Tìm hiểu mô hình kinh tế tập thể, hợp tác xã tại Israel

Vũ Hội12:05 11/09/2022

Trong các ngày từ 4 – 9/9, đoàn công tác liên ngành của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã có chuyến khảo sát tìm hiểu mô hình và kinh nghiệm phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã (HTX) tại Israel.

Tham quan trang trại bò sữa tại Nahalal, Moshav đầu tiên ra đời tại Israel năm 1909.

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, đoàn công tác do ông Phùng Quốc Chí, Cục trưởng Cục Phát triển Hợp tác xã, thành viên Ban soạn thảo, Tổ trưởng Tổ biên tập Dự án Luật HTX (sửa đổi) làm trưởng đoàn; cùng sự tham gia của các chuyên gia Văn phòng Quốc hội và Bộ KH-ĐT là thành viên Tổ biên tập Dự án Luật HTX (sửa đổi).

Trong thời gian ở Israel, đoàn công tác đã làm việc với các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Kinh tế và Công nghiệp Israel, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Liên đoàn Công xã Kibbutz, Viện Nghiên cứu Nông nghiệp… để tìm hiểu về cơ chế quản lý nhà nước về kinh tế tập thể, HTX tại Israel, các mô hình như Kibbutz (mô hình công xã hiện đại nơi các thành viên sở hữu tài sản chung, làm việc và sinh hoạt chung), Moshav (mô hình tương tự Kibbutz nhưng các thành viên sở hữu tài sản riêng) và các cụm dân cư nông thôn. Các nội dung khảo sát bao gồm tình hình phát triển của kinh tế tập thể, HTX và vai trò đối với nền kinh tế Israel; các chính sách hỗ trợ của chính phủ, khung khổ pháp lý, cơ cấu tổ chức của các cơ quan quản lý nhà nước đối với sự phát triển của các HTX; vai trò, chức năng, cơ cấu tổ chức của các tổ chức đại diện cho các HTX…

Nhà ăn tập thể của Kibbutz Sasa.

Đoàn công tác cũng tới thăm một số Kibbutz tiêu biểu tại Israel để tìm hiểu mô hình tổ chức sản xuất, kinh doanh, quan hệ giữa ban điều hành và các thành viên, mô hình cung cấp các sản phẩm, dịch vụ, phân phối thu nhập và các lợi ích khác trong Kibbutz.

Xuất hiện lần đầu tiên năm 1909, các Kibbutz tại Israel đã có giai đoạn phát triển mạnh mẽ trong các thập niên 1960 – 1970, tạo công ăn việc làm và thu nhập cho các thành viên cao hơn mức trung bình của cả nước. Hiện Israel vẫn còn khoảng 270 Kibbutz, đều đã chuyển đổi mô hình sản xuất và kinh doanh phù hợp với bối cảnh kinh tế xã hội hiện đại, trong đó khoa học công nghệ đóng vai trò dẫn dắt. Theo thống kê, năm 2021 các Kibbutz tại Israel đã tạo ra nguồn doanh thu lên tới 50,3 tỷ NIS (14,5 tỷ USD), đạt giá trị 1,5 triệu NIS (440.000 USD) trên mỗi thành viên, đóng góp tổng cộng trên 50% kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Xây dựng hợp tác xã trở thành nền tảng để phát triển tam nông

Với việc xây dựng các mô hình xanh, sạch, kết hợp với nông nghiệp công nghệ cao, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu..., kinh tế hợp tác xã đang làm tốt vai trò hỗ trợ thành viên trong hoạt động sản xuất, từ đó thúc đẩy tam nông (nông nghiệp, nông dân, nông thôn) phát triển.

Trong thời kỳ hội nhập, để hợp tác xã phát huy hiệu quả, bền vững rất cần có những chính sách thông thoáng, phù hợp với đặc thù của mô hình kinh tế tập thể.

Hợp tác xã là bộ phận xương sống của kinh tế tập thể

Kinh tế tập thể, hợp tác xã ở Việt Nam đã hình thành và phát triển gần 70 năm với nhiều hình thức hợp tác đa dạng (hợp tác xã, tổ hợp tác, liên hiệp hợp tác xã...) dựa trên sở hữu của các thành viên và sở hữu tập thể, liên kết và hợp tác rộng rãi những người lao động, hộ sản xuất, kinh doanh, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế.

