So sánh 3 phim điện ảnh chuyển thể từ tiểu thuyết của Nguyễn Nhật Ánh, ‘Mắt biếc’ vẫn thành công nhất?

Cho đến nay, đã có 3 tác phẩm của Nguyễn Nhật Ánh được chuyển thể thành phim là ‘Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh’, ‘Cô gái đến từ hôm qua’ và ‘Mắt biếc’.

Có 3 phim điện ảnh được chuyển thể từ tiểu thuyết của Nguyễn Nhật Ánh là Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Cô gái đến từ hôm qua và Mắt biếc thì cả 3 đều ít nhiều đạt được những thành công nhất định, về doanh thu, giải thưởng hoặc hiệu ứng truyền thông.

Thử đặt cả 3 bộ phim lên bàn cân xem tác phẩm nào nhỉnh nhất.

Bối cảnh

Làm phim chuyển thể từ tiểu thuyết của Nguyễn Nhật Ánh là cuộc chơi tốn kém vì đa số những tác phẩm của nhà văn lấy bối cảnh của giai đoạn trước. Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh lấy bối cảnh miền Trung những năm 1980, Cô gái đến từ hôm qua có bối cảnh miền Nam năm 1997, Mắt biếc lấy bối cảnh miền Trung thập niên 1960 – 1970.

Trong Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, bối cảnh chính được sử dụng là một làng quê ở tỉnh Phú Yên. Ở đây Victor Vũ có thể tận dụng sẵn cảnh thiên nhiên tươi đẹp, những thảm cỏ xanh rì, những ghềnh đá sóng vỗ rì rào, làng mạc bình yên, những mái nhà tranh đơn sơ.

Bối cảnh Phú Yên xanh mướt mát.

Cô gái đến từ hôm qua được đạo diễn Phan Gia Nhật Linh lấy phố cổ Hội An làm bối cảnh chính, ở đây có những con phố, những nếp nhà còn giữ nguyên vẹn bóng dáng thời xưa. Những địa danh như ga Trà Kiệu, rạp chiếu bóng Hội An, dãy nhà lợp mái ngói âm dương, những con hẻm, bờ kênh đều toát lên vẻ yên ả, thanh bình, nhuốm màu thời gian.

Bối cảnh trong Cô gái đến từ hôm qua.

So với hai bộ phim trên thì việc tái hiện bối cảnh Việt Nam thập niên 60 – 70 là một thử thách cực khó nhằn với Victor Vũ và đoàn phim Mắt biếc. Phim có 3 bối cảnh chính là thành thị, làng Đo Đo và rừng sim.

Cố đô Huế – ‘nơi thời gian như bị mắc kẹt lại’ được lựa chọn cho bối cảnh thành thị trong Mắt biếc.

Bối cảnh rừng sim và chợ Đo Đo trong Mắt biếc.

Cảnh quay đẹp nhưng hơi lạm dụng kỹ thuật

Victor Vũ là một đạo diễn duy mĩ. Phim của anh có thể hay dở từng lúc khác nhau nhưng chắc chắn không có phim nào cẩu thả, đặc biệt hình ảnh luôn phải đẹp, chỉn chu, trau chuốt đến từng khuôn hình.

Trong Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, Victor Vũ đã khai thác tối đa hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp ở mảnh đất Phú Yên. Từng khuôn hình, nhân vật nào đặt trong bối cảnh nào đều được tính toán tỉ mỉ, kỹ lưỡng. Điều này đã tạo nên những thước phim tuyệt đẹp, bay bổng, nên thơ nhưng cũng có những ý kiến cho rằng Victor Vũ hơi lạm dụng kỹ thuật.

Trong nhiều cảnh, đạo diễn còn xóa phông mờ mịt khiến bộ phim đèm đẹp theo kiểu MV ca nhạc và bớt đi tính chân thực. Mặc dù bộ phim đã cố ý hóa trang cho các nhân vật diện những bộ đồ cũ kỹ cho hợp với bối cảnh thời đó, tuy nhiên chính Victor Vũ đã khoác cho bối cảnh, nhân vật của mình một tấm áo cầu kỳ, bóng bẩy.

