Vì sao nhiều nước châu Âu triển khai lực lượng quân sự tới Trung Đông?

Hải Vân21:06 07/03/2026

Tuần này, một số quốc gia châu Âu tuyên bố sẽ tăng cường hỗ trợ quân sự ở Trung Đông và khu vực Địa Trung Hải trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran tiếp tục leo thang.

Máy bay chiến đấu Rafale chuẩn bị hạ cánh xuống tàu sân bay Charles de Gaulle của Pháp trong cuộc tập trận hải quân ở biển Arab. Ảnh: popularmechanics.com/TTXVN

Theo trang Al Jazeera, chiến dịch “Cơn thịnh nộ dữ dội” do Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran ngày 28/2 đã mở màn cho cuộc xung đột. Đến ngày thứ bảy, các đợt tấn công vẫn tiếp diễn tại Iran, Israel và nhiều quốc gia khác trong khu vực, cho thấy căng thẳng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Diễn biến đáng chú ý là cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự của Anh tại Cyprus, làm dấy lên lo ngại xung đột có thể lan rộng ra khu vực Địa Trung Hải.

Ngày 5/3, Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết nước này sẽ triển khai “các phương tiện quân sự” tới Trung Đông, song chưa công bố chi tiết.

Những nước châu Âu nào đã gửi hỗ trợ quân sự?

Anh

Đêm ngày 3/3, Căn cứ Không quân Akrotiri của Không quân Hoàng gia Anh tại Cyprus đã bị tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV), theo thông tin từ Tổng thống Cyprus và Bộ Quốc phòng Anh. Vụ việc xảy ra sau khi Thủ tướng Keir Starmer tuyên bố London sẽ cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ của nước này để tiến hành những đòn tấn công mang tính phòng vệ nhằm vào Iran.

Cùng ngày, Bộ Quốc phòng Anh thông báo nước này đã điều tàu khu trục HMS Dragon tới phía đông Địa Trung Hải, cùng hai trực thăng Wildcat nhằm “tăng cường năng lực phòng thủ trước UAV cho các đối tác tại Cyprus”.

HMS Dragon là một trong sáu tàu khu trục phòng không Type-45 của Hải quân Hoàng gia Anh, được trang bị hệ thống tên lửa Sea Viper có thể phóng 8 quả tên lửa trong chưa đầy 10 giây và dẫn đường đồng thời cho tới 16 tên lửa.

Đến ngày 5/3, Thủ tướng Starmer cho biết Anh cũng sẽ điều thêm bốn tiêm kích Typhoon tới Qatar để hỗ trợ phòng thủ.

Pháp

Ngày 4/3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thông báo nước này sẽ điều tàu sân bay Charles de Gaulle tới Địa Trung Hải khi xung đột có nguy cơ lan rộng.

“Tôi đã ra lệnh cho tàu sân bay Charles de Gaulle, các phi đội không quân trên tàu cùng lực lượng hộ tống gồm nhiều tàu frigate di chuyển tới Địa Trung Hải”, ông Macron nói.

Nhà lãnh đạo Pháp cũng cho biết Paris sẽ triển khai thêm khí tài quân sự tới Cyprus sau khi các UAV do Iran sản xuất tấn công căn cứ Akrotiri trên đảo này.

“Tôi cũng quyết định điều thêm các hệ thống phòng không và tàu frigate Languedoc của Pháp, dự kiến có mặt ngoài khơi Cyprus ngay trong tối nay”, ông nói.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu trong cuộc họp báo ở Baabda, Liban. Ảnh: THX/TTXVN

Hy Lạp

Hy Lạp đã điều hai tàu khu trục và bốn tiêm kích F-16 tới Cyprus, đồng thời cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Souda Bay trên đảo Crete.