Xã viên HTX nông nghiệp dịch vụ Quyết Tiến, xã Quảng Hiệp, huyện Cư M'Gar được hỗ trợ một phần kinh phí để đầu tư nhà màng phơi nhân cà phê. Ảnh minh họa: Hoài Thu/TTXVN.

Qua 20 năm (2002-2021) thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, cả nước hiện có hơn 26 nghìn hợp tác xã và 106 liên hiệp hợp tác xã, thu hút 33% tổng số hộ gia đình ở địa bàn nông thôn tham gia. Kinh tế hợp tác xã đã đóng góp tăng trưởng kinh tế bền vững, kiềm chế lạm phát, tăng kim ngạch xuất khẩu, đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với tái cơ cấu nền kinh tế, nhất là kinh tế nông nghiệp, đảm bảo an ninh lương thực, thực phẩm, thích ứng biến đổi khí hậu, hướng đến phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn - Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, hợp tác xã nông nghiệp ở Việt Nam là bộ phận xương sống của kinh tế tập thể. Nhiều hội thảo cấp Trung ương diễn ra gần đây không chỉ nhằm tổng kết quá trình thực hiện các Nghị quyết của Trung ương về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn, mà còn tiếp tục phát triển nhận thức về vấn đề rất quan trọng của đất nước, đó là kinh tế hợp tác xã. "Hội đồng Lý luận Trung ương và các cơ quan chức năng đã rất tích cực triển khai thực hiện các công tác chuẩn bị để Hội nghị lần thứ 5, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII xem xét có những quyết sách mới về đổi mới và phát triển kinh tế tập thể; đổi mới chính sách về đất đai.

Đây sẽ là những quyết sách hết sức quan trọng đối với nông nghiệp, nông dân và nông thôn nước ta trong nhiều năm tới", Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn cho biết.

Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) Lê Đức Thịnh khẳng định: Không chỉ tăng nhanh về số lượng, mà chất lượng và hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã cũng có nhiều thay đổi.

Tỷ lệ các hợp tác xã nông nghiệp được đánh giá xếp loại khá, tốt đã tăng lên, đạt trên 60%, hợp tác xã yếu kém có thời kỳ chiếm 30%, nhưng nay còn khoảng 8,5%; các sản phẩm được bán trên thị trường đảm bảo được tính an toàn, mẫu mã...

Thông qua các mô hình hợp tác xã đã thu hút được các doanh nghiệp đầu tư, trở thành đối tác của nông dân. Nhiều hợp tác xã xây dựng được vùng nguyên liệu, phát triển thị trường.

Các chuyên gia về nông nghiệp cho rằng, trong bối cảnh dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, nhiều hợp tác xã vẫn được thành lập, tăng trưởng hiệu quả trong sản xuất, kinh doanh. Nhiều ý kiến khẳng định sự xuất hiện của các hợp tác xã trong nông thôn giúp cho các chương trình, chính sách của nhà nước có địa chỉ để đi đến. Trong quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, hợp tác xã trở thành địa chỉ đầu tư hiệu quả.

Vẫn còn những "điểm nghẽn" trong nhận thức về vai trò của hợp tác xã

Tại các Hội thảo lấy ý kiến nhằm cung cấp thêm luận cứ khoa học cho việc xây dựng các chủ trương mới về kinh tế tập thể, hợp tác xã nông nghiệp, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, nhiều ý kiến nhấn mạnh, kinh tế hợp tác xã hiện đang phát huy hiệu quả, nhưng vẫn chưa được quan tâm, đầu tư đúng mức; nhận thức về vai trò của hợp tác xã còn chưa chính xác cũng là nguyên nhân khiến mô hình kinh tế này chưa phát triển đúng với thực chất.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Duy Lợi (Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) cho rằng, hợp tác xã không chỉ là tổ chức mang tính chất xã hội, càng không phải tổ chức từ thiện, mà là tổ chức kinh tế đặc biệt thúc đẩy "hợp tác" trong cộng đồng xã viên hợp tác xã nhằm đáp ứng một cách hiệu quả nhu cầu chung trong hoạt động kinh tế và nhu cầu xã hội, văn hóa của xã viên, trước hết mang lại lợi ích kinh tế cho xã viên. Hợp tác xã là thể chế không thể thiếu được góp phần vào sự phát triển đất nước hài hòa về tất cả các mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa; là tất yếu đối với việc thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình, kinh tế tư nhân, cá thể, ở cả vùng nông thôn và thành thị; đáp ứng nhu cầu phong phú của đời sống cộng đồng theo các nguyên tắc hợp tác xã.

