U nguyên bào võng mạc
U nguyên bào võng mạc (retinoblastoma) hay còn gọi là ung thư võng mạc/K võng mạc là bệnh lý ác tính tại mắt gặp ở trẻ nhỏ.
Nếu không được phát hiện sớm và điều trị đúng, kịp thời các tế bào u sẽ có thể xâm lấn và di căn hốc mắt, tủy xương – não và các cơ quan khác trong cơ thể dẫn đến tử vong.
Theo thống kê trên thế giới thấy rằng cứ 15.000 đến 18.000 trẻ (chủ yếu trẻ dưới 5 tuổi) sẽ có 1 trẻ bị bệnh. Khoảng 10 năm trở lại đây, tỷ lệ u nguyên bào võng mạc tại Việt Nam khoảng 80-100 ca mắc mới mỗi năm, đồng đều trong cả nước, phụ thuộc vào mật độ dân số của từng địa phương. Tuy vậy, bệnh chỉ được tập trung phát hiện và điều trị tại Bệnh viện Mắt Trung ương và Bệnh viện Mắt thành phố Hồ Chí Minh (một số nhỏ tại Bệnh viện Trung ương Huế).
Nguyên nhân gây bệnh u nguyên bào võng mạc thường do đột biến gen RB1 trên nhiễm sắc thể số 13. Gene RB1 là một trong những gene chịu trách nhiệm kiểm soát sự phân chia của tế bào võng mạc, tạo sự nhìn của mắt. Nếu có đột biến gene RB1 khiến cho sự phân chia tế bào võng mạc không được kiểm soát gây nên khối u trong mắt.
Có 60% số trường hợp chỉ biểu hiện bệnh lý tại mắt còn 40% có đột biến trong máu (thể di truyền) có thể do di truyền từ bố hoặc mẹ và di truyền cho thế hệ sau. Hiện nay các nghiên cứu thấy rằng các tác động của môi trường và ô nhiễm không khí, thực phẩm cũng có thể là nguyên nhân gây đột biến gene RB1 nhưng chưa có bằng chứng cụ thể.
Các biểu hiện của bệnh ung thư võng mạc
Quan trọng nhất vẫn là việc phát hiện sớm bệnh với các biểu hiện sớm. Thường gặp chủ yếu bệnh nhân có dấu hiệu ánh đồng tử trắng hoặc ánh sáng lóa bất thường tại 1 hoặc 2 mắt của trẻ, dấu hiệu này có thể dễ dàng nhận thấy khi chụp ảnh cho trẻ hoặc dấu hiệu “ánh mắt mèo mù”.
Tuy nhiên không phải tất cả các trẻ có dấu hiệu ánh đồng tử trắng đều bị ung thư võng mạc vì vậy khi nào trẻ có dấu hiệu ánh đồng tử trắng cũng nên đưa đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt để có chẩn đoán xác định.
Dấu hiệu hay gặp thứ 2 của bệnh là lác. Mắt của trẻ không nhìn thẳng mà có thể lác vào trong hoặc ra ngoài. Ngoài ra, trẻ bị bệnh này có thể có biểu hiện rung giật nhãn cầu (khi khối u tại vùng hoàng điểm cả 2 mắt) hoặc các dấu hiệu ở giai đoạn muộn như: mắt đau, đỏ, nhìn kém, lồi mắt, dị sắc mống mắt (màu sắc lòng đen hai mắt khác nhau), lồi mắt… Gần đây, tại Việt Nam bệnh xuất ngoại gây lồi mắt thường chỉ gặp tại các bệnh nhân (BN) nghèo, người dân tộc tại các vùng núi cao.
Hiện nay, một số trường hợp u nguyên bào được phát hiện sớm khi chưa có các biểu hiện như trên thường là các bé được khám sàng lọc hoặc định kỳ mắt khi đã được chẩn đoán bệnh ở 1 mắt hoặc có tiền sử gia đình bị bệnh này.
Chẩn đoán
Bên cạnh bệnh cảnh các biểu hiện lâm sàng, BN cần phải làm siêu âm, chụp cộng hưởng từ… để xác định kích thước, vị trí khối u trong mắt cũng như hình ảnh xuất ngoại của khối u vào hốc mắt, ổ di căn ở não hoặc u của tuyến tùng…
