Thiếu hụt 78 tỷ USD, Ukraine kêu gọi EU dùng tài sản Nga để bù đắp

Ukraine phát đi thông điệp kêu gọi EU sử dụng khối tài sản đóng băng của Nga để giúp nước này bù đắp khoản thiếu hụt tài chính cho năm tới.

Bộ trưởng Tài chính Ukraine Sergii Marchenko (Ảnh: Reuters).

Các cuộc không kích không ngừng của Nga đang khiến áp lực về tài chính của Ukraine gia tăng, Euronews đưa tin. Khi chi phí gia tăng và thâm hụt phình to, Kiev kêu gọi các đồng minh châu Âu sử dụng những tài sản của Nga đang bị phong tỏa.

Cụ thể, Ukraine muốn EU sử dụng các tài sản của Nga đang bị phong tỏa để giúp bù đắp khoản thiếu hụt tài chính và quân sự của nước này trong năm tới, vốn có thể lên tới mức 78 tỷ USD nếu các đồng minh không tăng mức đóng góp.

Bộ trưởng Tài chính Ukraine Sergii Marchenko đưa ra lời kêu gọi trên hôm 29/9, trong cuộc gặp với đại diện các nhà tài trợ quốc tế và các tổ chức tài chính tại Brussels.

Theo các quan chức nắm rõ nội dung cuộc thảo luận, tại cuộc gặp, ông Marchenko lập luận rằng việc sử dụng nguồn tài sản của Nga sẽ vừa là giải pháp thực tế vừa công bằng để đáp ứng các chi phí đặc biệt phát sinh trong thời chiến của Ukraine, bảo đảm khả năng duy trì nghĩa vụ nợ của nước này và quy trách nhiệm đối với Moscow.

EU đang nắm giữ hơn 230 tỷ USD tài sản Nga, phần lớn được lưu giữ tại Euroclear, một tổ chức lưu ký có trụ sở ở Brussels, Bỉ.

Ông Marchenko thừa nhận vấn đề này khó khăn về mặt chính trị và khuyến khích EU cân nhắc một khuôn khổ tập trung, có cơ sở pháp lý vững chắc.

Hôm 28/9, ông Marchenko cũng đưa ra thông điệp tương tự tại một cuộc thảo luận do Trung tâm Chính sách châu Âu (EPC) tổ chức, xem xét ý tưởng chuyển các tài sản từ Euroclear sang một tổ chức lưu ký thuộc sở hữu của EU nhằm giảm thiểu rủi ro cho Bỉ.

“Chúng tôi cần những người bạn, các chính trị gia châu Âu, đủ dũng cảm để thực hiện một số hành động mạnh mẽ. Đáng tiếc là cuộc chiến kéo dài hơn, khốc liệt hơn và chúng tôi cần có giải pháp đối với các tài sản của Nga đang bị phong tỏa hoặc có những phương thức khác để chúng tôi tồn tại”, ông Marchenko nói.

Ông Marchenko đưa ra tổng quan về tình hình tài chính khó khăn mà Ukraine phải đối mặt trong năm 2027.

Trong số 52,6 tỷ USD viện trợ tài chính mà Ukraine cần nhận từ các nhà tài trợ để duy trì hoạt động, mới chỉ có 20 tỷ USD được bảo đảm, để lại khoảng thiếu hụt 32,6 tỷ USD. Trong khi đó, Ukraine cần khoảng 45 tỷ USD cho chi tiêu quốc phòng nhưng các đồng minh chưa đưa ra bảo đảm.

Tổng cộng, những khoản này tạo thành khoảng thiếu hụt 78 tỷ USD.

Theo ông Marchenko, tình trạng ngân sách căng thẳng càng trầm trọng do các cuộc tấn công liên tục của Nga, gây gián đoạn các hoạt động thường ngày, gián đoạn lưới điện, phá hủy các nhà máy và giảm nguồn thu từ thuế.

Trong khi đó, việc phong tỏa Biển Đen khiến nông dân Ukraine không có các tuyến đường biển cần thiết để xuất khẩu ngũ cốc. Thiệt hại tiếp tục gia tăng mỗi ngày khi hoạt động thương mại đường biển vẫn bị đình trệ.

Đây không phải lần đầu tiên các tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga, bị phong tỏa từ tháng 2/2022, trở thành tâm điểm chú ý.

Năm ngoái, Ủy ban châu Âu tìm cách dùng số tài sản trên để cho Ukraine vay tiền. Đề xuất này đã đổ vỡ vào tháng 12 tại một hội nghị thượng đỉnh căng thẳng, khi Bỉ, quốc gia phản đối mạnh mẽ, vận động được đa số nước thành viên chống lại kế hoạch.

Như một phương án B, các lãnh đạo EU nhất trí thiết lập khoản vay hỗ trợ hơn 100 tỷ USD dựa trên khoản nợ chung. Khoản vay được chia đều thành 2 phần cho năm 2026 và 2027

Nhưng việc Nga gia tăng tập kích đã khiến con số trên trở nên không còn đủ, ông Marchenko thừa nhận.

Thụy Điển, Hà Lan, Tây Ban Nha và Ba Lan, với sự ủng hộ của các nước Baltic, cũng cảnh báo khoản vay này sẽ không đủ và kêu gọi tìm “những phương án mới” để sử dụng các tài sản của Nga.

Bỉ lập tức phản đối động thái này. Theo các nhà ngoại giao, Italy và Pháp, hai nước có tiếng nói quan trọng, vẫn hoài nghi về đề xuất nói trên.

Tuần trước, Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga cảnh báo các nỗ lực tịch thu tài sản có chủ quyền của Nga có thể làm “suy giảm lòng tin đối với các thể chế trên toàn châu Âu”.

Nga cũng từng cảnh báo về kế hoạch cụ thể cho các động thái trả đũa tiềm tàng, trong đó Moscow khẳng định sẵn sàng theo đuổi kiện tụng 50 năm liên quan tới tài sản chủ quyền. Ngân hàng trung ương Nga trong thời gian qua đã bắt đầu đệ đơn kiện EU lên các tòa án, liên quan tới khoản tài sản bị đóng băng.