Tuy nhiên, nhận thức về bản chất của hợp tác xã hiện chưa rõ ràng, chưa thống nhất, thậm chí lệch lạc. Nhiều nơi vẫn cho rằng hợp tác xã là một số cá nhân, góp vốn để tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh đáp ứng nhu cầu thị trường kết hợp với một số nguyên tắc hợp tác xã như tham gia tự nguyện, quản lý dân chủ... Hệ thống lý luận đều nhấn mạnh việc hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã phải hoàn thành nghĩa vụ đối với cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, việc làm cho thành viên rồi mới ra thị trường.

Theo Tiến sĩ Phí Thị Diễm Hồng (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cơ chế kiểm soát và hoạt động của hợp tác xã hiện mang tính hình thức, chưa thực sự hiệu quả. Các chỉ tiêu phương án kinh doanh, kiểm tra, kiểm soát trong nội bộ hợp tác xã khó đo lường và nhận diện... Mô hình hợp tác hiện nay của Việt Nam mới chỉ đạt được một phần của giai đoạn phát triển tăng trưởng, chưa phát huy được hết tiềm năng và thế mạnh của nguồn lực hiện có.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra, vẫn còn những "điểm nghẽn" trong nhận thức về vai trò của hợp tác xã, cơ chế hoạt động, pháp luật và chính sách hỗ trợ cho kinh tế tập thể, năng lực quản trị của hợp tác xã, còn yếu kém. Theo các chuyên gia, tỷ lệ lớn hộ cá thể ở địa bàn nông thôn chưa tham gia hợp tác xã, tổ hợp tác. Một bộ phận hợp tác xã có quy mô nhỏ, vốn ít, năng lực quản trị hạn chế, liên kết thành viên còn thấp, chưa có uy tín và thương hiệu trên thị trường; đóng góp cho phát triển nền kinh tế-xã hội còn hạn chế; một số cấp ủy, chính quyền địa phương, bộ, ngành chưa thực sự quan tâm đến kinh tế hợp tác và hợp tác xã.

Phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã là tất yếu khách quan, có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, là chủ trương xuyên suốt, nhất quán của Đảng và Nhà nước, là thành phần kinh tế quan trọng, phù hợp với cơ chế thị trường định hướng chủ nghĩa xã hội, cùng với kinh tế nhà nước giữ vai trò nền tảng trong nền kinh tế-xã hội ở nước ta, là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với các tầng lớp nhân dân. Thực tế cho thấy, cần tiếp tục phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã trong các ngành, lĩnh vực, địa bàn nông thôn và thành thị, theo phương châm tích cực và vững chắc, xuất phát từ thực tiễn, tránh duy ý chí, nóng vội, kinh tế tập thể, hợp tác xã giữ vai trò chủ đạo trong phát triển kinh tế nông nghiệp...

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hoàn thiện cơ sở pháp lý

Nhiều ý kiến chỉ ra rằng, trong bối cảnh chung mới của hội nhập toàn cầu, những biến động của kinh tế-chính trị trên thế giới, cách mạng công nghiệp lần thứ tư và biến đổi khí hậu, đòi hỏi phải có sự điều chỉnh mang tầm chiến lược vĩ mô để phát triển bền vững kinh tế tập thể, hợp tác xã. Mục tiêu trong tương lai cần phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã nhanh, bền vững, là phương thức tổ chức sản xuất, kinh doanh quan trọng, đóng vai trò nền tảng trong nền kinh tế quốc dân, mang lại lợi ích kinh tế và phúc lợi xã hội ngày càng cao cho thành viên, thu hút hầu hết hộ cá thể ở địa bàn nông thôn và thành phần kinh tế khác tham gia kinh tế tập thể.