Italy

Chính phủ Italy cho biết sẽ điều “các khí tài hải quân” tới Cyprus trong vài ngày tới cùng với Pháp, Hà Lan và Tây Ban Nha. Rome cũng cam kết cung cấp cho các đối tác tại vùng Vịnh các hệ thống phòng không, chống thiết bị bay không người lái và chống tên lửa.

Truyền thông Italy cho rằng gói hỗ trợ này có thể bao gồm hệ thống phòng không SAMP/T.

Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto cho biết các căn cứ không quân nước này có thể được Mỹ sử dụng để hỗ trợ hậu cần cho “những máy bay không phục vụ mục đích chiến đấu”, theo các thỏa thuận hiện có.

Bồ Đào Nha

Chính phủ Bồ Đào Nha đã cho phép Mỹ sử dụng căn cứ Lajes tại quần đảo Azores trong các hoạt động liên quan tới Iran, nhưng kèm theo một số điều kiện.

Thủ tướng Luis Montenegro cho biết sự cho phép này dựa trên nguyên tắc các hoạt động phải mang tính phòng vệ hoặc đáp trả, cần thiết và tương xứng, đồng thời chỉ nhằm vào các mục tiêu quân sự.

Tây Ban Nha

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã bày tỏ phản đối cuộc chiến tại Iran trong cuộc tranh luận gay gắt với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Ngày 3/3, Madrid nhấn mạnh Washington cần tôn trọng luật pháp quốc tế và các thỏa thuận thương mại song phương với Liên minh châu Âu, sau khi ông Trump đe dọa cắt toàn bộ quan hệ thương mại với Tây Ban Nha nếu nước này không cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ cho chiến dịch liên quan tới Iran.

Dù vậy, Tây Ban Nha vẫn thông báo sẽ điều tàu khu trục hiện đại nhất của nước này, Cristobal Colon, tới hỗ trợ bảo vệ Cyprus.

Bộ Quốc phòng Tây Ban Nha cho biết chiến hạm này sẽ “cung cấp năng lực phòng thủ trên không” và có thể hỗ trợ các hoạt động sơ tán dân thường nếu cần thiết.

Vì sao các nước châu Âu hành động như vậy?

Máy bay chiến đấu Rafale của Pháp. Ảnh: THX/TTXVN

Dù thận trọng trước nguy cơ bị cuốn trực tiếp vào cuộc chiến giữa Mỹ – Israel và Iran, nhiều nước châu Âu vẫn bị kéo vào cuộc khủng hoảng sau các vụ tấn công nhằm vào Cyprus và các đồng minh phương Tây tại các quốc gia vùng Vịnh, nơi đặt nhiều căn cứ quân sự của Mỹ.

Trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 3/3, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London “cam kết hoàn toàn đối với an ninh của Cyprus và lực lượng quân sự Anh đóng tại đây”.

“Chúng tôi sẽ luôn hành động vì lợi ích của Anh và các đồng minh”, ông viết.

Tuy nhiên, ông Starmer cũng khẳng định Anh sẽ không tham gia trực tiếp vào chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel tại Iran. Quyết định này đã vấp phải phản ứng mạnh từ Tổng thống Trump.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cũng chỉ trích chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel, cho rằng các hoạt động này được tiến hành ngoài khuôn khổ luật pháp quốc tế.

Tuy nhiên, ông đồng thời nhận định Iran “chịu trách nhiệm chính” cho tình hình hiện nay do chương trình hạt nhân gây tranh cãi, việc hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và cách xử lý các cuộc biểu tình trong nước.

Ông Macron cũng cho biết lực lượng Pháp đã bắn hạ một số UAV trong những giờ đầu của cuộc xung đột.

“Chúng tôi đã phản ứng ngay lập tức và bắn hạ các UAV để tự vệ, nhằm bảo vệ không phận của các đồng minh”, ông nói, đề cập tới các thỏa thuận quốc phòng với Qatar, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất.

Những quốc gia nào khác đang triển khai lực lượng?

