa có số liệu thống kê tin cậy, chính thức về tỷ lệ mắc bệnh, nhưng loạn thần giả bệnh thường hiếm, chỉ khoảng 1% . Bệnh thường gặp ở người trung niên, nhưng cũng có phát hiện ở trẻ em và người cao tuổi.

Cần phân biệt loạn thần giả bệnh với hai tình huống: (1) Bịa đặt ra bệnh để trục lợi, như để xin nghỉ việc hay thắng kiện. Người loạn thần giả bệnh biết được việc gây ra triệu chứng, thương tổn có thể nguy hại cho bản thân nhưng họ lại không ý thức được vì sao mình làm như thế; và (2) Bệnh loạn thần bắt chước, hysteria, trong trường hợp này bệnh nhân có những hành vi quá mức và ngoài tầm kiểm soát bắt chước giống căn bệnh thật.

Theo các nhà nghiên cứu, hai yếu tố sinh học và tâm lý góp phần tạo ra hội chứng loạn thần giả bệnh này. Một số tác giả khác lại gợi ý, tiền sử bị lạm dụng, bỏ rơi, nhiều lần đau nặng phải nằm viện cũng có liên quan đến việc khởi phát bệnh.

Nếu không được điều trị ổn định, chứng loạn thần giả bệnh có thể có những biến chứng, thậm chí tử vong, liên quan đến việc tự gây thương tích, lạm dụng và phản ứng phụ của thuốc tự dùng, tai biến do làm quá nhiều xét nghiệm, thủ thuật và phương pháp điều trị, và nguy cơ muốn tự tử.

Chẩn đoán

Loạn thần giả bệnh rất khó chẩn đoán vì bệnh nhân thường không thành thực khai nhận. Để tìm, chẩn đoán đúng căn bệnh, bác sĩ thường phải theo tuần tự gồm các bước: (1) một là loại trừ các bệnh tật thể chất và tinh thần, (2) hai là theo dõi các chỉ dấu gợi ý bị bệnh; (3) ba là phối hợp với bác sĩ tâm thần, và sử dụng các thủ thuật chuyên khoa, và (4) bốn là rà soát theo tiêu chí Cẩm nang chẩn đoán và thống kê bệnh loạn thần (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders DSM5) của Hội Tâm thần Hoa Kỳ (American Psychiatric Association APA) .

Các dấu hiệu gợi ý hội chứng Munchausen gồm:

- Bệnh nhân thường có kiến thức sâu rộng về y tế, các thuật ngữ y học, cũng như mô tả rõ các sách giáo khoa y học, các bệnh viện chuyên khoa...

- Hồ sơ y bạ với nhiều lần khám, kiểm tra, xét nghiệm và tư vấn nhưng thường không có căn bệnh thực thể phù hợp.

- Các triệu chứng bệnh thường không rõ ràng, đặc biệt không có triệu chứng hay xét nghiệm "vàng" kèm theo. Đặc biệt, có các triệu chứng chỉ xuất hiện khi bệnh nhân một mình hoặc không được theo dõi, ví dụ: co giật, nôn mửa, đi lỏng...và xuất hiện các triệu chứng mới hoặc bổ sung sau kết quả xét nghiệm âm tính.

- Háo hức khi được đề nghị làm thêm các xét nghiệm y khoa, các thủ thuật thăm dò khác, thậm chí cả phẫu thuật.

- Không cho phép chuyên gia, bác sĩ xem hồ sơ, gặp gỡ hoặc nói chuyện với gia đình, bạn bè hoặc các cơ sở chăm sóc sức khỏe trước đây.

- Tạo những dấu hiệu, xét nghiệm giả như cào rách da, cột dây cho tím tái tay, cho máu vào phân, nước tiểu để có "hội chứng lỵ" hay tiểu máu.....

Điều trị loạn thần giả bệnh thế nào?