Các chuyên gia, nhà khoa học khẳng định, việc quan trọng đầu tiên là đẩy mạnh tuyên truyền, quán triệt, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cơ quan, tổ chức và nhân dân về bản chất, cơ chế hoạt động, vai trò của kinh tế tập thể, hợp tác xã trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; có quy định yêu cầu các cơ sở đào tạo trong nền kinh tế quốc dân và trường bồi dưỡng cán bộ đào tạo kiến thức về kinh tế tập thể.

Về nội dung này, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam cho biết, Học viện Nông nghiệp Việt Nam là nơi đào tạo và cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu phát triển và chuyển giao khoa học công nghệ, tri thức mới trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn; đóng góp vào sự phát triển nền nông nghiệp và hội nhập quốc tế của đất nước. Thời gian tới, Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ tham gia tích cực vào công tác đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên môn, cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho hệ thống hợp tác xã nông nghiệp tại Việt Nam.

Vụ trưởng Vụ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Ban Kinh tế Trung ương) Nguyễn Văn Tiến cho rằng, hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm phát triển hợp tác xã nông nghiệp phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là hết sức cần thiết trong bối cảnh mới. Cụ thể cần sửa đổi, bổ sung Luật Hợp tác xã 2012 và các văn bản có liên quan, tạo môi trường thuận lợi thông thoáng tạo điều kiện cho hợp tác xã phát triển; có chính sách hỗ trợ, ưu đãi đối với nông dân nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, biển đảo. Đồng thời, tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy hợp tác xã nông nghiệp tham gia liên kết, hợp tác sản xuất kinh doanh theo chuỗi giá trị; ứng dụng khoa học và công nghệ, chuyển đổi số trong các hợp tác xã nông nghiệp.

Trong bối cảnh chung mới của hội nhập toàn cầu, những biến động của kinh tế - chính trị trên thế giới, Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ Tư và biến đổi khí hậu, đòi hỏi phải có sự điều chỉnh mang tầm chiến lược vĩ mô để phát triển bền vững kinh tế tập thể. Các chuyên gia nông nghiệp đề nghị Nhà nước ban hành chương trình thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã bằng các chính sách cụ thể; ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số, tiếp cận vốn tín dụng, xây dựng thương hiệu, chính sách thuế để khuyến khích hộ cá thể tham gia hợp tác xã; quy định mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với hợp tác xã, thành viên hợp tác xã, phù hợp với mặt bằng chi phí sản xuất hiện nay; cấp bổ sung vốn cho các Quỹ Hỗ trợ phát triển hợp tác xã Trung ương và địa phương...

Tỷ lệ gia tăng lao động trong doanh nghiệp đang chững lạiTheo Tổng cục Thống kê, kết quả sơ bộ Tổng điều tra kinh tế năm 2021 cho thấy, quy mô doanh nghiệp (DN) của Việt Nam giai đoạn 2016-2020 vẫn duy trì mô hình chủ yếu là DN nhỏ và vừa, đồng thời tỷ lệ gia tăng lao động chững lại so với giai đoạn 2006-2016... Năm 2021, doanh nghiệp vừa duy trì...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Chủ đề: mô hình hợp tác xã kinh tế việt nam moshav kinh tế tập thể trang trại bò sữa kibbutz mô hình kinh tế tập thể sở hữu tài sản chung nahalal

Xem thêm Share

Xem nhiều

Cả Đông Nam Á ngỡ ngàng vì Văn Hậu00:37

Không giới hạn tập 14: Kiên chờ Lam Anh đi làm về muộn, mời đi ăn đặc sản03:12

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Cụ ông tử vong dưới sông ở TPHCM

07:25:08 27/02/2026

Ngày 26/2, Công an TPHCM phối hợp cùng Công an phường Đông Hòa (trước đây thuộc TP Dĩ An, tỉnh Bình Dương), Viện KSND Khu vực 16 khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân cụ ông tử vong dưới sông.