Khói bốc lên sau khi tên lửa Iran đánh trúng trụ sở Hạm đội 5 của Hải quân Mỹ ở Manama, Bahrain ngày 28/2/2026. Ảnh: AA/TTXVN

Ngày 5/3, Thủ tướng Australia Anthony Albanese cho biết Canberra sẽ điều “các phương tiện quân sự” tới Trung Đông trong khi chính phủ tiếp tục tổ chức các chuyến bay đưa công dân mắc kẹt trở về nước.

“Tôi cảm ơn những người Australia đang bước vào tình huống nguy hiểm để hỗ trợ người dân của mình”, ông nói trước Quốc hội, nhưng không nêu chi tiết.

Truyền thông Australia sau đó cho biết các khí tài có thể bao gồm máy bay vận tải quân sự C-17A Globemaster và máy bay tiếp dầu đa năng KC-30A của Không quân Hoàng gia Australia, dù chính phủ chưa xác nhận vị trí triển khai của các máy bay này.

Giải mã chiến thuật và công nghệ tên lửa của Iran trong cuộc đối đầu quân sự với Israel

Chiến thuật phóng tên lửa ban đêm của Iran không chỉ là ngẫu nhiên, mà là đòn đánh chiến lược kết hợp công nghệ và tâm lý chiến, khiến Israel gặp khó trong phản ứng kịp thời.

Tên lửa của Iran phóng xuống thành phố Hebron, phía Nam Khu Bờ Tây tối 14/6/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ Jerusalem Post (Israel) ngày 16/6, trong cuộc đối đầu quân sự mới nhất ở Trung Đông giữa Israel và Iran, các vụ phóng tên lửa của Iran nhằm vào Israel đã cho thấy một học thuyết quân sự và công nghệ được tính toán kỹ lưỡng, đặc biệt là việc lựa chọn thời điểm tấn công vào ban đêm. Điều này không chỉ nhằm mục đích che giấu và gây bất ngờ, mà còn phản ánh những đặc tính kỹ thuật của hệ thống tên lửa và chiến tranh tâm lý của Tehran.

Chiến thuật tấn công ban đêm: Vấn đề kỹ thuật và lợi thế hoạt động

Việc Iran thường xuyên phóng tên lửa vào ban đêm không phải là ngẫu nhiên. Mặc dù bóng tối cung cấp sự che giấu rõ ràng, quyết định này còn bắt nguồn từ sự kết hợp của các vấn đề kỹ thuật, nhu cầu hoạt động và chiến tranh tâm lý. Tên lửa, không giống như máy bay, phải mang theo cả nhiên liệu và chất oxy hóa trong hệ thống của chúng để tạo lực đẩy, do chúng hoạt động ở độ cao mà oxy khí quyển khan hiếm hoặc không có.

Về tên lửa nhiên liệu lỏng: Các tên lửa tầm xa của Iran, như Shahab, thường sử dụng nhiên liệu lỏng. Quá trình tiếp nhiên liệu cho loại tên lửa này rất phức tạp, nguy hiểm và đòi hỏi cơ sở hạ tầng phóng cố định cùng đội ngũ nhân viên mặt đất. Khu vực tiếp nhiên liệu trở thành điểm dễ bị tổn thương nhất trước sự giám sát của vệ tinh và máy bay do thám của đối phương. Để giảm thiểu rủi ro bị phát hiện và tấn công, Iran thường tiến hành các hoạt động tiếp nhiên liệu vào ban đêm, khi tầm nhìn hạn chế và khả năng bị phát hiện trên không giảm đáng kể.

Với tên lửa nhiên liệu rắn: Ngược lại, các tên lửa tầm ngắn và tầm trung như Fateh-110 và Zolfaghar sử dụng nhiên liệu rắn, được nạp sẵn và có thể phóng ngay lập tức từ các bệ phóng di động. Điều này giúp chúng lý tưởng cho các cuộc tấn công bất ngờ. Tuy nhiên, một khi đã kích hoạt, tên lửa nhiên liệu rắn không thể bị tắt hoặc điều chỉnh, việc phóng là không thể đảo ngược, đánh đổi tính cơ động và tốc độ lấy khả năng kiểm soát.

