Tam Đảo huyền ảo trong sương mây

Khi những cơn gió lạnh từ phía Bắc kéo về, từ từ luồn qua triền núi, mang theo hơi lạnh đầu mùa, cũng là lúc Tam Đảo bước vào những ngày đẹp nhất trong năm.

Cả thị trấn như ẩn mình trong tấm áo sương mờ, khiến người ta có cảm giác vừa thực vừa mơ. Không quá khi nói rằng, Tam Đảo được ví như “Đà Lạt thu nhỏ” giữa lòng miền Bắc, vùng đất mà thiên nhiên ưu ái ban tặng phong cảnh hữu tình và không gian tĩnh tại hiếm có.

Tam Đảo huyền ảo trong sương mây - Hình 1
Tam Đảo khoác trên mình tấm áo trắng của sương và mây.

Tam Đảo nằm trên dãy núi cùng tên, trước đây vùng đất này thuộc tỉnh (Vĩnh Phúc cũ) nay đã được điều chỉnh về tỉnh Phú Thọ. Khu du lịch Tam Đảo hiện thuộc xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ, nơi đây được người Pháp phát hiện và xây dựng thành khu nghỉ dưỡng từ đầu thế kỷ XX. Đến nay, dấu ấn kiến trúc Pháp cổ vẫn còn hiện hữu trong từng mái nhà, từng bậc thang uốn quanh triền dốc, tạo nên vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc giữa làn sương.

Những ngày đầu đông, Tam Đảo khoác lên mình tấm áo trắng của sương và mây. Buổi sáng, sương giăng mờ lối, du khách có thể chạm tay vào mây, cảm nhận sự lạnh buốt nơi đầu ngón. Khi mặt trời lên, mây tan dần, để lộ bầu trời trong xanh và những hàng thông reo vi vu trong gió. Chiều xuống, ánh hoàng hôn trải vàng trên những mái ngói rêu phong, trên Nhà thờ đá cổ và tháp truyền hình… những biểu tượng của vùng đất này. Tam Đảo ẩn hiện trong sương như một bức tranh thủy mặc sống động, vừa hư vừa thực, vừa gần gũi lại vừa xa xăm.

Thị trấn Tam Đảo không quá lớn, chỉ cần nửa ngày là có thể dạo quanh, nhưng mỗi góc nhỏ đều có thể khiến người ta dừng lại. Là bậc cầu thang phủ rêu dẫn lên Nhà thờ đá, là con đường quanh co dẫn ra quảng trường gió lộng, hay quán cà phê nhỏ nép mình bên sườn núi, nơi mây khẽ trôi qua khung cửa sổ và tách cà phê nóng tỏa hương giữa làn sương lạnh. Không chỉ đẹp bởi cảnh sắc, Tam Đảo còn khiến du khách lưu luyến bởi sự hiếu khách, chân tình của người dân miền sơn cước. Giữa không gian se lạnh, nụ cười thân thiện, chén trà gừng nóng hay bát phở gà thơm lừng nơi quán nhỏ ven đường khiến lòng người ấm lại. Người Tam Đảo hiền hòa, chất phác, gắn bó với vùng đất này tự tay nuôi trồng ra những sản vật đặc sắc, ngọn su su, gà đồi nướng, trứng nướng hay cơm lam là những món ăn đặc trưng, giản dị mà hấp dẫn. Đặc biệt, rau su su Tam Đảo từ lâu đã trở thành thương hiệu, thứ rau “chỉ cần luộc chấm muối vừng cũng đủ ngon”, như cách người dân nơi đây vẫn tự hào kể.

Tam Đảo huyền ảo trong sương mây - Hình 2
Một góc phố trung tâm Tam Đảo, nơi hội tụ sắc màu, hương vị và nhịp sống bình yên của “thị trấn trong mây”.

