Sự thật về huyền thoại ‘máy Mac miễn nhiễm virus’ và cách bảo vệ thiết bị của bạn

Trong suốt nhiều năm, quan niệm máy tính Mac của Apple không thể bị nhiễm virus đã rất phổ biến. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh rằng máy Mac, bao gồm MacBook, iMac hay Mac Mini, hoàn toàn có thể trở thành nạn nhân của các phần mềm độc hại, virus và các cuộc tấn công mạng.

Ảnh minh họa. Ảnh: Internet.

Nguồn gốc của “huyền thoại” miễn nhiễm và lý do máy Mac từng ít bị virus

Quan niệm máy Mac không có virus bắt nguồn từ một chiến dịch tiếp thị khôn ngoan của Apple khởi động vào năm 2006, trong đó Apple đã tuyên bố rằng máy tính cá nhân (PC) chạy Windows có tới 114.000 loại virus đã biết, trong khi máy Mac thì không có loại nào. Thậm chí, Apple từng tự hào tuyên bố trên trang web của mình rằng máy Mac “không bị nhiễm virus PC”. Tuy nhiên, dòng chữ này sau đó đã bị gỡ bỏ.

Theo trang Gizmodo, sự thật là trong quá khứ máy Mac ít bị nhiễm virus không phải vì khả năng bảo vệ phần mềm vượt trội hơn, mà chủ yếu là do thị phần. Vào năm 2013, hơn 90% máy tính trên thế giới chạy hệ điều hành Windows, trong khi máy Mac chỉ chiếm khoảng 8%. Việc phát tán virus máy tính dựa trên số lượng lây nhiễm, do đó, các tin tặc và tội phạm mạng đã tập trung toàn bộ nỗ lực để tạo ra phần mềm độc hại nhắm vào thị trường lớn nhất là Windows nhằm thu lợi tối đa.

Thực trạng hiện nay: Máy Mac đang vào tầm ngắm

Khi lượng người dùng Mac trên toàn cầu ngày càng tăng, các thiết bị này đã trở thành mục tiêu hấp dẫn đối với tin tặc. Đến năm 2020, các mối đe dọa phần mềm độc hại trên máy Mac đã tăng vọt tới 400%. Trang tin MacWorld dẫn số liệu phân tích từ chuyên gia bảo mật Patrick Wardle cho biết, nếu năm 2021 chỉ có 8 họ phần mềm độc hại mới nhắm vào máy Mac, thì con số này đã tăng lên 21 vào năm 2023 và 22 vào năm 2024 và tiếp tục tăng trong năm 2025.

Người dùng Mac hiện nay phải đối mặt với vô số mối đe dọa như Phần mềm tống tiền (Ransomware), Trojan, Phần mềm gián điệp (Spyware), Phần mềm quảng cáo (Adware) và thậm chí là Phần mềm độc hại khai thác tiền điện tử… Nếu máy Mac của bạn đột nhiên chạy chậm, xuất hiện các ứng dụng lạ, dung lượng lưu trữ giảm bất thường, máy nóng lên dù không làm việc nặng, hoặc liên tục hiện quảng cáo pop-up, đó có thể là dấu hiệu máy đã bị nhiễm mã độc.

Các lớp khiên chắn mặc định của Apple

Dù không miễn nhiễm, nhưng Apple đã tích hợp sẵn một hệ thống phòng thủ đa lớp khá mạnh mẽ vào hệ điều hành macOS. Các tính năng bảo mật nổi bật bao gồm:

XProtect: Đây là phần mềm chống virus ngầm của Apple, tự động quét các ứng dụng tải xuống để đối chiếu với cơ sở dữ liệu mã độc đã biết. XProtect Remediator và Công cụ Gỡ bỏ Phần mềm độc hại (MRT) sẽ hoạt động định kỳ để dọn dẹp các mã độc đã lọt qua lớp phòng thủ đầu tiên.