Những hình ảnh đẹp nhưng lại bị cho thiếu đi sự gần gũi và khơi gợi cảm xúc chân thật.

Những nhược điểm trên đã được tiết chế bớt trong Mắt biếc, vẫn là những bối cảnh tuyệt đẹp, góc quay chỉn chu nhưng đạo diễn không quá lạm dụng kỹ thuật.

Cô gái đến từ hôm qua lại lạm dụng kỹ xảo đến mức kỳ quặc. Để khắc họa tính cách mộng mơ, hay tưởng tượng của Thư ‘thơ thẩn’ (Ngô Kiến Huy), phim sử dụng nhiều kỹ xảo để vẽ ra thế giới tưởng tượng trong đầu anh chàng.

Việc quá lạm dụng kỹ xảo khiến Cô gái đến từ hôm qua trở nên làm màu, thừa thãi và đứt đoạn cảm xúc.

Đều có những cải biên so với tiểu thuyết

Cả 3 bộ phim đều dựa trên cốt truyện của tác phẩm gốc nhưng có những thay đổi về tìnhh tiết, nhân vật. Các đạo diễn có thể tùy ý thêm bớt theo ý đồ của mình.

Tuy nhiên, có những nhân vật, tình tiết được thêm vào như sự sáng tạo mới mẻ của đạo diễn. Cũng có những thứ được thêm vào chỉ để thừa thãi. Lại có những chi tiết được đạo diễn lược bỏ nhưng là những chi tiết quan trọng của tác phẩm.

Văn phong của Nguyễn Nhật Ánh nhẹ nhàng, trong sáng, phù hợp với độ tuổi thiếu nhi nhưng thực chất người lớn đọc có nhiều thứ để nghiền ngẫm. Trong Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, bên cạnh câu chuyện trong trẻ về tuổi thơ, tác giả cũng lồng ghét những tình tiết về cái ác hay định kiến xã hội. Tuy nhiên, những yếu tố này thể hiện một cách hời hợt, qua loa trên phim.

Victor Vũ muốn nhấn mạnh vào tuyến truyện tình anh em giữa Thiều và Tường (Trọng Khang), tuy nhiên mạch phim trở nên lan man, câu chuyện rời rạc và đứt gãy. Thái độ sợ hãi, vô cảm của dân làng với bố của Mận (Lâm Thanh Mỹ) không được khắc họa rõ nét trên phim. Tuyến nhân vật chú Đàn (Nguyễn Anh Tú) – chị Vinh (Khánh Hiền) với tình yêu vượt qua định kiến cũng bị bỏ lửng ở nửa sau bộ phim.

Nhìn chung Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh chỉ như phiên bản rút gọn của tiểu thuyết chứ chưa có nhiều sáng tạo đột phá. Việc đạo diễn lược bỏ đi một số chi tiết, nhân vật khiến người xem có cảm giác thiêu thiếu và chưa thật sự gần gũi.

Trong Cô gái đến từ hôm qua, việc thêm thắt nhân vật Chiêu Minh (Lê Hạ Anh) cùng mối tình trái ngang với thầy giáo dạy thể dục được cho là thừa thãi, khiến bộ phim trở nên rườm rà.

Cặp đôi thầy giáo và Chiêu Minh có vẻ thừa thãi.

Trái lại, trong Mắt biếc, nhân vật Hồng (Thảo Tâm) lại là một sáng tạo đáng giá của Victor Vũ. Thông tin về nhân vật này được giấu kín đến tận lúc công chiếu nên khiến khán giả không khỏi bất ngờ, thích thú. Hồng được coi là phiên bản nữ của Ngạn nhưng ‘nhẹ đô’ hơn.

