WHO khởi động kế hoạch chiến lược toàn cầu kiềm chế bệnh đậu mùa khỉ

Lan Phương09:31 27/08/2024

Ngày 26/8, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khởi động một chiến dịch toàn cầu mang tên “Kế hoạch chuẩn bị và ứng phó chiến lược” nhằm ngăn chặn bệnh đậu mùa khỉ (mpox) lây từ người sang người.

Em nhỏ mắc đậu mùa khỉ được điều trị tại Nyiragongo, Bắc Kivu, CHDC Congo. Ảnh: THX/TTXVN

Kế hoạch dự kiến được thực hiện từ tháng 9/2024 đến tháng 2/2025, đòi hỏi kinh phí 135 triệu USD. Bằng cách phối hợp các nỗ lực toàn cầu, khu vực và quốc gia, kế hoạch nhằm tăng cường giám sát và phản ứng chiến lược, đảm bảo mọi người dân trên thế giới được tiếp cận công bằng với chẩn đoán và tiêm vaccine phòng bệnh, giảm lây truyền bệnh từ động vật sang người và tăng cường năng lực kiểm soát dịch bệnh trong cộng đồng.

Cụ thể, kế hoạch tiêm chủng nhắm đến những người có nguy cơ cao nhất, như những người tiếp xúc gần với ca bệnh và nhân viên y tế, qua đó cắt đứt chuỗi lây nhiễm. Kế hoạch này cũng sẽ tập trung vào việc cung cấp định hướng chiến lược và hướng dẫn, cũng như đảm bảo các nhóm người dễ bị tổn thương trong các khu vực bị ảnh hưởng được tiếp cận điều trị y tế.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định các đợt bùng phát mpox ở Cộng hòa Dân chủ Congo và các nước lân cận có thể kiểm soát được và có thể ngăn chặn được.

Điểm danh những nước phát hiện đậu mùa khỉ chủng mới và nguy cơ dịch lây lan xa hơn

Ít nhất hai quốc gia ngoài châu Phi đã báo cáo các trường hợp mắc bệnh đậu mùa khỉ, sau khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố đợt dịch ở châu Phi hiện nay là tình trạng khẩn cấp toàn cầu vào đầu tuần này.

Em nhỏ bị nhiễm bệnh đậu mùa khỉ được điều trị tại bệnh viện ở Nyiragongo, gần Goma, Bắc Kivu (CHDC Congo) ngày 15/8/2024. Ảnh: THX/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, các ca mắc bệnh đậu mùa khỉ hiện nay bắt nguồn từ chủng virus tương đối mới, được xếp vào nhánh 1, đã lây lan ở các quốc gia châu Phi từ năm 2022.

Đầu năm nay, có thông tin cho rằng Cộng hòa Dân chủ Congo đang trải qua đợt bùng phát dịch bệnh lớn nhất từng được ghi nhận. Tính đến tháng 6, quốc gia này đã ghi nhận hàng chục nghìn người nhiễm virus. Chính phủ Congo đã tuyên bố đậu mùa khỉ đã trở thành đại dịch vào tháng 12/2022.

Tuần trước, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi cho biết đậu mùa khỉ hiện đã được phát hiện ở ít nhất 13 quốc gia tại châu lục này. So với cùng kỳ năm ngoái, cơ quan này cho biết các trường hợp tăng 160% và số ca tử vong tăng 19%.

Chủng virus đậu mùa khỉ đã lây lan sang những quốc gia nào?

Hôm 16/8, Bộ Y tế Quốc gia Pakistan đã xác nhận trường hợp đầu tiên nhiễm virus đậu mùa khỉ, người này đến từ Saudi Arabia.

Giới chức y tế cho biết quá trình giải trình tự đang được tiến hành để xác định chủng virus chính xác mà người bệnh bị nhiễm.

Trước đó một ngày, các quan chức y tế Thụy Điển cũng báo cáo ca đầu tiên nhiễm đậu mùa khỉ ở quốc gia này. Giới chức xác nhận rằng đó là chủng nhánh 1 và cho biết người này đã nhiễm virus từ châu Phi và đang được điều trị.

Theo giới chuyên gia, chủng virus nhánh 1 có xu hướng gây ra nhiều ca nhiễm nghiêm trọng hơn và có vẻ dễ lây lan hơn qua tiếp xúc gần thông thường, bao gồm cả quan hệ tình dục.