Xét nghiệm gene: phát hiện được đột biến gene RB1 trên nhánh dài của nhiễm sắc thể 13 trong mẫu u và mẫu máu.
Dựa vào việc khám và siêu âm, chụp MRI có thể xác định khối u còn trong nhãn cầu hay đã xâm lấn, di căn.
Khi khối u còn trong nhãn cầu, hiện được chia thành 5 nhóm theo phân loại quốc tế u nguyên bào võng mạc ICRB (2003): Nhóm A: khối u nhỏ 3mm, nằm ngoài vùng hoàng điểm và đĩa thị; Nhóm B: khối u lớn trên 3mm hoặc nhỏ nằm trong vùng hoàng điểm hoặc đĩa thị; Nhóm C: khối u võng mạc kèm phát tán u 3mm trong dịch kính và/hoặc dưới võng mạc; Nhóm D: khối u võng mạc kèm phát tán u trên 3mm trong dịch kính và/hoặc dưới võng mạc. Nhóm E: khối u lớn hơn 1/2 thể tích nhãn cầu hoặc có các biến chứng như tăng nhãn áp, xuất huyết nội nhãn, teo nhãn cầu…
Điều trị
Hiện nay, có rất nhiều phương pháp điều trị có thể điều trị đơn lẻ hoặc phối hợp. Điều trị bệnh sẽ phụ thuộc vào khối u còn trong mắt (nhóm bệnh) hay đã ra ngoài, di căn vào các bộ phận khác trong cơ thể hay không sẽ có phác đồ điều tị cụ thể. Mục tiêu điều trị sẽ theo thứ tự ưu tiên: giữ tính mạng của trẻ cắt bỏ nhãn cầu khi khối u, có biến chứng) sau đó có thể cân nhắc bảo tồn nhãn cầu và cân nhắc tác dụng phụ/nguy cơ di căn trong quá trình điều trị giữ nhãn cầu.
Các phương pháp trị bao gồm điều trị tại mắt (laser, lạnh đông, đĩa phóng xạ) đơn thuần hoặc phối hớp với hóa chất (tĩnh mạch toàn thân, tiêm nội nhãn, tiêm nội động mạch mắt) và có thể xạ trị (hiện nay chỉ sử dụng trong một số trường hợp đặc biệt).
Lời khuyên thầy thuốc
Theo dõi lâu dài là rất quan trọng đối với các BN đã được chẩn đoán bệnh ung thư võng mạc. Tất cả các BN đều được các bác sĩ chuyên khoa mắt trẻ em và ung thư nhi theo dõi định kỳ theo phác đồ. Những trẻ dưới 6 tuổi thường cần phải khám mắt dưới gây mê (vì trẻ thường phối hợp kém và cần kiểm soát các khối u nhỏ ở võng mạc chu biên). Đối với trẻ trên 6 tuổi, tỷ lệ xuất hiện khối u mới và/hoặc tái phát rất thấp, trẻ phối hợp tốt nên chỉ cần khám định kỳ 6 tháng – 1 năm/lần đến khi trẻ 15-18 tuổi.
U nguyên bào võng mạc là bệnh đe dọa tính mạng nhưng nếu điều trị đúng và kịp thời, bệnh có thể khỏi hoàn toàn. Dưới sự theo dõi và điều trị đa chuyên ngành giữa các bác sĩ chuyên khoa mắt trẻ em, ung bướu nhi, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh,… BN và gia đình BN có cơ hội để sống cuộc sống trọn vẹn, lâu dài và hạnh phúc.
Vì sao bệnh đục thủy tinh thể không còn đáng sợ?
Theo Bệnh viện Mắt Trung ương, đục thủy tinh thể là bệnh lý về mắt mà bất kỳ ai cũng có thể gặp phải. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa hiện nay. Tuy nhiên, bệnh đục thủy tinh thể không còn quá đáng sợ nhờ những tiến bộ vượt bậc về y khoa gần đây. Bệnh đục...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