Bên cạnh đó, Victor Vũ cũng bẻ lái hình tượng Hà Lan so với tiểu thuyết. Hà Lan trong phim là cô gái hướng nội, được bồi đắp nội tâm dày dạn hơn và cũng có tình cảm sâu kín với Ngạn nhưng lại bỏ lỡ.

Tuy nhiên, Victor Vũ đã lược bỏ một chi tiết khá quan trọng ảnh hưởng đến quyết định lên phố thị không muốn trở về của Hà Lan. Đó là sự miệt thị, coi thường dành cho những người dân quê Đo Đo, thể hiện qua câu vè ‘Chén Đo Đo là chó đen đen’.

Hồng không có trong tiểu thuyết nhưng lên màn ảnh rộng và tạo ấn tượng tốt.

Nhân vật và diễn xuất của diễn viên

Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh có đề tài tuổi thơ nên 3 nhân vật chính đều ở độ tuổi thiếu niên, nhi đồng. Thịnh Vinh, Trọng Khang, Lâm Thanh Mỹ đều là những phát hiện mới của Victor Vũ. Nhìn chung, cả 3 em đều có màn thể hiện tự nhiên, tròn trịa dù lần đầu được giao vai nặng ký khi còn ít tuổi.

Đặc biệt vai Thiều với sự phức tạp trong tâm lý, vừa thương em, vừa ganh tị với em đã được Thịnh Vinh thể hiện tốt. Tuy nhiên, Thịnh Vinh lớn hơn hẳn Thanh Mỹ nên khi đứng cạnh nhau như hai người bạn cùng lớp chưa hợp lý lắm.

Một nhược điểm của bộ phim chính là thoại, có lẽ do phim chuyển thể nên nhiều câu thoại được bê nguyên xi từ tiểu thuyết lên phim. Khi đọc trên trang sách thì thấy bình thường nhưng thoại thành tiếng trên phim lại thành ra gượng gạo.

Trong Cô gái đến từ hôm qua, Miu Lê và Ngô Kiến Huy cầm trịch vai nam nữ chính. Dàn diễn viên phụ cũng toàn những gương mặt thân quen như Hoàng Yến Chibi, Jun Phạm, Lan Phương. Họ mang đến sự ổn định trong diễn xuất và sự an toàn cho việc bán vé, dù thiếu đi tính mới và Miu Lê cũng bị cho là lố tuổi để vào vai nữ sinh.

Trong khi đó, sự xuất hiện của hai diễn viên nhí Minh Khang và Hà Mi (trong vai Thư và Việt An hay Tiểu Li thời nhỏ) là một điểm nhấn thú vị của bộ phim. Với lối kể chuyện xen kẽ giữa quá khứ và hiện tại, hai bé có đất diễn không kém cạnh so với các anh chị. Thậm chí sự đáng yêu và lối diễn tự nhiên, dí dỏm còn lấn át cả bộ đôi diễn viên chính.

Mắt biếc cũng xây dựng dàn nhân vật chính từ bé đến lớn. Đất diễn của những diễn viên nhí không nhiều, chủ yếu để thể hiện rõ hơn về tuổi thơ, xuất thân của nhân vật. Dàn diễn viên nhí đã thể hiện trọn vẹn sự đáng yêu với ngoại hình xinh xắn, diễn xuất dễ thương.

Trần Nghĩa, Trúc Anh, Khánh Vân, Thảo Tâm cũng là những sự lựa chọn phù hợp cho từng vai diễn mà đạo diễn Victor Vũ đã cất công chọn lựa từng hàng nghìn ứng viên đến casting.

Trần Nghĩa đã có màn thể hiện xuất sắc, Trúc Anh diễn tròn trịa, Khánh Vân và Thảo Tâm được đánh giá tích cực dù đất diễn không nhiều.

Nhạc phim cực phẩm

Cả 3 bộ phim đều cực kỳ đầu tư về âm nhạc. Christopher Wong là người đã phối nhạc cho cả hai dự án của Victor Vũ là Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh và Mắt biếc. Với dàn nhạc giao hưởng, kết hợp với những nhạc cụ dân tộc, Christopher Wong đã khoác một chiếc áo mới sang trọng hơn cho những bài hát quen thuộc như Thằng Cuội, Có chàng trai viết lên cây.