Đến Tam Đảo, du khách không chỉ tìm thấy vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn cảm nhận được sự ấm áp của lòng người. Trong cái lạnh của sương, có hơi ấm của tình người, của những câu chuyện, những ánh mắt hiền hậu, những cái bắt tay nồng hậu nơi miền núi gió ngàn. Có thể nói, Tam Đảo mùa nào cũng đẹp, nhưng mùa đông lại mang một vẻ lãng mạn, mơ màng đặc biệt. Du khách có thể bắt đầu hành trình bằng việc dạo bước quanh Quảng trường trung tâm điểm “check-in” yêu thích của du khách trẻ. Từ đó, men theo những bậc đá quanh co lên Nhà thờ đá Tam Đảo, công trình kiến trúc Pháp cổ được xây dựng bằng gỗ từ năm 1906, sau đó được xây lại bằng đá vào năm 1937 theo phong cách Gothic. Công trình này nổi bật với kiến trúc cổ kính, mái vòm nhọn đặc trưng của phong cách Gothic và vị trí trên cao, tạo nên khung cảnh độc đáo giữa thiên nhiên. Với những ai yêu thích khám phá, hành trình chinh phục đỉnh Rùng Rình hoặc tháp truyền hình là trải nghiệm đáng nhớ. Đường lên dốc và quanh co, nhưng phần thưởng là khung cảnh bao la của núi rừng Tây Bắc mở ra trước mắt, nơi mây trời hòa vào nhau tạo nên cảm giác như đang “đứng giữa trời mây”.

Khi đêm xuống, Tam Đảo chìm trong sương, ánh đèn từ những nhà hàng, khách sạn, quán nhỏ… hắt ra đường tạo nên không gian huyền ảo như trong phim. Một tách cà phê nóng, một bản nhạc nhẹ, một câu chuyện kể giữa những người xa lạ bỗng khiến lòng người xích lại gần nhau hơn. Giữa không gian bảng lảng sương giăng, từng đoàn du khách vẫn thong thả dạo bước trên con đường lát đá quanh quảng trường trung tâm. Nhiều người tranh thủ ghi lại những khoảnh khắc mây sà xuống thấp, phủ nhẹ trên vai, vừa lạ lẫm, vừa thơ mộng.

Chị Lương Thị Duyên, du khách đến từ thành phố Cao Bằng, chia sẻ: Tôi đã từng đi nhiều nơi, nhưng cảm giác ở Tam Đảo đầu đông rất đặc biệt. Cảnh sắc nơi đây khiến người ta có cảm giác như lạc vào một chốn mây trời. Không khí se lạnh, sương mờ giăng khắp lối, mùi hoa cỏ thoang thoảng trong gió… tất cả hòa quyện tạo nên một nét đẹp rất riêng. Người dân ở đây cũng thân thiện, cởi mở, luôn niềm nở chào hỏi, hướng dẫn khách du lịch.

Tam Đảo không ồn ào, không phô trương. Đó là nơi mà người ta tìm đến để “nghe tiếng gió”, để hít hà mùi thông, để cảm nhận nhịp sống chậm rãi giữa nhịp đời hối hả. Có lẽ chính sự tĩnh lặng và nguyên sơ ấy khiến Tam Đảo trở thành điểm dừng chân lý tưởng cho những ai muốn tạm gác lại phố thị, tìm về với thiên nhiên và chính mình. Trong hơi sương bảng lảng, Tam Đảo mang một vẻ đẹp vừa huyền ảo, vừa gần gũi.

Giữa tiết trời đầu đông, Tam Đảo vẫn dịu dàng như “Đà Lạt thu nhỏ” giữa lòng miền Bắc, vừa huyền ảo, vừa nồng ấm. Và có lẽ, chính sự hòa quyện giữa thiên nhiên, con người và những giá trị tinh thần ấy đã làm nên sức hút đặc biệt của vùng đất này, điểm đến đáng nhớ trong lòng mỗi du khách.

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo

Nhà thờ đá Tam Đảo nằm trên triền núi ở trung tâm xã Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ là điểm nhấn đặc sắc của khu nghỉ mát nổi tiếng miền Bắc.