Điều trị chứng loạn thần giả bệnh rất khó khăn vì người bệnh thường tự động điều trị những rối loạn khác nhau do họ "phát minh" ra, và không chấp nhận chế độ điều trị chuẩn xác y học. Khi chăm sóc cần bảo vệ, tránh để bệnh nhân tự hại cơ thể và chỉ dẫn họ những tác hại có thể xảy ra.

Mục tiêu đầu tiên là thay đổi hành vi của người bệnh và giảm thiểu tối đa sự lạm dụng hoặc sử dụng quá nhiều thuốc men, phương tiện y tế. Sau đó, tìm ra các vấn đề tâm lý gây ra rối loạn hành vi của bệnh nhân.

Điều trị chính cho chứng loạn thần giả bệnh là tâm lý trị liệu, một loại tư vấn y học, tập trung vào việc thay đổi tư duy và hành vi của cá nhân, liệu pháp nhận thức hành vi. Cũng cần hướng dẫn người thân trong gia đình không nên khen thưởng, cổ xúy hay xa lánh người bệnh.

Hiện tại, chứng loạn thần loạn thần giả bệnh chưa có thuốc điều trị. Tuy nhiên, thầy thuốc tùy theo trường hợp cụ thể, có thể dùng các thuốc điều trị các loạn thần liên quan như trầm cảm, lo âu hoặc rối loạn nhân cách.

Thay lời kết

Trong khi có bệnh nhân chỉ mắc loạn thần giả bệnh vào một giai đoạn nào đó, còn hầu hết thường tái diễn và rất khó điều trị vì bệnh nhân không chấp nhận căn bệnh nên không tuân thủ theo hướng dẫn, tư vấn, điều trị.

Chứng loạn thần giả bệnh là một loạn thần chức năng, thuộc bệnh lý tâm thần kinh. Do đó, không có cách nào để ngăn ngừa và điều trị triệt để. Việc điều trị, thực chất là tư vấn, tâm lý liệu pháp hướng tới kiểm soát các rối loạn hơn là cố chữa hết nó.

Bác sĩ điều trị, gia đình, người thân tránh xác định trực tiếp loạn thần giả bệnh, vì làm như thế người bệnh sẽ tự ái, giận dữ, phản kháng ngay và từ chối hướng dẫn trị liệu tiếp. Cần động viên tâm lý tình cảm để họ thuận lòng, tiếp nhận lời khuyên và tâm lý trị liệu. Cũng cần tránh, hạn chế nhập viện, xét nghiệm hoặc điều trị không cần thiết, tốn kém và thêm hại cho bệnh nhân.

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

Theo Dân trí

Phát hiện 47 đoạn ADN mã hóa chất lượng và độ dài giấc ngủMột nhóm nghiên cứu quốc tế đã xác định được 47 đoạn ADN mã hóa chất lượng và độ dài thời gian ngủ, giúp khoa học hiểu rõ về các cơ chế ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe. Giấc ngủ có liên quan mật thiết đến một số bệnh như tiểu đường, béo phì và rối loạn tâm thần - Ảnh...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Chủ đề: stress rối loạn tâm thần người bệnh bộ y tế sinh hoạt hàng ngày cuộc sống hiện đại sức khỏe tâm thần lối sống nhanh bệnh lý về tâm thần rối loạn do stress suy yếu sức khỏe

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Cấp cứu người hoại tử chi nguy kịch bằng kỹ thuật "lần đầu tiên ở Việt Nam"

10:41:13 02/04/2026

Kỹ thuật khoan cắt mảng xơ vữa bằng laser vừa được một bệnh viện ở TPHCM áp dụng, mở ra cơ hội điều trị tối ưu cho các trường hợp tắc hẹp động mạch chi dưới.

Phát hiện quan trọng về vai trò của sắt trong quá trình sản xuất insulin

09:01:41 02/04/2026

Theo các nhà nghiên cứu, nếu không được cung cấp đủ sắt, các tế bào beta sẽ không thể trưởng thành đúng cách, thậm chí có thể chết sớm. Điều này làm gián đoạn quá trình sản xuất insulin, từ đó góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đườ...