Trong Mắt biếc, ngoài Christopher Wong với vai trò phối nhạc, còn có cái tên ‘hit maker’ Phan Mạnh Quỳnh. Bài hát Có chàng trai viết lên cây được anh sáng tác trước đó và được trưng dụng làm bài hát chủ đề cũng như nhạc nền chủ đạo của Mắt biếc. Phan Mạnh Quỳnh cũng tự tay chắp bút sáng tác thêm một số bài hát dành riêng cho phim như Từ đó, Tôi chỉ muốn nói, Hà Lan.

MV Có chàng trai viết lên cây

Cô gái đến từ hôm qua cũng không kém cạnh với list nhạc phim, không chỉ làm mới lại những bản hit gây thương nhớ một thời như Tình thơ, Phượng hồng, Người ta nói, Tình thôi xót xa, Con gái bây giờ, phim còn có những sáng tác mới viết riêng cho phim và thành hit sau đó như Cô gái ngày hôm qua (ST Vũ Cát Tường, Miu Lê thể hiện), Ngồi hát đỡ buồn (ST Nguyễn Hải Phong, Trúc Nhân thể hiện).

Nếu đem giải thưởng và doanh thu ra để nói chuyện

Cả 3 bộ phim trên đều lọt top 20 phim Việt có doanh thu cao nhất mọi thời đại, trong đó Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh thu về 77,8 tỷ (xếp thứ 15), Cô gái đến từ hôm qua bám sát nút với 70 tỷ (xếp thứ 16), Mắt biếc đã cán mốc hơn 150 tỷ, hiện đang tạm xếp thứ 4 và được dự đoán sẽ phá kỷ lục 200 tỷ của Hai Phượng do phim vẫn còn đang chiếu ngoài rạp.

Tại LHP Việt Nam lần thứ 19 năm 2015, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh đã bội thu giải thưởng gồm giải Bông sen vàng, giải Đạo diễn xuất sắc nhất, Quay phim xuất sắc nhất, giải phim hay nhất do khán giả bình chọn. Phim cũng giành giải Phim hay nhất tại LHP quốc tế Silk Road 2015.

Đoàn làm phim Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh lên nhận giải Bông sen vàng.

Cô gái đến từ hôm qua lép vế hơn một chút nhưng cũng đem về một số giải thưởng như tại LHP Việt Nam lần thứ 20 năm 2017, bé Hà Mi đã giành giải diễn viên phụ xuất sắc, tại giải Mai Vàng lần thứ 23, Ngô Kiến Huy đã đoạt giải Nam diễn viên điện ảnh – truyền hình được yêu thích nhất.

Mắt biếc mới công chiếu ngày 20/12/2019 và hiện vẫn đang chiếu nên chưa có thành tích về giải thưởng. Tuy nhiên đây sẽ là ứng viên nặng ký cho những lễ trao giải và liên hoan phim sắp tới.

Tạm kết

Nhìn chung lại, cả 3 bộ phim trên đều là những tác phẩm chuyển thể thành công tiểu thuyết của Nguyễn Nhật Ánh với những mức độ khác nhau. Victor Vũ là người mở màn và cũng là người đang tạm dẫn đầu với thành công của Mắt biếc, cả về doanh thu và hiệu ứng truyền thông. So với bộ phim remake Em là bà nội của anh, đạo diễn Phan Gia Nhật Linh có vẻ chưa để lại nhiều dấu ấn với Cô gái đến từ hôm qua.

Dẫu sao, thành công của 3 bộ phim trên đã mở đường, dẫn lối cho các nhà làm phim nếu họ tiếp tục chuyển thể những cuốn tiểu thuyết ăn khách khác của Nguyễn Nhật Ánh.

Theo tiin