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 1
Theo TTXVN, nhà thờ được xây dựng từ năm 1906, ban đầu chỉ là ngôi nhà sàn lợp lá. Đến năm 1937, công trình được kiến thiết lại hoàn toàn bằng đá theo phong cách Gothic. Ảnh: Vương Lộc

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 2
Đây là một trong bốn nhà thờ đá nổi tiếng nhất Việt Nam, cùng với Phát Diệm (Ninh Bình), Sa Pa (Lào Cai) và Nha Trang (Khánh Hòa). Ảnh: Vương Lộc

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 3
Trải qua gần một thế kỷ, công trình vẫn giữ nguyên vẻ cổ kính. Những khối đá lớn, phủ rêu phong theo thời gian và sương mù đặc trưng của Tam Đảo khiến nơi đây càng thêm huyền ảo, trầm mặc. Ảnh: Vương Lộc

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 4
Không gian bên trong nhà thờ được thiết kế đơn giản, không có các hàng cột chính giữa. Ảnh: Vương Lộc

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 5
Hai bên tường là những ô cửa vòm, trang trí bằng tranh kính màu mô tả các tích trong Kinh Thánh. Ảnh: Vương Lộc

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 6
Nơi đây cũng trở thành một trong những điểm check-in của đông đảo du khách. Ảnh: Vương Lộc

Vẻ trầm mặc của nhà thờ đá Tam Đảo - Hình 7
Phía trước là khoảng sân rộng bao quanh bởi hàng cửa cuốn, từ đây du khách có thể phóng tầm mắt xuống thung lũng Tam Đảo với biệt thự, khách sạn và những nương su su trải dài trong sương sớm. Ảnh: Vương Lộc

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Đừng nhìn khách du lịch "Tây ba lô" qua ví tiềnĐừng nhìn khách du lịch "Tây ba lô" qua ví tiền
06:01:12 01/04/2026
Việt Nam lọt top quốc gia đẹp nhất thế giới: Cảnh đẹp nào đang "ghi điểm"?Việt Nam lọt top quốc gia đẹp nhất thế giới: Cảnh đẹp nào đang "ghi điểm"?
05:54:18 01/04/2026
Malaysia: Giá tour du lịch có thể tăng 50%Malaysia: Giá tour du lịch có thể tăng 50%
05:30:09 01/04/2026
Hà Giang và Hội An vào top 51 điểm đến đẹp nhất thế giớiHà Giang và Hội An vào top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới
05:58:43 01/04/2026
Hà Giang (Tuyên Quang) lọt top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026Hà Giang (Tuyên Quang) lọt top 51 điểm đến đẹp nhất thế giới năm 2026
06:04:29 01/04/2026
Hà Giang, Hội An lọt top điểm đến đẹp nhất thế giới của tạp chí Time OutHà Giang, Hội An lọt top điểm đến đẹp nhất thế giới của tạp chí Time Out
05:56:28 01/04/2026
Vịnh Bái Tử Long của Việt Nam lọt top 7 kỳ quan Đông Nam Á 2026Vịnh Bái Tử Long của Việt Nam lọt top 7 kỳ quan Đông Nam Á 2026
05:57:10 02/04/2026
Danh thắng Mũi Vi Rồng - Núi Tân Phụng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Gia LaiDanh thắng Mũi Vi Rồng - Núi Tân Phụng xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh Gia Lai
06:00:50 02/04/2026

Tin đang nóng

Hội mỹ nữ Việt được báo Trung khen lên tận mây xanh từ 6 - 7 năm trước, giờ ra sao?Hội mỹ nữ Việt được báo Trung khen lên tận mây xanh từ 6 - 7 năm trước, giờ ra sao?
10:19:20 02/04/2026
Cô gái 10X du học về làm nghề tảo mộ thuê, nhận lương 15 triệuCô gái 10X du học về làm nghề tảo mộ thuê, nhận lương 15 triệu
10:11:34 02/04/2026
Top 5 bộ phim truyền hình Trung Quốc được yêu thích nhất hiện nayTop 5 bộ phim truyền hình Trung Quốc được yêu thích nhất hiện nay
06:08:08 02/04/2026
Xe máy lao xuống vực, 2 vợ chồng thương vongXe máy lao xuống vực, 2 vợ chồng thương vong
07:31:05 02/04/2026
Top 9 nam chính cổ trang võ lực đỉnh nhất màn ảnh Hoa ngữTop 9 nam chính cổ trang võ lực đỉnh nhất màn ảnh Hoa ngữ
05:54:01 02/04/2026
9 đồ uống giàu magie giúp ngủ ngon, giảm mệt mỏi9 đồ uống giàu magie giúp ngủ ngon, giảm mệt mỏi
07:12:22 02/04/2026
Vệ tinh Starlink phát nổ tạo nên hàng chục mảnh vỡ, có gây ra nguy hiểm?Vệ tinh Starlink phát nổ tạo nên hàng chục mảnh vỡ, có gây ra nguy hiểm?
08:01:35 02/04/2026
Nữ NSƯT đóng vai Cô Gái Xấu Xí bị 28 vết xẹo trên mặt vì tai nạn, cuộc sống hiện tại ra sao?Nữ NSƯT đóng vai Cô Gái Xấu Xí bị 28 vết xẹo trên mặt vì tai nạn, cuộc sống hiện tại ra sao?
08:20:08 02/04/2026

