Tiết lộ về thỏa thuận với Mỹ có thể cho phép Saudi Arabia phát triển vũ khí hạt nhân

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm buộc Iran từ bỏ hoạt động làm giàu uranium, một thoả thuận đang được hoàn thất có thể cho phép Saudi Arabia phát triển vũ khí hạt nhân.

(Trong ảnh: Thái tử kiêm Thủ tướng Saudi Arabia Mohammed bin Salman (trái) trong cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Washington, D.C., ngày 18/11/2025. SPA/TTXVN)

Sau khi xem xét báo cáo khung về “Thỏa thuận 123″ Mỹ-Saudi Arabia được chính quyền Trump trình Quốc hội, vào hôm 19/2/2026, Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí (ACA) cảnh báo rằng thỏa thuận được đề xuất thiếu các biện pháp bảo đảm chống phổ biến vũ khí nghiêm ngặt và có thể mở đường cho Saudi Arabia làm giàu uranium.

Kênh RT của Liên bang Nga ngày 21/2 cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đang cân nhắc các đòn tấn công mới nhằm vào Iran để gây sức ép buộc Tehran từ bỏ hoạt động làm giàu uranium.

Trong khi đó, Washington đang hoàn tất một thỏa thuận hợp tác hạt nhân trị giá hàng chục tỷ USD với Saudi Arabia và thỏa thuận này, theo cảnh báo của Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí (ACA), có thể cho phép Saudi Arabia theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Năm ngoái, Washington và Riyadh đã hoàn tất một khuôn khổ hợp tác hạt nhân dân sự được theo đuổi từ lâu, cho phép các công ty Mỹ tham gia đấu thầu xây dựng những lò phản ứng hạt nhân đầu tiên của Saudi Arabia.

Thỏa thuận này sẽ mở đường cho “Thỏa thuận 123″ Mỹ-Saudi Arabia, cho phép chuyển giao công nghệ, thiết bị và vật liệu hạt nhân của Mỹ với giá trị tiềm năng lên tới hàng chục tỷ USD.

Chính quyền của Tổng thống Trump đã gửi một báo cáo khung ban đầu lên Quốc hội vào tháng 11 năm ngoái.

Tuy nhiên, sau khi xem xét báo cáo, vào hôm 19/2, theo giờ địa phương, Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí cảnh báo rằng thỏa thuận được đề xuất thiếu các biện pháp bảo đảm chống phổ biến vũ khí nghiêm ngặt và có thể mở đường cho Saudi Arabia làm giàu uranium.

Bà Kelsey Davenport, người đứng đầu chính sách chống phổ biến vũ khí của Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí cho rằng báo cáo “làm dấy lên lo ngại rằng chính quyền Trump đã không cân nhắc cẩn trọng các rủi ro phổ biến vũ khí”, hoặc tiền lệ mà thỏa thuận này có thể tạo ra

Bà Davenport kêu gọi Quốc hội Mỹ giám sát chặt chẽ thỏa thuận liên quan, lưu ý rằng nó sẽ đi ngược lại các yêu cầu lâu nay của Mỹ rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải cấm Saudi Arabia làm giàu và tái chế – những con đường tiềm tàng dẫn tới việc có được vũ khí hạt nhân – đồng thời yêu cầu sự giám sát sâu rộng của các cơ quan giám sát quốc tế.

Chính quyền của Tổng thống Trump dự kiến sẽ trình thỏa thuận này lên Quốc hội Mỹ vào cuối tháng 2, qua đó kích hoạt giai đoạn xem xét kéo dài 90 ngày, trong thời gian đó thỏa thuận sẽ có hiệu lực trừ khi cả hai viện ngăn chặn.

Saudi Arabia khẳng định họ không tìm kiếm vũ khí hạt nhân và muốn xây dựng các lò phản ứng nhằm đa dạng hóa nguồn năng lượng và bảo toàn dầu mỏ cho xuất khẩu.

Tuy nhiên, Thái tử Mohammed bin Salman trước đây đã cảnh báo rằng Riyadh sẽ theo đuổi vũ khí hạt nhân nếu Iran làm điều đó.

Thỏa thuận với Saudi Arabia tương phản với lập trường của Tổng thống Trump đối với Iran khi ông yêu cầu Tehran chấm dứt toàn bộ hoạt động làm giàu uranium và đe dọa tiến hành các đòn tấn công mới nếu không đạt được thỏa thuận.

Tồng thống Trump từ lâu đã cáo buộc Iran tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân, một cáo buộc mà Tehran bác bỏ.

Về phần mình, Iran đã phát tín hiệu cho thấy có sự linh hoạt hạn chế về mức độ làm giàu, nhưng bác bỏ yêu cầu “không làm giàu”, với lý do nhu cầu năng lượng.

Ngoại trưởng nước này, ông Abbas Araghchi không ít lần khẳng định quyền “vốn có, không thể thương lượng và có giá trị pháp lý ràng buộc” của Iran trong việc làm giàu uranium vì mục đích dân sự.

Một vòng đàm phán gián tiếp mới giữa Mỹ và Iran dự kiến sẽ diễn ra vào tuần tới sau các cuộc đàm phán do Oman làm trung gian tại Geneva hôm 17/2, mà cả hai bên đều mô tả là một bước đi tích cực, dù chưa đạt đột phá.

Trong khi đó, Tổng thống Trump đặt hạn chót cho thỏa thuận với Iran.

Phát biểu tại cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza vào sáng 19/2 tại Washington, Tổng thống Trump nói rằng các cuộc đàm phán với Tehran là “tốt” nhưng vốn dĩ rất khó khăn, đồng thời nhắc lại rằng Iran “không thể có vũ khí hạt nhân”.

Nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh: “Chúng ta phải đạt được một thỏa thuận có ý nghĩa. Nếu không, những điều tồi tệ sẽ xảy ra. Có thể chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận. Các bạn sẽ biết trong khoảng, có lẽ, mười ngày tới”.

Những diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Hiệp ước New START – nền tảng của kiểm soát vũ khí chiến lược Mỹ-Nga – đã hết hạn vào đầu tháng này, khiến hai cường quốc hạt nhân không còn một khuôn khổ kiểm soát vũ khí chính thức lần đầu tiên trong nhiều thập kỷ.

Moskva đã tìm cách nối lại đàm phán về việc gia hạn, nhưng Washington chưa đưa ra phản hồi chính thức, dù Phó Tổng thống J.D. Vance cho biết hai bên đang thảo luận về một khuôn khổ cập nhật.