Một người tử vong sau vụ nổ trong công ty ở TPHCM

22:34:31 26/02/2026

Một số người đang làm việc tại công ty chế biến hải sản ở xã Long Hải (TPHCM), bất ngờ xảy ra vụ nổ khiến 1 người tử vong, hai nạn nhân khác bị thương.

Bé trai 1 tuổi sống sót kỳ diệu khi rơi vào hầm nước thải ở Tây Ninh

21:25:47 26/02/2026

Nghe tiếng kêu cứu, anh Duy chạy đến ép tim, hà hơi thổi ngạt, cứu thành công bé trai vừa được đưa từ hầm nước thải lên trong tình trạng ngưng thở, da tím tái.

Ô tô tải chở nhiều xe máy bốc cháy dữ dội trên cao tốc

21:17:03 26/02/2026

Khi lưu thông trên cao tốc Bắc - Nam đoạn địa bàn tỉnh Thanh Hóa, ô tô tải bất ngờ bốc cháy dữ dội. Phương tiện bị cháy lúc này đang chở theo nhiều xe máy.

Vì sao du khách bị lập biên bản khi điều khiển drone ven biển Đà Nẵng?

20:51:22 26/02/2026

Lực lượng chức năng phường An Hải (Đà Nẵng) phát hiện, xử lý một du khách nước ngoài điều khiển thiết bị bay không người lái không có giấy phép tại khu vực ven biển.

Công an cảnh báo người dân khi đặt mua vàng qua mạng ngày vía Thần Tài

20:38:06 26/02/2026

Hơn 7.000 giao dịch với tổng số tiền 136 tỷ đồng, trong đó 24 tỷ đồng bị chiếm đoạt. Tuy nhiên, tại phiên sơ thẩm, 210 bị hại được triệu tập đều vắng mặt.

Phát hiện thi thể người đàn ông ở công viên Giọt Nước

08:29:02 26/02/2026

Ngày 25/2, Công an phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi cho biết đang phối hợp điều tra nguyên nhân khiến người đàn ông tử vong trên bãi cỏ ở công viên Giọt Nước, phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.

Lời khai của nữ điều dưỡng vụ nạn nhân tử vong sau khi 'truyền trắng' tại nhà

21:36:26 25/02/2026

Bà N.T.B.T. khai báo chi tiết việc trực tiếp đến chung cư tiêm truyền trắng cho nạn nhân trước khi người này tử vong.

Tranh cãi xoay quanh ngôi nhà nghiêng khi hàng xóm thi công

14:57:10 25/02/2026

Ông Vũ Trọng Dương và bà Phạm Thị Ngọc Vân (trú tại phường Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên) phản ánh nhà bị hư hỏng, sự việc xảy ra sau khi công trình bên cạnh tiến hành thi công.

Phát hiện thi thể tại công viên ở Quảng Ngãi

14:04:41 25/02/2026

Ngày 25-2, Công an phường Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi cho biết, người dân vừa phát hiện một tử thi nam giới nằm trên bãi cỏ trong khuôn viên Công viên Giọt Nước, thuộc tổ 2 Quyết Thắng, phường Kon Tum.

Nước biển ở Gia Lai bất ngờ đổi màu đỏ lạ, người dân lo ngại

13:59:49 25/02/2026

Dù vậy, để có kết luận chính xác, cơ quan chức năng sẽ cử cán bộ xuống hiện trường kiểm tra thực tế, lấy mẫu nước phân tích, đánh giá mức độ ảnh hưởng đến môi trường khu vực.

Cô gái xinh đẹp bị tố là "siêu lừa Anna" ở Hà Nội, nhiều nạn nhân lên tiếng

22:00:14 24/02/2026

Một trong số đó là anh N.M.Q. (23 tuổi, ở phường Long Biên, Hà Nội), tố cáo đã bị chị Đ.T.K.C. (23 tuổi, ở Quảng Oai, Hà Nội) chiếm đoạt 180 triệu đồng.