Từ drone đến robot hình người: Ukraine thử nghiệm diện mạo mới của chiến tranh

Từ những chiếc drone quen thuộc trên robot hình người thay thế binh sĩ, Ukraine đang thúc đẩy một hướng phát triển mới của công nghệ quân sự.

Các binh sĩ Ukraine thuộc Tiểu đoàn Tấn công Độc lập số 214 vận hành robot Rys Pro trang bị tháp súng máy điều khiển từ xa trong một buổi huấn luyện. Ảnh: Global Images Ukraine

Theo tờ Kyiv Independent, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov ngày 26/9 công bố sáng kiến công nghệ quốc phòng mới mang tên “Đội quân robot” (Army of Robots), hướng tới phát triển và mở rộng việc sử dụng các hệ thống robot nhằm thực hiện những nhiệm vụ nguy hiểm trên chiến trường.

Sáng kiến được ông Fedorov giới thiệu tại hội nghị công nghệ IT Arena ở thành phố Lviv, đồng thời công bố trên mạng xã hội. Đây là bước đi mới của ông Fedorov trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng sau khi rời vị trí Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine hồi tháng 7.

Theo ông Fedorov, “Đội quân robot” sẽ không phải một công ty đơn lẻ mà là một “hệ sinh thái”, tập trung đầu tư vào các doanh nghiệp công nghệ quốc phòng, triển khai những dự án công nghệ riêng, xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển (R&D), thử nghiệm các giải pháp cùng lực lượng quân đội và nhanh chóng mở rộng những công nghệ được đánh giá là phù hợp với thực tế chiến trường.

Ông Fedorov từng thúc đẩy chương trình “Đội quân drone” của Ukraine từ năm 2022, khi còn giữ chức Bộ trưởng Chuyển đổi số. Với sáng kiến mới, ông cho rằng robot hóa có thể trở thành bước phát triển tiếp theo của công nghệ quân sự, qua đó giảm sự hiện diện của binh sĩ trong những nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao.

Hướng tới robot hình người

Một trọng tâm đáng chú ý của dự án là phát triển robot hình người có khả năng thực hiện một số nhiệm vụ đơn giản mà hiện vẫn do binh sĩ đảm nhiệm. Theo các thông tin được công bố tại sự kiện, robot có thể được phát triển để thực hiện những công việc như nạp đạn cho súng máy, thay pin hoặc lắp đặt cảm biến.

Theo truyền thông Ukraine, dự án đặt mục tiêu trong vòng 6 tháng có kết quả chiến đấu đầu tiên với robot hình người và trong vòng 12 tháng tiến hành một hoạt động mà các hệ thống robot đảm nhận những phần nguy hiểm mà không cần bộ binh trực tiếp tham gia.

Ông Fedorov cũng kêu gọi các kỹ sư robot, nhóm phát triển công nghệ và chuyên gia tham gia sáng kiến. Tuy nhiên, tại thời điểm công bố, ông chưa nêu rõ tổ chức nào đứng sau “Đội quân robot”..

Video giới thiệu sáng kiến được đăng tải cùng thông báo của ông Fedorov được tạo bằng AI, mô tả nhiều loại robot hoạt động trong chiến hào và trên chiến trường. Trong video, robot đảm nhiệm các nhiệm vụ như ngăn chặn đối phương, bảo vệ vị trí, tấn công mục tiêu và tiến vào khu vực nguy hiểm, trong khi con người điều khiển hệ thống từ khoảng cách an toàn.

Robot mặt đất đã xuất hiện, nhưng chưa thay thế con người

Các phương tiện mặt đất không người lái (UGV) đã ngày càng được sử dụng trong cuộc xung đột Nga – Ukraine, đặc biệt cho những nhiệm vụ hậu cần. Khi mật độ UAV FPV tăng cao gần tiền tuyến, việc sử dụng phương tiện có người lái để vận chuyển hàng hóa hoặc sơ tán thương binh trở nên rủi ro hơn, tạo thêm nhu cầu đối với các hệ thống không người lái.

Tuy nhiên, các UGV đang được sử dụng phổ biến hiện nay phần lớn vẫn chưa phải robot tự hành hoàn toàn. Chúng thường được con người điều khiển trực tiếp, trong nhiều trường hợp thông qua kết nối Starlink. Những hệ thống này có thể được trang bị vũ khí hoặc thực hiện nhiệm vụ vận chuyển, trinh sát, sơ tán, nhưng vẫn phụ thuộc đáng kể vào con người trong quá trình vận hành.

Thực tế chiến trường cũng cho thấy việc để robot hoàn toàn thay thế binh sĩ vẫn còn nhiều giới hạn. Các phương tiện mặt đất không người lái có nguồn năng lượng và đạn dược hữu hạn, cần được con người bảo dưỡng, sạc và tiếp tế. Chúng cũng có thể trở thành mục tiêu của UAV đối phương khi hoạt động gần tiền tuyến.

Đáng chú ý, phần lớn mẫu robot hình người, robot dạng cầu, robot hình chó hoặc nhện xuất hiện trong video giới thiệu của ông Fedorov hiện chưa được sử dụng trong chiến đấu tại Ukraine. Điều này cho thấy “Đội quân robot” hiện vẫn chủ yếu là một sáng kiến phát triển công nghệ với mục tiêu đưa các hệ thống robot từ khâu nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng thực tế.