Gatekeeper: Đóng vai trò như một “người gác cổng”, chặn các phần mềm chưa được Apple phê duyệt. Nó cũng giúp xác minh rằng ứng dụng không bị can thiệp trái phép và kiểm tra xem có “giấy chứng nhận” từ Apple trước khi cho phép chạy.

Sandboxing (Môi trường hộp cát): Các ứng dụng trên Mac bị cô lập, chỉ được cấp quyền truy cập vào lượng dữ liệu tối thiểu cần thiết, ngăn chặn chúng can thiệp vào các ứng dụng khác hoặc hệ điều hành.

Secure Enclave: Thành phần phần cứng trên các chip dòng M và T1/T2 giúp bảo vệ dữ liệu nhạy cảm như Touch ID và khóa mã hóa.

Cách phòng tránh virus và bảo vệ máy Mac hiệu quả

Hệ thống bảo vệ của Apple rất mạnh, nhưng không phải là bất khả xâm phạm. Để đảm bảo an toàn tối đa cho dữ liệu, người dùng Mac nên tuân thủ các nguyên tắc sau:

Luôn cập nhật macOS và phần mềm: Việc cập nhật hệ điều hành kịp thời giúp vá các lỗ hổng bảo mật. Apple hiện nay còn cung cấp tính năng “Phản hồi bảo mật nhanh” giúp cài đặt bản vá tự động mà không cần khởi động lại toàn bộ máy.

Chỉ tải ứng dụng từ các nguồn đáng tin cậy: Ưu tiên số một luôn là Mac App Store vì các phần mềm ở đây đã được Apple kiểm duyệt. Tránh tải phần mềm lậu hoặc tiện ích mở rộng không rõ nguồn gốc. Tuyệt đối không bỏ qua các cảnh báo của Gatekeeper.

Thận trọng với các kết nối mạng: Không sử dụng Wi-Fi công cộng (như ở quán cà phê, sân bay) để giao dịch nhạy cảm mà không có Mạng riêng ảo (VPN). VPN sẽ mã hóa dữ liệu, giúp bạn tránh bị nghe lén hoặc đánh cắp thông tin. Đồng thời, hãy luôn giữ Tường lửa (Firewall) ở chế độ bật.

Tuyệt đối không cài đặt Adobe Flash: Flash đã bị khai tử và các cảnh báo yêu cầu “cập nhật Flash Player” khi bạn đang xem phim, duyệt web gần như 100% là chiêu trò lừa đảo để cài mã độc.

Cảnh giác với Email lừa đảo và cảnh báo virus giả: Tránh nhấp vào các liên kết lạ trong email hoặc tải xuống tệp đính kèm không rõ nguồn gốc. Nếu bạn đang duyệt web và nhận được cảnh báo “Máy Mac của bạn đã bị nhiễm virus”, đừng nhấp vào đó – đây là một mánh khóe tâm lý để lừa bạn tải xuống chính loại virus đó.

Sử dụng phần mềm diệt virus của bên thứ ba nếu cần: Nếu bạn thường xuyên phải tải phần mềm từ nhiều nguồn, xử lý dữ liệu nhạy cảm hoặc muốn bảo vệ đồng nghiệp dùng Windows khỏi nguy cơ bị lây nhiễm chéo qua các tệp tin, hãy cân nhắc cài đặt một phần mềm diệt virus chuyên dụng.

Sao lưu dữ liệu: Thường xuyên sao lưu dữ liệu bằng công cụ Time Machine có sẵn trên Mac để đề phòng trường hợp bị dính mã độc tống tiền hoặc mất máy.

Máy Mac vẫn là một trong những nền tảng an toàn trên thị trường, nhưng đã đến lúc người dùng nên bỏ lại phía sau “huyền thoại” miễn nhiễm virus. Sự cảnh giác, cập nhật phần mềm liên tục và thói quen sử dụng Internet an toàn mới là chiếc khiên chắn vững chắc nhất cho thiết bị của bạn.