Tin mới nhất

Du khách thích thú "săn" bướm rừng Cúc Phương đầu mùa

Du khách thích thú "săn" bướm rừng Cúc Phương đầu mùa

06:14:16 02/04/2026
Từ cuối tháng 3, bướm tại Vườn quốc gia Cúc Phương (Ninh Bình) xuất hiện dày đặc sớm hơn thường lệ, tạo khung cảnh rực rỡ thu hút du khách tới chiêm ngưỡng.
Lễ hội Du lịch Quảng Ngãi năm 2026: Nơi thiên nhiên và văn hóa hội tụ

Lễ hội Du lịch Quảng Ngãi năm 2026: Nơi thiên nhiên và văn hóa hội tụ

06:09:59 02/04/2026
Lễ hội Du lịch Quảng Ngãi kéo dài từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2026 với nhiều hoạt động phong phú, sẽ mở ra thiên đường trải nghiệm mới cho du khách, nơi thiên nhiên và văn hóa hội tụ.
Những làng du lịch trên 'tọa độ lửa'

Những làng du lịch trên 'tọa độ lửa'

06:06:47 02/04/2026
Trong chiến tranh chống Mỹ, những ngôi làng như Cự Nẫm, Khương Hà, Bồng Lai... (xã Bố Trạch); Xuân Sơn, Hà Lời, Phong Nha (xã Phong Nha) được mệnh danh là những tọa độ lửa, khi phải ngày đêm hứng chịu những trận mưa bom, bão đạn.
Ngôi làng đẹp như tranh vẽ, có một dãy nhà duy nhất

Ngôi làng đẹp như tranh vẽ, có một dãy nhà duy nhất

06:02:37 31/03/2026
SCOTLAND - Ngôi làng ven biển độc đáo chỉ có một con đường, một dãy nhà, đẹp như tranh vẽ khiến nhiều người say mê.
Bình yên mùa hoa sơn tra ở bản Nậm Nghiệp

Bình yên mùa hoa sơn tra ở bản Nậm Nghiệp

05:59:17 31/03/2026
Vào tháng 3 hằng năm, bản Nậm Nghiệp được bao phủ bởi sắc trắng của hoa sơn tra, tạo nên cảnh quan kỳ vĩ trên các sườn núi và khu vực sinh sống của cộng đồng người Mông, mở ra tiềm năng phát triển du lịch.
50 điểm du lịch tuyệt vời nhất thế giới năm 2026

50 điểm du lịch tuyệt vời nhất thế giới năm 2026

05:56:23 31/03/2026
Danh sách 50 điểm du lịch tuyệt vời nhất thế giới 2026 do tạp chí TIME vừa công bố là một bản đồ tinh thần của ngành Công nghiệp trải nghiệm toàn cầu.
Thành phố cổ đẹp như cổ tích ở Áo khiến ai cũng mê mẩn

Thành phố cổ đẹp như cổ tích ở Áo khiến ai cũng mê mẩn

05:54:04 31/03/2026
Nằm bên dòng sông thơ mộng và bao quanh bởi núi non hùng vĩ, khu trung tâm lịch sử Salzburg ở Áo được coi là viên ngọc kiến trúc châu Âu.
Nhật Bản ra mắt đoàn tàu du lịch ngắm núi Phú Sĩ dành riêng cho khách nước ngoài