Thấy con sau 27 năm mờ nhòe, người mẹ bật khóc khi "được sinh ra lần nữa"

08:58:53 02/04/2026

Sau 27 năm sống trong bóng tối mờ nhòe, người mẹ lần đầu nhìn rõ các con. Ánh sáng trở lại từ một nghĩa cử hiến tặng đã biến mất mát thành hy vọng cho những cuộc đời khác.

Bộ Y tế thu hồi lô thuốc Aceclofenac STELLA 100mg

16:39:31 01/04/2026

Cục Quản lý Dược cũng đề nghị cơ sở bán buôn, bán lẻ, cơ sở tổ chức chuỗi nhà thuốc ngừng kinh doanh, cung cấp, cấp phát lô thuốc bị thu hồi nêu trên, thông báo và tổ chức thu hồi, tiếp nhận toàn bộ lô thuốc bị thu hồi nêu trên, trả thu...

Cảnh báo chủng virus EV71 độc lực cao khiến bệnh tay chân miệng trở nặng nhanh

11:11:08 01/04/2026

PGS.TS Nguyễn Vũ Thượng, Phó Viện trưởng Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Số ca bệnh TCM nặng tại khu vực phía Nam, trong đó có tỉnh Đồng Nai đang có xu hướng tăng.

Bệnh ký sinh trùng nhiều người dương tính khi xét nghiệm ở Khánh Hòa nguy hiểm mức nào nếu không điều trị sớm?

11:03:28 01/04/2026

Sau khi biết thông tin một số người đi xét nghiệm tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới tỉnh Khánh Hòa và phát hiện dương tính với giun lươn thì nhiều người dân đã chủ động phòng bệnh.

Giám sát các 'điểm nóng' tay chân miệng tại phường Bình Hưng Hòa

10:53:32 01/04/2026

Đặc biệt, một hệ thống thông tin liên lạc xuyên suốt đã được thiết lập, đảm bảo mọi ca bệnh nghi ngờ đều được báo cáo kịp thời qua đường dây nóng 24/7 để trạm y tế phối hợp xử lý nhanh chóng.

Nghiên cứu 460.000 người: Tác dụng bất ngờ từ 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày

10:34:59 31/03/2026

Cà phê là thức uống được yêu thích hàng đầu trên thế giới. Không chỉ vậy, nó còn mang lại nhiều lợi ích như giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường, bệnh tim, bệnh gan và một số loại ung thư.

Bộ phận 'bẩn nhất' của gà nhưng là món khoái khẩu của nhiều người

09:10:14 31/03/2026

Phao câu gà, phần thịt béo nằm ở cuối thân gà, từ lâu được nhiều người ưa chuộng nhờ vị ngậy và giòn. Tuy nhiên, đây cũng là bộ phận tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc chế biến không đúng cách.

5 loại thực phẩm người trên 40 tuổi nên tránh để bảo vệ sức khỏe

09:00:46 31/03/2026

Sau tuổi 40, khả năng xử lý rượu của cơ thể giảm đi. Gan cần nhiều thời gian hơn để loại bỏ nó khỏi hệ thống. Do đó, tốt nhất nên thay thế bằng nước khoáng có ga, trà xanh hoặc cà phê đen.

5 chế độ ăn lành mạnh có thể giúp kéo dài tuổi thọ

08:51:57 31/03/2026

Thay vì gò bó vào một khuôn mẫu duy nhất, bạn có thể linh hoạt kết hợp các nguyên tắc này: chọn dầu ô liu của Địa Trung Hải, bớt muối theo DASH và ăn nhiều rau quả sẫm màu theo hướng thực vật.

Không phải cá hồi: 3 loại cá 'bé xíu' giá rẻ đầy chợ Việt nhưng 'bổ ngang hàng'

08:42:19 31/03/2026

Hàm lượng sắt dồi dào trong cá cơm còn giúp tăng cường lưu thông máu, ngăn ngừa thiếu máu và hỗ trợ hệ miễn dịch. Bên cạnh đó, omega-3 và vitamin còn giúp tăng cường chức năng não bộ, cải thiện khả năng tập trung và giảm viêm.