Việc Iran liên tục sử dụng các vụ phóng ban đêm phản ánh một học thuyết quân sự nhiều lớp, tính đến thực tế kỹ thuật, cơ hội chiến lược và động lực tâm lý của cuộc chiến. Bằng cách tận dụng cả tên lửa nhiên liệu rắn và lỏng, bệ phóng di động và khả năng che giấu tự nhiên vào ban đêm, Iran đã xây dựng một hệ thống ưu tiên khả năng sống sót, tính bất ngờ và tác động tâm lý.

Khả năng sống sót của kho vũ khí tên lửa Iran

Bất chấp các cuộc không kích liên tục của Israel, Iran vẫn duy trì khả năng phóng tên lửa đạn đạo. Thành công này có được nhờ học thuyết quân sự lâu đời, cơ sở hạ tầng phi tập trung và chiến thuật sống sót được nâng cao. Theo đánh giá của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Iran sở hữu khoảng 2.000 tên lửa đạn đạo có tầm bắn và loại đầu đạn khác nhau, có khả năng gây ra mối đe dọa cho lãnh thổ Israel thông qua vài trăm hệ thống phóng.

Về học thuyết công nghiệp và chiến lược, trong hơn hai thập kỷ, Iran đã tập trung vào ba thành phần cốt lõi: một là ngành công nghiệp quốc phòng trong nước tiên tiến có khả năng sao chép và thiết kế ngược công nghệ nước ngoài; hai là phát triển năng lực sản xuất độc lập; và bà sản xuất hàng loạt nhiều loại tên lửa và bệ phóng khác nhau. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và quân đội chính quy Iran đã đầu tư mạnh vào việc xây dựng một kho vũ khí khó có thể vô hiệu hóa chỉ bằng một cuộc tấn công hoặc chiến dịch duy nhất của đối phương.

Liên quan đến việc tăng cường khả năng sống sót: Sau khi theo dõi chặt chẽ năng lực của IDF và Không quân Israel (IAF), Tehran đã ưu tiên khả năng sống sót bằng cách tăng cường kho vũ khí, đội thiết bị bay không người lái (UAV) và bệ phóng tên lửa. Để đạt được mục tiêu đó, Iran đã triển khai nhiều hệ thống phòng không trên khắp lãnh thổ, bao gồm các hệ thống do trong nước sản xuất, các hệ thống do châu Á sản xuất và các khẩu đội S-300 của Nga, tạo thành lá chắn bảo vệ chống lại các cuộc không kích.

Về hệ thống phóng nhiều lớp, học thuyết của Iran kết hợp ba loại hệ thống phóng tên lửa đạn đạo:

Thứ nhất, bệ phóng cố định với các địa điểm tĩnh, trên mặt đất, dễ theo dõi và nhắm mục tiêu hơn bằng hình ảnh vệ tinh.

Thứ hai, bệ phóng di động: Được lắp trên các xe kéo ngụy trang và di chuyển thường xuyên để tránh bị phát hiện. Một số được che giấu ở các khu vực thành thị hoặc khu vực xa xôi, một số khác được phân tán trong trường hợp khẩn cấp.

Thứ ba, bệ phóng ngầm: Lấy cảm hứng từ cơ sở hạ tầng của Triều Tiên, Iran đã xây dựng các khu phức hợp ngầm rộng lớn cho phép thực hiện đầy đủ các hoạt động tên lửa - vận chuyển, nạp, tiếp nhiên liệu và phóng - tất cả đều diễn ra bên dưới hầm ngầm cho đến thời điểm triển khai cuối cùng. Iran thậm chí đã công khai trưng bày một số cơ sở ngầm này để răn đe các cuộc tấn công tiềm tàng.

Tên lửa đạn đạo Etemad được giới thiệu tại Tehran, Iran, ngày 2/2/2025. Ảnh: IRNA/TTXVN

Hạn chế

Tuy nhiên, hệ thống của Iran cũng có hạn chế là chỉ huy và kiểm soát tập trung. Theo tình báo Israel, các chỉ huy chiến trường không có thẩm quyền để phát động các cuộc tấn công độc lập trong trường hợp khẩn cấp. Điều này đã dẫn đến sự chậm trễ trong 24 giờ đầu tiên của cuộc leo thang hiện tại, trì hoãn các loạt tên lửa quy mô lớn do các chỉ thị không rõ ràng.

Sau khi Israel chuyển từ hoạt động bí mật sang tấn công công khai, Không quân Israel bắt đầu nhắm vào các địa điểm phóng tên lửa, nhà kho và sau đó mở rộng trọng tâm sang ngành sản xuất quốc phòng của Iran. Các quan chức quốc phòng cấp cao của Israel tiết lộ rằng "kết quả đã vượt ngoài mong đợi, với việc máy bay Israel hoạt động tự do trên bầu trời Iran, được hỗ trợ bởi những đột phá tình báo lớn".

Một nguồn tin quốc phòng cấp cao Israel cho biết: "Iran đang phải vật lộn để phóng những loạt đạn lớn như chúng ta đã thấy vào năm ngoái. Họ bị cản trở bởi các cuộc tấn công vào chỉ huy, cơ sở lưu trữ và cơ sở hạ tầng phóng, cũng như hệ thống chỉ huy và kiểm soát bị phá vỡ".

Để thực hiện đòn tấn công của mình, IAF đang điều động nhiều máy bay có người lái trên các khu vực nghi ngờ phóng tên lửa, tìm cách xác định và tấn công các bệ phóng trong thời gian thực. Máy bay chiến đấu liên tục ở chế độ sẵn sàng phản ứng ngay lập tức trước khi mục tiêu di chuyển hoặc biến mất.

Một quan chức quốc phòng cấp cao Israel giải thích với tờ Jerusalem Post: "Hai quá trình sẽ làm giảm nghiêm trọng khả năng tên lửa của Iran. Đó là các cuộc không kích liên tục của Israel và sự cạn kiệt những gì còn lại của hệ thống phóng của họ. Và nếu bất kỳ tên lửa nào lọt qua, chúng sẽ bị hệ thống phòng không của chúng tôi ở mặt trận trong nước đánh chặn".

Anadolu: Vẫn tồn tại 'kênh bán vũ khí bí mật' cho IsraelTrong khi các quốc gia châu Âu chịu áp lực phải ngừng cung cấp vũ khí cho Israel thì sự phức tạp của chuỗi cung ứng quốc tế và các liên minh địa chính trị khiến việc này trở nên khó khăn hơn. Cảnh đổ nát sau cuộc không kích của Israel tại Beirut, Liban, ngày 11/10/2024. Ảnh: THX/TTXVN. Theo hãng thông tấn...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Lễ Vượt qua tại Israel: Giữ nhịp sống và truyền thống trong những ngày đặc biệt

18:59:49 02/04/2026

Một loạt vụ phóng tên lửa liên tiếp được ghi nhận trùng với thời điểm bắt đầu đêm Seder - nghi lễ quan trọng trong đời sống tôn giáo của người Do Thái, khiến sinh hoạt của người dân tại nhiều khu vực bị gián đoạn và hàng triệu người phả...

Mỹ dỡ bỏ trừng phạt Tổng thống lâm thời Venezuela

18:04:05 02/04/2026

Bà Rodriguez từng là cấp phó của ông Maduro. Bà cùng một số quan chức trong chính quyền của ông Maduro, trong đó có cựu Bộ trưởng Quốc phòng Vladimir Padrino Lopez và Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello bị Washington trừng phạt vì vai trò...

Mỹ biết rõ "gót chân Achilles" của Iran và sắp hành động?

11:30:45 02/04/2026

Đảo Kharg nhỏ bé nằm ở vị trí đắc địa trên eo biển Hormuz, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu, được coi là gót chân Achilles của Iran. Mỹ dường như đã đưa vị trí chiến lược này vào tầm ngắm.

Nga tuyên bố kiểm soát hoàn toàn Lugansk, ra tối hậu thư cho Ukraine

10:57:18 02/04/2026

Nga tuyên bố kiểm soát hoàn toàn vùng Lugansk ở miền Đông Ukraine và tiếp tục kêu gọi Kiev rút quân khỏi Donbass.

Chuyên gia cảnh báo về "cuộc chiến khác" sau khi eo Hormuz thông suốt

08:39:39 02/04/2026

Kể cả trong trường hợp eo biển Hormuz thông suốt trở lại, các chuyên gia cảnh báo những đứt gãy đối với chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ không sớm kết thúc, thậm chí đó mới là lúc áp lực thực sự bắt đầu.

Sống chung gián đoạn, khi Hormuz không là nút thắt buộc tháo bằng mọi giá

07:45:38 02/04/2026

Dù giá dầu thô vừa ghi nhận mức tăng kỷ lục, giới đầu tư toàn cầu đang đón nhận một kịch bản lạ: Tuyến vận tải huyết mạch Hormuz có thể không cần phải mở lại bằng mọi giá.

Loạt quốc gia tung "phao cứu sinh" tỷ USD hạ nhiệt giá dầu

07:27:55 02/04/2026

Trước biến động thị trường năng lượng, hàng loạt quốc gia từ châu Á đến châu Âu đang tung các gói ngân sách khổng lồ và áp dụng chế độ làm việc linh hoạt để bảo vệ túi tiền người dân.

Ấn Độ bắt đầu cuộc tổng điều tra dân số lớn nhất thế giới

06:14:09 02/04/2026

Những người ủng hộ nhấn mạnh sự cần thiết của dữ liệu để xác định những nhóm cần được hỗ trợ từ chính phủ, trong khi các nhà phê bình cho rằng đẳng cấp không nên còn chỗ đứng trong một quốc gia đang hướng tới vị thế cường quốc toàn cầu.

Tăng trưởng Đức suy yếu khi châu Âu đối mặt cú sốc năng lượng

06:13:58 02/04/2026

Nguyên nhân trực tiếp được cho là việc gián đoạn lưu thông qua Eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng toàn cầu. Sự gián đoạn này đã đẩy giá dầu và khí đốt tăng mạnh, tạo thêm áp lực lên các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu n...

Israel tuyên bố sắp hoàn tất phá hủy mục tiêu trọng yếu của Iran

05:38:53 02/04/2026

Diễn biến hiện nay cho thấy xung đột giữa Israel và Iran không chỉ dừng lại ở các cuộc tấn công trực tiếp mà đang mở rộng thành đối đầu khu vực, với nguy cơ tác động sâu rộng tới an ninh, năng lượng và vận tải toàn cầu.

Vấn đề người di cư: Italy vớt gần 20 thi thể ngoài khơi đảo Lampedusa

05:35:55 02/04/2026

Theo giới chức Croatia, lực lượng này đang tiếp tục cuộc tìm kiếm do lo ngại có thể có người thiệt mạng trong quá trình vượt biên. Bộ trưởng Nội vụ Croatia Davor Bozinovic cho biết nhóm người trên chủ yếu đến từ Afghanistan, Pakistan, Ấ...

EU và Nga tuyên bố tiếp tục hỗ trợ Cuba

05:32:35 02/04/2026

Trong khi đó, cùng ngày, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Nga Andrey Nikitin tuyên bố Cuba là đối tác chiến lược của nước này và Moskva sẽ tiếp tục hỗ trợ La Habana. Quan chức Nga nhấn mạnh nước này hành động hoàn toàn tuân thủ luật hàng hả...