Nhật Bản ra mắt đoàn tàu du lịch ngắm núi Phú Sĩ dành riêng cho khách nước ngoài

05:49:16 31/03/2026
Một chuyến tàu đặc biệt mang đến cơ hội chiêm ngưỡng núi Phú Sĩ cho du khách nước ngoài mới được ra mắt tại miền Trung Nhật Bản, hoạt động từ nay đến giữa tháng 12/2026.
Một ngày ở Bản Cuôn

Một ngày ở Bản Cuôn

06:10:10 30/03/2026
Sương giăng mỏng như một tấm khăn voan phủ lên những rặng cây, Bản Cuôn hiện ra sau quãng đường di chuyển gần 10km, yên bình và trầm mặc giữa núi rừng...
Vịnh Bái Tử Long được tạp chí Mỹ vinh danh là "kỳ quan của Đông Nam Á"

Vịnh Bái Tử Long được tạp chí Mỹ vinh danh là "kỳ quan của Đông Nam Á"

06:02:16 30/03/2026
Việt Nam góp mặt ở vị trí thứ 3 trong danh sách 7 kỳ quan bậc nhất ở Đông Nam Á, với vịnh Bái Tử Long của tỉnh Quảng Ninh - điểm đến vẫn lưu giữ trọn vẹn vẻ đẹp nguyên sơ và không gian yên bình hiếm có.
Phát triển các tuyến du lịch giữa đặc khu Phú Quý với đất liền

Phát triển các tuyến du lịch giữa đặc khu Phú Quý với đất liền

05:59:08 30/03/2026
Đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng nổi tiếng với du lịch biển đảo, bãi cát hoang sơ, hệ sinh thái san hô phong phú cùng các điểm đến hấp dẫn đã thu hút đông đảo du khách đến khám phá, trải nghiệm.
Tạp chí du lịch nổi tiếng Mỹ chọn Vịnh Bái Tử Long là kỳ quan ở Đông Nam Á

Tạp chí du lịch nổi tiếng Mỹ chọn Vịnh Bái Tử Long là kỳ quan ở Đông Nam Á

05:56:36 30/03/2026
Vịnh Bái Tử Long, tỉnh Quảng Ninh mới đây được một tạp chí du lịch nổi tiếng của Mỹ vinh danh là 1 trong 7 kỳ quan của Đông Nam Á.

Có thể bạn quan tâm

Apple đưa MacBook Air 2017 và iPad mini 4 vào danh sách thiết bị cũ, lỗi thời

Apple đưa MacBook Air 2017 và iPad mini 4 vào danh sách thiết bị cũ, lỗi thời

Đồ 2-tek

10:34:42 02/04/2026
Apple vừa cập nhật danh mục hỗ trợ phần cứng, chính thức xếp MacBook Air 2017 vào nhóm sản phẩm cũ và tuyên bố iPad mini 4 cùng Apple TV HD 32GB là các thiết bị lỗi thời.
Giáo viên bị phát tán hình ảnh nhạy cảm ở trường: Đề nghị công an điều tra

Giáo viên bị phát tán hình ảnh nhạy cảm ở trường: Đề nghị công an điều tra

Tin nổi bật

10:33:02 02/04/2026
Lãnh đạo trường học ở Lâm Đồng vừa đề nghị cơ quan chức năng vào cuộc điều tra, làm rõ vụ hình ảnh nhạy cảm của một giáo viên bị phát tán trong khuôn viên trường.
Mỹ nhân có album hay nhất thế giới hiện tại: Làm nền cho sao hạng A mãi mới nổi tiếng, hát vang toả 3 SVĐ còn nghe

Mỹ nhân có album hay nhất thế giới hiện tại: Làm nền cho sao hạng A mãi mới nổi tiếng, hát vang toả 3 SVĐ còn nghe

Nhạc quốc tế

10:32:01 02/04/2026
RAYE đã có cho mình 1 tác phẩm để đời, không chỉ là album hay nhất hiện tại mà còn có thể là album của thế kỷ.
Giá xăng biến động, bài toán tiết kiệm chi phí đi lại càng cấp thiết

Giá xăng biến động, bài toán tiết kiệm chi phí đi lại càng cấp thiết

Xe máy

10:26:02 02/04/2026
Nền tảng của khả năng tiết kiệm nhiên liệu trên Yamaha Grande đến từ động cơ BlueCore Hybrid, tập trung vào khả năng tiết kiệm nhiên liệu và vận hành ổn định trong điều kiện giao thông đô thị.
Hé lộ thủ đoạn tinh vi trong vụ thiết bị quan trắc môi trường 'nói dối'

Hé lộ thủ đoạn tinh vi trong vụ thiết bị quan trắc môi trường 'nói dối'

Pháp luật

10:25:33 02/04/2026
Trong đó, điển hình là các vụ án liên quan đến một số công ty lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục, có hành vi làm giả dữ liệu.
Chân dung 4 chàng trai được "đẩy thuyền" với Lọ Lem: Điểm chung là giàu, tiếp theo là gì?

Chân dung 4 chàng trai được "đẩy thuyền" với Lọ Lem: Điểm chung là giàu, tiếp theo là gì?

Netizen

10:22:16 02/04/2026
Từ thiếu gia du học, đạo diễn trẻ đạt giải quốc tế đến nghệ sĩ - doanh nhân thành đạt, những cái tên từng được đẩy thuyền với Lọ Lem đều sở hữu nền tảng đáng chú ý về học vấn, sự nghiệp lẫn tài chính
Hyundai Palisade đời mới tiếp tục dính lỗi phải triệu hồi

Hyundai Palisade đời mới tiếp tục dính lỗi phải triệu hồi

Ôtô

10:12:56 02/04/2026
Đáng chú ý, vụ việc mới đây xuất hiện ngay sau đợt triệu hồi liên quan đến ghế gập điện của chính Hyundai Palisade. Lỗi này khi đó ảnh hưởng tới 68.500 xe Palisade 2026, đồng thời khiến hãng phải tạm dừng bán mẫu xe chủ lục ở Bắc Mỹ.
Đại học dừng tuyển thẳng giải khoa học kỹ thuật

Đại học dừng tuyển thẳng giải khoa học kỹ thuật

Học hành

09:57:56 02/04/2026
Thí sinh đạt giải quốc gia, quốc tế cuộc thi khoa học kỹ thuật không còn được vào diện xét tuyển thẳng của một số trường đại học.
Cận cảnh đồng hồ gần 40 tỷ đồng của Messi với 2 cơ chế hiếm

Cận cảnh đồng hồ gần 40 tỷ đồng của Messi với 2 cơ chế hiếm

Phong cách sao

09:54:43 02/04/2026
Việc Messi đeo chiếc đồng hồ góp phần đưa 5531R đến gần công chúng hơn, tuy nhiên, giá trị của nó không phụ thuộc vào yếu tố người nổi tiếng.
Hình ảnh mới nhất và tình hình sức khoẻ của nữ diễn viên được Trấn Thành kêu gọi chữa suy thận

Hình ảnh mới nhất và tình hình sức khoẻ của nữ diễn viên được Trấn Thành kêu gọi chữa suy thận

Sao việt

09:53:24 02/04/2026
Mới đây, diễn viên Ngân Hoà - cô gái từng được MC Trấn Thành góp 100 triệu và đăng bài kêu gọi tiền hỗ trợ điều trị suy thận giai đoạn cuối đã lên tiếng cập nhật tình hình sức khoẻ.
Cơ thể lão hóa sớm từ những thói quen rất bình thường, số 1 hầu như ai cũng mắc phải

Cơ thể lão hóa sớm từ những thói quen rất bình thường, số 1 hầu như ai cũng mắc phải

Làm đẹp

09:17:48 02/04/2026
Dân văn phòng là nhóm dễ gặp tình trạng này nhất. Việc ngồi hàng giờ trước màn hình khiến tuần hoàn máu kém, cơ bắp suy yếu, cột sống chịu áp lực lớn.