Ngày 16/8, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Âu đã nâng mức cảnh báo rủi ro từ "thấp" lên "trung bình" và yêu cầu các quốc gia duy trì mức độ nhận thức cao đối với du khách đến từ các khu vực bị ảnh hưởng.

Chủng virus mới tấn công cơ thể con người như thế nào?

Hình ảnh virus đậu mùa khỉ dưới kính hiển vi. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Đậu mùa khỉ chủ yếu lây nhiễm cho con người và động vật. Virus đậu mùa khỉ thuộc cùng họ virus với bệnh đậu mùa, nhưng gây ra các triệu chứng nhẹ hơn - chẳng hạn sốt, ớn lạnh và đau nhức cơ thể. Tuy nhiên, virus có thể gây bệnh nặng và thậm chí tử vong trong một số trường hợp.

Virus xâm nhập vào cơ thể người qua da bị trầy xước hoặc qua đường hô hấp. Sau đó, nó lây lan qua máu khiến người bệnh có các triệu chứng giống cúm và phát triển các tổn thương trên da.

Theo ông Michael Marks tại Viện Vệ sinh và Y học Nhiệt đới London, các nhà khoa học "không nghĩ rằng đậu mùa khỉ có tác động trực tiếp đến hệ miễn dịch".

"Ngoài thực tế là tất cả các ca bệnh rõ ràng đều có phản ứng tạm thời trong hệ miễn dịch, song chúng tôi không tin rằng loại virus đậu mùa khỉ có tác động lâu dài đến hệ miễn dịch", ông nói.

Tiến sĩ Ngashi Ngongo, Giám đốc nhân sự tại CDC châu Phi, cũng cho rằng loại virus này chỉ gây ra các triệu chứng kéo dài trong khoảng 2 đến 4 tuần.

Cách thức lây lan của virus

Virus đậu mùa khỉ lây lan qua tiếp xúc gần với người hoặc động vật nhiễm bệnh. Đối với các ca nhiễm từ người sang người, virus có thể lây truyền qua tiếp xúc với các tổn thương trên da, tiếp xúc da kề da, nói chuyện hoặc thở quá gần với người mắc bệnh.

Virus cũng có thể lây lan qua các vật thể bị ô nhiễm như bề mặt, khăn trải giường, quần áo và khăn tắm, vì virus xâm nhập vào cơ thể qua da bị trầy xước, đường hô hấp hoặc mắt, mũi và miệng.

Ông Marks nói rằng hình thức lây nhiễm nghiêm trọng nhất là qua tiếp xúc da kề da vì virus vẫn có thể phát hiện được trên các tổn thương da trong khoảng 3 tuần, thay vì qua hệ hô hấp vì ở hầu hết mọi người, virus sẽ bị loại bỏ khỏi cổ họng sau 7 đến 10 ngày.

Đối với lây truyền từ người sang động vật, virus thường xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn, vết xước hoặc tiếp xúc với vết thương trên động vật mắc bệnh.

Các triệu chứng khi nhiễm virus đậu mùa khỉ mới

Bệnh nhân mắc đậu mùa khỉ ở CHDC Congo. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Khi nhiễm virus bệnh đậu mùa khỉ, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng giống như cúm và các tổn thương chứa đầy mủ. Bệnh thường nhẹ nhưng cũng có thể nghiêm trọng đến mức gây tử vong.

Ông Marks giải thích rằng hầu hết mọi người đều mắc bệnh tương đối nhẹ với các triệu chứng như sốt, đau nhức cơ và phát ban với 5 năm đến 25 tổn thương.

"Một số người trở yếu đi nhiều và họ có thể phát triển thành bệnh nghiêm trọng hơn với hàng trăm tổn thương trên khắp cơ thể", ông nói.

Trong khi căn bệnh này biểu hiện các triệu chứng nhẹ ở hầu hết mọi người, một số người có nguy cơ cao gặp phải các triệu chứng nghiêm trọng.

"Chẳng hạn, những người bị HIV chưa được điều trị (bệnh lây truyền qua đường tình dục) hoặc hệ miễn dịch yếu vẫn có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng cao hơn. Trẻ em cũng có vẻ có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng cao hơn", ông Marks cho hay.

Ông giải thích rằng trẻ em có khả năng bị ảnh hưởng bởi đậu mùa khỉ nhiều hơn người lớn vì một số lý do.

"Phần lớn các ca lây nhiễm xảy ra ở những khu vực đông dân cư có nhiều trẻ em. Trẻ em thường chạy xung quanh và hay tiếp xúc da kề da trực tiếp với người khác hơn, do đó khiến virus lây lan dễ dàng hơn. Trong khi người lớn ít tiếp xúc trực tiếp với người khác hơn", ông nói.

Chuyên gia Ngongo nói thêm rằng trẻ em cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn vì "cơ chế phòng vệ của chúng" - hệ miễn dịch - vẫn đang phát triển.

Phương pháp điều trị

Vaccine phòng bệnh đậu mùa khỉ. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Theo ông Marks, hiện chưa có phương pháp điều trị cho bệnh đậu mùa khỉ nhưng một số loại thuốc kháng virus đang được thử nghiệm.

"Vaccine có hiệu quả trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh. Do đó, cần phải ưu tiên cung cấp đủ vaccine cho những nhóm dân số có nguy cơ mắc bệnh cao nhất ở Cộng hoà Congo và các quốc gia lân cận", ông nhấn mạnh.

Ông giải thích rằng nếu chúng ta có thể tiêm vaccine cho những người có nguy cơ, họ sẽ được bảo vệ trước virus và điều này sẽ giúp kiểm soát dịch bệnh.

Song ông Ngongo giải thích rằng loại vaccine phòng bệnh đậu mùa khỉ được nhiều nước phương Tây sử dụng trong đợt bùng phát năm 2022 hiện vẫn chưa được phân phối cho các quốc gia nghèo hơn ở châu Phi.

"Châu Phi không có vaccine. Số vaccine còn lại đều được dự trữ ở phương Tây như một phần trong công tác chuẩn bị ứng phó với tình trạng khẩn cấp của họ. Nhưng chúng ta đang chứng kiến tình trạng khẩn cấp đang diễn ra ở châu Phi", ông nói.

Ông Ngongo giải thích thông qua các khoản quyên góp, CDC châu Phi đã xoay xở để có được 280.000 liều vaccine. Tuy nhiên, để vaccine có hiệu quả, mỗi người phải tiêm hai mũi, và số lượng vaccine đó chỉ đủ cho 140.000 người.

Ông Ngongo khuyên mọi người "quay lại thực hiện những phương thức vệ sinh cá nhân cơ bản" và nhớ rửa tay, tránh tiếp xúc với những người mắc bệnh. Ông cho biết cần đến bệnh viện nếu có triệu chứng bệnh để có thể ngăn chặn bệnh nghiêm trọng.

Nguy cơ virus đậu mùa khỉ lây lan xa hơn

Em nhỏ mắc đậu mùa khỉ được điều trị tại Lobaya, CH Trung Phi. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Các nhà khoa học tin rằng nếu các đợt bùng phát mới liên quan đến Congo được xác định nhanh chóng, thì nguy cơ lây truyền có thể được ngăn chặn tương đối nhanh chóng.

Ông Marks cho biết rủi ro lớn hiện tập trung ở miền trung châu Phi, nơi dịch bệnh đang bùng phát và lây lan.

"Có khả năng một số ít trường hợp mắc bệnh xa hơn, như trường hợp ở Thụy Điển, nhưng rủi ro lớn và trọng tâm hành động cần phải tập trung vào miền trung châu Phi", ông nói.

Ông Ngongo cũng kêu gọi mọi người rút ra bài học kinh nghiệm từ đại dịch COVID-19 và "hành động ngay lúc này".

WHO kêu gọi các nước chung tay ứng phó với bệnh đậu mùa khỉNgày 20/8, Giám đốc phụ trách khu vực châu Âu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) Hans Kluge đã kêu gọi các nước châu Âu và các nước khác cùng phối hợp các biện pháp để ngăn chặn, kiểm soát và "xóa sổ" bệnh đậu mùa khỉ (mpox) trên phạm vi toàn cầu. Bệnh nhân mắc đậu mùa khỉ được điều...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Chủ đề: vaccine tiêm chủng tổ chức y tế who chdc congo điều trị y tế tiêm vaccine phòng bệnh tổng giám đốc who nyiragongo đậu mùa khỉ bệnh đậu mùa khỉ bắc kivu giảm lây truyền bệnh bùng phát mpox

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Lễ Vượt qua tại Israel: Giữ nhịp sống và truyền thống trong những ngày đặc biệt

18:59:49 02/04/2026

Một loạt vụ phóng tên lửa liên tiếp được ghi nhận trùng với thời điểm bắt đầu đêm Seder - nghi lễ quan trọng trong đời sống tôn giáo của người Do Thái, khiến sinh hoạt của người dân tại nhiều khu vực bị gián đoạn và hàng triệu người phả...

Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Tổng thống lâm thời Venezuela

18:04:05 02/04/2026

Bà Rodriguez từng là cấp phó của ông Maduro. Bà cùng một số quan chức trong chính quyền của ông Maduro, trong đó có cựu Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez và Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello bị Washington trừng phạt vì vai trò...

Mỹ biết rõ "gót chân Achilles" của Iran và sắp hành động?

11:30:45 02/04/2026

Đảo Kharg nhỏ bé nằm ở vị trí đắc địa trên eo biển Hormuz, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu, được coi là gót chân Achilles của Iran. Mỹ dường như đã đưa vị trí chiến lược này vào tầm ngắm.

Nga tuyên bố kiểm soát hoàn toàn Lugansk, ra tối hậu thư cho Ukraine

10:57:18 02/04/2026

Nga tuyên bố kiểm soát hoàn toàn vùng Lugansk ở miền Đông Ukraine và tiếp tục kêu gọi Kiev rút quân khỏi Donbass.

Chuyên gia cảnh báo về "cuộc chiến khác" sau khi eo Hormuz thông suốt

08:39:39 02/04/2026

Kể cả trong trường hợp eo biển Hormuz thông suốt trở lại, các chuyên gia cảnh báo những đứt gãy đối với chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ không sớm kết thúc, thậm chí đó mới là lúc áp lực thực sự bắt đầu.

Sống chung gián đoạn, khi Hormuz không là nút thắt buộc tháo bằng mọi giá

07:45:38 02/04/2026

Dù giá dầu thô vừa ghi nhận mức tăng kỷ lục, giới đầu tư toàn cầu đang đón nhận một kịch bản lạ: Tuyến vận tải huyết mạch Hormuz có thể không cần phải mở lại bằng mọi giá.

Loạt quốc gia tung "phao cứu sinh" tỷ USD hạ nhiệt giá dầu

07:27:55 02/04/2026

Trước biến động thị trường năng lượng, hàng loạt quốc gia từ châu Á đến châu Âu đang tung các gói ngân sách khổng lồ và áp dụng chế độ làm việc linh hoạt để bảo vệ túi tiền người dân.

Ấn Độ bắt đầu cuộc tổng điều tra dân số lớn nhất thế giới

06:14:09 02/04/2026

Những người ủng hộ nhấn mạnh sự cần thiết của dữ liệu để xác định những nhóm cần được hỗ trợ từ chính phủ, trong khi các nhà phê bình cho rằng đẳng cấp không nên còn chỗ đứng trong một quốc gia đang hướng tới vị thế cường quốc toàn cầu.

Tăng trưởng Đức suy yếu khi châu Âu đối mặt cú sốc năng lượng

06:13:58 02/04/2026

Nguyên nhân trực tiếp được cho là việc gián đoạn lưu thông qua Eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng toàn cầu. Sự gián đoạn này đã đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh, tạo thêm áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu n...

Israel tuyên bố sắp hoàn tất phá hủy mục tiêu trọng yếu của Iran

05:38:53 02/04/2026

Diễn biến hiện nay cho thấy xung đột giữa Israel và Iran không chỉ dừng lại ở các cuộc tấn công trực tiếp mà đang mở rộng thành đối đầu khu vực, với nguy cơ tác động sâu rộng tới an ninh, năng lượng và vận tải toàn cầu.

Vấn đề người di cư: Italy vớt gần 20 thi thể ngoài khơi đảo Lampedusa

05:35:55 02/04/2026

Theo giới chức Croatia, lực lượng này đang tiếp tục cuộc tìm kiếm do lo ngại có thể có người thiệt mạng trong quá trình vượt biên. Bộ trưởng Nội vụ Croatia Davor Bozinovic cho biết nhóm người trên chủ yếu đến từ Afghanistan, Pakistan, Ấ...

EU và Nga tuyên bố tiếp tục hỗ trợ Cuba

05:32:35 02/04/2026

Trong khi đó, cùng ngày, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Nga Andrey Nikitin tuyên bố Cuba là đối tác chiến lược của nước này và Moskva sẽ tiếp tục hỗ trợ La Habana. Quan chức Nga nhấn mạnh nước này hành động hoàn toàn tuân thủ luật hàng hả...