9 tháng sau phẫu thuật, xương vẫn không liền vì lý do bất ngờ

Cá tẩm urê rất độc, tiến sĩ hóa học chỉ 1 dấu hiệu khi nấu để nhận diện

Bé trai sơ sinh nguy kịch vì dị tật thoát vị hoành phải hiếm gặp

Bác sĩ cảnh báo sai lầm nguy hiểm khi bị hóc xương

COPD âm thầm tàn phá phổi, nhiều người phát hiện bệnh khi đã khó thở

Đà Nẵng: Sốt xuất huyết diễn biến phức tạp, một bệnh nhi tử vong

Ám ảnh nhóm chat công việc, bệnh nhân nằm mơ cũng nghe "ting ting"

Giảm bao nhiêu cân thì gan nhiễm mỡ cải thiện?

Tưởng đau răng thông thường, người đàn ông mắc ung thư hàm xâm lấn nền sọ

Chàng trai 24 tuổi mắc sốt xuất huyết, biến chứng viêm cơ tim tối cấp

Giáo sư chỉ rõ 5 nguyên nhân khiến căn bệnh ung thư liên tục tăng

Nghiên cứu nửa triệu người chỉ ra uống 2-3 tách cà phê mỗi ngày sẽ ra sao?
Có thể bạn quan tâm

Diễn viên Steven Nguyễn, Việt Hoa tham gia phim 'Tuyên ngôn Độc lập'
Hậu trường phim
23:57:59 19/11/2026
Ca sĩ bị phạt tù 2 năm vì xúc phạm trên mạng là ai?
Sao châu á
23:54:47 19/11/2026
Ford phát triển xe bán tải giá rẻ, cạnh tranh xe Trung Quốc
Ôtô
23:52:50 19/11/2026
Nữ diễn viên từng tự ti ngoại hình thành 'nàng thơ' màn ảnh Việt
Sao việt
23:52:26 19/11/2026
Mối quan hệ của Erik và Hoa hậu Việt Nam 2018
Nhạc việt
23:43:36 19/11/2026
Xiaomi phát triển điện thoại nhỏ gọn với viền màn hình siêu mỏng
Đồ 2-tek
23:41:06 19/11/2026
Uber rò rỉ dữ liệu gần 150.000 người qua nhà cung cấp AI
Thế giới số
23:31:52 19/11/2026
Từng làm thợ xây rồi đi viết báo, người đàn ông âm thầm bán nước suốt 30 năm, nay sở hữu hơn 60 tỷ USD
Netizen
23:30:23 19/11/2026
Vụ kiện Selena Gomez 'lừa đảo 1,2 triệu USD' bất ngờ khép lại
Sao âu mỹ
23:11:26 19/11/2026
Phim Hàn nổi tiếng suốt 17 năm ở Việt Nam: Nữ chính đóng xong đủ tiền sống 12 năm, nam chính đổi đời quá sốc
Phim châu á
22:02:25 19/11/2026
Lây nhiễm giun sán từ thú cưng, cần làm gì để phòng tránh?
Cách phòng tránh bong gân khi tập thể thao
Nghi bị ném bi sắt vào mắt, bé trai lớp 1 phải nhập viện
Để "cửa sổ tâm hồn" luôn khỏe đẹp
Người 'chuyển giao ánh sáng' cho đời
Phòng bệnh mắt cho người dân vùng lũ
Xử trí khi bị cộm mắt
Giác mạc người đã khuất được lấy như thế nào?
Vụ học sinh bị quạt trần rơi vào đầu, tinh thần hoảng loạn, bệnh tình phức tạp
Khó chịu với đau mắt đỏ
Bệnh nhân tâm thần tự móc mắt trong cơn kích động
Cây đinh bắn vào mắt người đàn ông
Tự nhổ đinh cắm vào mắt, hai người đàn ông bị xẹp nhãn cầu
Thêm môt tai nạn không đáng có ở sân trường, bố mẹ cẩn trọng cho con mình
Chú rể Đức cao 1m92 đọc lời thề nguyện bằng tiếng Việt trong đám cưới
Cận cảnh cầu Crimea sập nhịp sau đòn tấn công của Ukraine
Chú rể U50 người Scotland vượt 10.000km về Vĩnh Long đón dâu sau 9 năm yêu
Cuộc gọi hồi sinh người đàn ông 53 tuổi bất tỉnh
Cấp cứu bé gái sơ sinh có dạ dày, ruột di chuyển lên lồng ngực chèn phổi
Giờ học đặc biệt của bác sĩ với tên gọi 'đi buồng'
Ăn trứng thường xuyên ảnh hưởng đến huyết áp ra sao?
Lạnh buốt tay chân quanh năm, cơ thể đang 'đói' chất gì?
Tháo chạy gần 2km, người phụ nữ vẫn không thoát khỏi đàn ong dữ
Tử vong do đột quỵ tăng gấp đôi, chuyên gia cảnh báo 4 chữ cần nhớ
Ăn nhiều vẫn sụt cân có thể là dấu hiệu bệnh khiến 2.800 người Việt tử vong/năm
HOT: Khả Như được Huỳnh Phương cầu hôn!
Chồng cũ người Trung của Chae Rim lên show kể chuyện hậu ly hôn: 6 năm chỉ gặp con 2 lần, liên lạc bằng email nửa năm mới đọc
Đã tìm được diễn viên đóng vai anh hùng Võ Thị Sáu
Đúng 6h sáng ngày mai, thứ Bảy 21/11/2026, khổ tận cam lai, hưởng trọn lộc Trời, 3 con giáp phúc khí vô biên, vận may phủ đầy, tiền tài nối kéo nhau chạy vào túi
iPhone 20 Pro sẽ có nâng cấp camera lớn nhất?
Apple sắp đưa khung titan trở lại trên iPhone 20 Pro sau hai năm
Mỹ nhân VTV từng vét sạch tiền bạc vì một vai diễn, nhận về cái kết ngoài mong đợi
Cả dàn sao Vbiz chứng kiến chủ hàng mì cay chốt deal 5 tỷ, Hòa Minzy - Erik "choáng váng"
Chính thức: Tước vương miện Hoa hậu Nguyễn Quỳnh Anh
Xuất hiện hội Chó Xấu Việt Nam: Nhìn loạt boss mặt quạu, cười một trận là hết buồn, hút hơn 319.000 thành viên
Hot nhất Weibo hôm nay: Huỳnh Hiểu Minh - Angelababy bất ngờ "đụng mặt" ở concert BIGBANG, thái độ khiến 15 triệu người chú ý
"Ông hoàng showbiz" sinh năm 1987 sống trong biệt thự 8 tầng, lấy vợ nhưng ở riêng, đêm mới về ngủ
45 mỹ nhân được gọi tên làm Bond Girl, khiến James Bond phải dè chừng: Zendaya quá nổi bật, số 2 đẹp hơn cả nhân tạo
Mai Davika: 'Tôi mê chồng mãnh liệt hơn cả thời mới yêu'
Mổ lợn bán, người đàn ông phát hiện "trứng vàng"
Năm Đinh Mùi 2027, 3 con giáp có thể thoát cảnh làm nhiều hưởng ít, công sức bắt đầu được đền đáp
Top 3 con giáp đỏ nhất trong tháng 12 dương:1 tuổi Trúng Số Đổi Đời