Ukraine phát triển tên lửa đạn đạo giá rẻ: Đột phá khiến Nga dè chừng

Trong bối cảnh xung đột kéo dài và những hạn chế về viện trợ vũ khí, Ukraine đã nỗ lực phát triển các loại vũ khí tấn công tầm xa, đặc biệt là tên lửa đạn đạo chiến thuật giá rẻ.

Công ty Fire Point của Ukraine thông báo sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo FP-7 mới (Ảnh: Antikor).

Ra đời từ nhu cầu cấp thiết

Cuộc xung đột với Nga đã đặt ra thách thức lớn cho Ukraine về khả năng đáp ứng nhu cầu vũ khí trên chiến trường. Mặc dù nhận được sự hỗ trợ từ phương Tây, nhưng số lượng và các ràng buộc chính trị đã thúc đẩy Kiev tìm kiếm giải pháp nội địa.

Hai doanh nhân Denys Shtilerman và Iryna Terekh đã thành lập công ty quốc phòng tư nhân Fire Point vào cuối năm 2022, với cam kết phát triển tên lửa đạn đạo giá rẻ, có khả năng tấn công sâu vào lãnh thổ Nga mà không bị cản trở bởi các yếu tố chính trị.

Đáng chú ý, Fire Point nhận được nguồn vốn ban đầu từ lĩnh vực công nghệ thông tin của Ukraine và các quỹ đầu tư nước ngoài. Để đẩy nhanh quá trình nghiên cứu và phát triển, công ty đã quyết định sao chép ngược thiết kế từ đạn 48N6 và 5V55 (thuộc hệ thống S-300) thời Liên Xô, sử dụng tên lửa đã bị loại biên làm cơ sở nghiên cứu.

Ông Shtilerman chia sẻ về khởi đầu dự án: “Chúng tôi không cần loại tên lửa quá hiện đại, mà cần hình dáng khí động học hoàn hảo. Các nhà khoa học Liên Xô vào những năm 1980 đã dành hàng nghìn giờ trong các đường hầm gió để tính toán hình dáng khí động học của cánh, các bề mặt điều khiển và vật liệu tên lửa cho tốc độ Mach 5-6. Chúng tôi chỉ đơn giản sử dụng những tính toán có sẵn, đã được kiểm chứng qua nhiều thập kỷ này để rút ngắn thời gian thiết kế”.

Đầu năm 2023, các kỹ sư Fire Point đã tiến hành phân tích toàn diện và quét laser 3D từng milimet đối với tên lửa phòng không 48N6 trong một hầm ngầm ở miền Tây Ukraine, tháo rời khung thân của nó đến từng con ốc vít cuối cùng.

Tuy nhiên, việc chế tạo một tên lửa đạn đạo có khả năng chịu được lực G (gia tốc trọng trường) cực lớn đòi hỏi các vật liệu chuyên dụng và đắt tiền. Tên lửa phòng không 48N6 nặng hơn 1,8 tấn và khung thân của nó được làm bằng thép cường độ cao và titan đắt tiền.

Công ty sau đó quyết định từ bỏ kim loại trong các cấu kiện kết cấu của khung thân, để chuyển sang sử dụng vật liệu composite.

Thông qua một doanh nghiệp bình phong ở nước ngoài, Fire Point đã mua các máy CNC công nghiệp dân dụng để quấn sợi carbon bằng robot – một phương pháp chế tạo vật liệu composite siêu nhẹ, siêu bền.

Sợi carbon được kéo qua bể tẩm nhựa lỏng (ướt) rồi dùng tay máy robot đắp lên khuôn. Thay vì rèn và hàn phức tạp các đường nối titan, một cánh tay robot đã quấn sợi carbon được tẩm nhựa epoxy lên một khuôn mẫu in 3D được chế tạo sẵn của tên lửa đạn đạo chỉ trong vài giờ. Sau đó khung thân được nung trong lò.

Giải pháp kỹ thuật này đã giảm trọng lượng rỗng của khung thân tên lửa xuống 4 lần, trong khi vẫn duy trì độ bền vượt trội và cần ít nhiên liệu hơn để tăng tốc.

Để giảm sự phụ thuộc vào các linh kiện nhập khẩu, Fire Point đã xây dựng phòng thí nghiệm hóa học riêng để tổng hợp nhiên liệu đẩy tên lửa rắn hỗn hợp (CSRP) có thêm bột nhôm để tăng xung lực.

Kết quả là tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7 (Pelican-1) của Ukraine, với tầm bắn lên đến 200km, đã được giới thiệu tại triển lãm quốc phòng quốc tế MSPO-2025 ở Kielce, Ba Lan.

Tên lửa FP-7 có giá khoảng 700.000 USD, rẻ hơn 2,5 lần so với đạn ATACMS của Mỹ, loại tên lửa mà nó được thiết kế để thay thế. Tuy nhiên, đầu nổ của nó nhẹ hơn, chỉ 150kg so với 230kg.

Hai mẫu tên lửa đạn đạo FP-7 (tầm bắn 200km) và FP-9 (tầm bắn 855km) của Ukraine (Ảnh: United24 Media/Militarnyi).

Hướng tới phiên bản đạn đạo chiến thuật tầm xa

Song song với việc phát triển tên lửa đạn đạo chiến thuật FP-7, quá trình phát triển “người anh em” của nó, là FP-9 (Pelican-2), đang được tiến hành, với tầm bắn lên tới 855km và đầu đạn nặng 800kg. Về cấu trúc, FP-9 vẫn là tên lửa đạn đạo chiến thuật, chế tạo bằng vật liệu composite tương tự, nhưng có thùng nhiên liệu dài gấp đôi và đường kính lớn hơn.

Điều đáng ngạc nhiên nhất là giá sơ bộ mà các nhà phát triển đưa ra cho một tên lửa FP-9 hạng nặng như vậy, giống như “người em” của nó, chỉ có giá khoảng 700.000 USD/quả. Để so sánh, một lần phóng tên lửa đạn đạo Iskander-M tiêu tốn ngân sách của Nga 3 triệu USD, đắt đỏ hơn nhiều lần.

Theo các chuyên gia, mặc dù kích thước lớn hơn FP-7 và mang đầu đạn nặng hơn, nhưng FP-9 vẫn sử dụng các chip thương mại rẻ tiền, con quay hồi chuyển laser và hệ thống định vị vệ tinh GPS với khả năng bảo vệ tác chiến điện tử, nên mức giá thấp như vậy là khả thi.

Đặc biệt, công nghệ của Fire Point đã giúp sản xuất nhanh chóng khung thân cho cả 2 loại tên lửa, bằng cách sử dụng phương pháp quấn sợi carbon ướt tự động trên cùng một robot, chỉ bằng cách điều chỉnh cài đặt khuôn.

Với việc Ukraine đưa vào biên chế chiến đấu 2 mẫu tên lửa đạn đạo chiến thuật mới, Nga sẽ gặp nhiều khó khăn hơn vì chúng rất khó bị bắn hạ.

Kinh nghiệm của Ukraine trong việc phát triển tên lửa đạn đạo chiến thuật cũng là nguồn cảm hứng cho các quốc gia khác (trong đó có cả Nga), trong việc chế tạo các loại tên lửa giá rẻ, đáp ứng yêu cầu của một cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài.