Tương lai máy tính trong kỷ nguyên AI: Hồi sinh hay bị trung tâm dữ liệu lấn át?

Quá trình xử lý AI đang bắt đầu dịch chuyển từ trung tâm dữ liệu sang vùng biên, tức trên máy tính cá nhân (PC) hay smartphone.

Ở bất kỳ góc nào của ngành công nghệ hiện nay, người ta cũng nghe một câu chuyện nổi bật: Sự bùng nổ các trung tâm dữ liệu AI (trí tuệ nhân tạo) với chi phí khổng lồ.

Ngay cả tại CES 2026, triển lãm công nghệ tiêu dùng lớn nhất thế giới năm diễn ra ở thành phố Las Vegas (Mỹ), những sản phẩm AI mới vẫn là tâm điểm chú ý.

Tin tức lớn nhất từ Jensen Huang (Giám đốc điều hành Nvidia) là bản cập nhật chip trung tâm dữ liệu thế hệ tiếp theo của công ty. Dù đã dành thời gian tìm hiểu ý tưởng phát triển dòng chip mới cho PC, Nvidia dường như vẫn chưa vội vàng đưa sản phẩm của mình đến tay người tiêu dùng thông thường.

Khi các trung tâm dữ liệu đang chiếm phần lớn sự chú ý của ngành công nghệ, thị trường PC đang âm thầm thay đổi mạnh mẽ. Sự trỗi dậy của các mẫu PC sử dụng thiết kế chip Arm đã phá vỡ thế thống trị lâu nay của công nghệ x86 do Intel phát triển.

Bên cạnh đó, việc Microsoft chấm dứt hỗ trợ Windows 10 thường được xem là tín hiệu khởi đầu cho chu kỳ nâng cấp phần cứng mới, khi người dùng buộc phải chuyển sang Windows 11 và phiên bản mới hơn sắp tới.

Có lẽ điều quan trọng nhất là nỗ lực định nghĩa lại PC như giao diện mới của AI. Việc xử lý các mô hình AI đang bắt đầu dịch chuyển từ các trung tâm dữ liệu sang vùng biên, tức trên các thiết bị như PC và smartphone gần với người dùng hơn.

Một động lực thúc đẩy xu hướng này là dự báo về sự lan rộng của các mô hình ngôn ngữ nhỏ (SML). Các mô hình này hứa hẹn chắt lọc phần lớn sức mạnh từ mô hình ngôn ngữ lớn (được vận hành nhờ máy chủ AI trong trung tâm dữ liệu) và có khả năng chạy trên PC, vốn có cấu hình thấp hơn. Tuy vậy, liệu PC đã sẵn sàng để đảm nhận vai trò của mình trong vũ trụ AI đang hình thành hay chưa vẫn còn là dấu hỏi.

Xử lý AI trực tiếp trên thiết bị từng được xem là hướng đi chiến lược của nhiều hãng công nghệ vào năm 2025 – Ảnh: SV

Tu ần tích cực với ngành công nghiệp PC

Như thường lệ, CES 2026 bị chi phối bởi những công nghệ hào nhoáng và mang tính tương lai nhất, ngay cả khi chúng chưa đến tay đa số người tiêu dùng trong nhiều năm tới, thậm chí không bao giờ. Loạt robot chiếm trọn ánh đèn sân khấu tại CES năm nay. Dẫu vậy, PC vẫn là một trong những trụ cột doanh thu của ngành công nghệ tiêu dùng. Với ngành công nghiệp PC, đây là một tuần tích cực.

Chẳng hạn, các nhà đầu tư vào Intel cuối cùng cũng có điều để ăn mừng từ nỗ lực xoay chuyển kéo dài 5 năm của hãng chip Mỹ vang bóng một thời. Tại CES 2026, Intel đã giới thiệu Core Ultra Series 3 (tên mã Panther Lake), dòng chip đầu tiên được sản xuất trên tiến trình 18A – công nghệ mới giúp chip mạnh hơn nhưng tiết kiệm điện hơn.

Theo Intel, Core Ultra Series 3 mang lại một số cải tiến đáng chú ý:

- Hiệu năng CPU và xử lý AI được cải thiện, giúp máy chạy nhanh hơn trong cả công việc hằng ngày lẫn các ứng dụng AI.

- Được sử dụng trên hơn 200 thiết kế PC ở nhiều phân khúc khác nhau, tất cả đều hướng tới hiệu năng cao, đồ họa mạnh và thời lượng pin ấn tượng.

- Đồ họa tích hợp Arc B390 thế hệ mới cho khả năng xử lý hình ảnh, video và chơi game tốt hơn so với chip trước đây.

- Thời lượng pin dài, với một số mẫu laptop có thể hoạt động lên tới khoảng 27 giờ, phù hợp cho người dùng di chuyển nhiều.

- Lần đầu tiên Core Ultra Series 3 được kiểm thử và chứng nhận cho các ứng dụng nhúng và công nghiệp ở môi trường biên, gồm robot, thành phố thông minh, tự động hóa, y tế và nhiều lĩnh vực khác.

Các laptop dùng chip Intel Core Ultra Series 3 được trưng bày ở CES 2026 – Ảnh: Internet

18A là công nghệ được kỳ vọng sẽ giúp Intel quay lại cuộc đua với TSMC (hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới).

Tuy nhiên, Intel vẫn còn nhiều điều phải chứng minh, gồm cả khả năng đạt được tỷ lệ thành phẩm cao với tiến trình 18A và việc các chip mới có mang lại hiệu năng như cam kết hay không.

Ngoài ra, do không thuyết phục được các hãng khác sản xuất chip bằng công nghệ 18A, Intel đang đối mặt với một năm quan trọng phía trước khi cố gắng thuyết phục họ chuyển sang công nghệ tiếp theo là 14A.

Sự khác biệt giữa 18A và 14A?

18A và 14A là hai tiến trình sản xuất chip tiên tiến nhất trong lộ trình công nghệ của Intel. Khác biệt giữa chúng không chỉ nằm ở con số mà ở mức độ thu nhỏ chip, hiệu năng, điện năng và vai trò chiến lược.

18A tương đương tiến trình 1,8 nanomet, còn 14A tương đương tiến trình 1,4 nanomet. Tuy nhiên, con số không còn phản ánh chính xác kích thước vật lý chip mà là tên thế hệ công nghệ.

Trong khi đó, cổ phiếu Qualcomm được tiếp sức khi hãng trình làng chip mới cho PC dựa trên kiến trúc Arm tại CES 2026. Đó là Snapdragon X2 Plus, được thiết kế dành riêng cho laptop Windows, đặc biệt là các thiết bị hỗ trợ Copilot (có phần cứng đủ mạnh để chạy các tính năng trợ lý AI tiên tiến).

Theo Qualcomm, Snapdragon X2 Plus hướng tới người dùng văn phòng, doanh nhân và người sáng tạo nội dung cần PC vừa mạnh vừa tiết kiệm pin. Snapdragon X2 Plus có hiệu năng xử lý nhanh hơn khoảng 35% so với phiên bản cũ Snapdragon X Plus trong các bài kiểm tra đơn nhân. Với hiệu năng đa nhân, mức tăng khoảng 10 – 17 % tùy phiên bản 6 nhân hoặc 10 nhân.

GPU Adreno X2-45 tích hợp trên Snapdragon X2 Plus mang đến khả năng xử lý đồ họa nhanh hơn 29 – 39% so với GPU của Snapdragon X Plus.

Bộ xử lý AI của Snapdragon X2 Plus đạt khoảng 80 TOPS, gần như gấp đôi Snapdragon X Plus (khoảng 45 TOPS).

Qualcomm khẳng định Snapdragon X2 Plus tiêu thụ ít điện hơn khoảng 43% so với Snapdragon X Plus, giúp laptop kéo dài thời lượng pin và hoạt động mát hơn.

Snapdragon X2 Plus mạnh hơn và tiêu thụ ít điện hơn Snapdragon X Plus – Ảnh: Internet

Ngoài ra, với việc AMD đang gia tăng hiện diện, người mua PC có thể kỳ vọng vào một tương lai cạnh tranh hơn.

Tại CES 2026, AMD giới thiệu Ryzen AI 400 Series, dòng chip cho PC được thiết kế để xử lý các tác vụ AI ngay trên thiết bị, thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào điện toán đám mây. Ryzen AI 400 Series tích hợp bộ xử lý AI chuyên dụng, giúp các tính năng như trợ lý ảo, xử lý hình ảnh, video hay làm việc với Copilot nhanh hơn và tiết kiệm pin hơn.

Theo AMD, Ryzen AI 400 Series mang đến những cải tiến đáng chú ý như xử lý đa nhiệm nhanh hơn 1,3 lần, tạo nội dung nhanh hơn 1,7 lần, chơi game nhanh hơn 1,1 lần, sức mạnh xử lý AI cao hơn 1,25 lần, hiệu suất làm việc khi không cắm sạc cao hơn 1,7 lần, có thể giúp thời lượng pin dùng được nhiều ngày.

Cần lưu ý là thị phần PC của Intel đã giảm xuống khoảng 65%, từ mức 90% mà hãng từng nắm giữ tới cuối thập niên trước.

Giá bộ nhớ leo thang có thể sắp giáng đòn mạnh vào thị trường PC

Tuy các nhà sản xuất PC, smartphone và thiết bị vùng biên khác đang nỗ lực giành vai trò lớn hơn trong cuộc cách mạng AI, họ vẫn đối mặt với nguy cơ rất thực là sẽ một lần nữa bị lấn át bởi cơn bùng nổ trung tâm dữ liệu.

Mối đe dọa lớn nhất trước mắt đến từ nhu cầu tăng vọt của các trung tâm dữ liệu với bộ nhớ băng thông cao cần thiết để chạy thế hệ mô hình AI quy mô lớn mới nhất.

Giá bộ nhớ tăng đột biến đã châm ngòi cho đợt tăng mạnh của cổ phiếu một số hãng sản xuất. Điều này cũng khiến họ chuyển hướng nguồn cung khỏi PC sang các máy chủ AI, nơi lợi nhuận cao hơn. Đây là dấu hiệu cho thấy cơn sốt trung tâm dữ liệu đang bắt đầu làm méo mó toàn bộ chuỗi cung ứng phần cứng.

Tình trạng thiếu hụt và giá bộ nhớ leo thang có thể sắp giáng đòn mạnh vào thị trường PC. Sau khi dự báo hồi tháng 11.2025 rằng doanh số PC tính theo đơn vị sẽ giảm 2% trong năm 2026, hãng nghiên cứu IDC tiếp tục cảnh báo rằng những biến động trong thị trường bộ nhớ có thể dẫn tới mức sụt giảm tới 9%.

Smartphone cũng đang đối mặt với nhiều lực cản hơn, nhưng IDC ước tính mức giảm doanh số chỉ khoảng 5%.

Trong khi đó, người tiêu dùng đang cân nhắc có nên bạo chi để mua PC AI hay không. NPU (bộ xử lý thần kinh) của những máy dạng này được thiết kế để chạy các mô hình AI hiệu quả hơn. Tuy nhiên, những ứng dụng thực sự có thể tận dụng sức mạnh xử lý AI ngay trên thiết bị này vẫn chưa xuất hiện.

Đưa AI ra vùng biên từng được xem là hướng đi chiến lược của nhiều hãng công nghệ trong năm 2025. Tuy vậy, điều đó đến nay vẫn là lời hô hào nhiều hơn là hiện thực do các nhà sản xuất PC và thiết bị khác đang kỳ vọng sẽ kiếm được nhiều lợi ích từ làn sóng AI vào năm 2026. Lý do vì ứng dụng thực tế còn ít, người dùng chưa thấy giá trị đủ lớn và phần lớn “miếng bánh” AI vẫn đang nằm ở các trung tâm dữ liệu.

Đưa AI ra vùng biên nghĩa là chạy và xử lý AI trực tiếp trên thiết bị của người dùng như PC và smartphone, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các trung tâm dữ liệu lớn trên đám mây.