Quốc gia cấm mạng xã hội gay gắt nhất thế giới

Australia vừa chính thức thực thi đạo luật nghiêm ngặt nhất thế giới, buộc các nền tảng mạng xã hội phải chặn người dùng dưới 16 tuổi hoặc đối mặt với mức phạt hàng chục triệu USD.

Luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang định hình lại thói quen của một số thanh thiếu niên.

Vào ngày 27/3, Australia chính thức thử nghiệm đạo luật cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng mạng xã hội lớn. Đây được coi là một cuộc thử nghiệm chính sách có quy mô toàn cầu. Sự kiện này thu hút sự chú ý sát sao từ nhiều quốc gia đang nỗ lực tìm cách kiểm soát ảnh hưởng tiêu cực của công nghệ đối với giới trẻ.

Theo quy định mới, các nền tảng lớn như Instagram, TikTok, Facebook, Snapchat và X có trách nhiệm pháp lý trực tiếp trong việc ngăn chặn trẻ vị thành niên truy cập.

Chính phủ Australia khẳng định gánh nặng thực thi hoàn toàn thuộc về phía doanh nghiệp công nghệ, thay vì đổ lỗi cho phụ huynh hay xử phạt cá nhân trẻ em. Nếu để xảy ra sai sót hệ thống trong khâu kiểm soát, các tập đoàn Big Tech có thể phải đối mặt với mức phạt kỷ lục lên đến 49,5 triệu AUD (khoảng 33 triệu USD).

Tuy nhiên, việc đưa luật vào đời sống đang bộc lộ nhiều thách thức. Vấn đề gây tranh cãi nhất hiện nay là phương thức xác minh độ tuổi sao cho vừa chính xác, vừa đảm bảo quyền riêng tư.

Các công nghệ hiện có như quét khuôn mặt bằng trí tuệ nhân tạo (AI) hay đối chiếu giấy tờ tùy thân vẫn chưa đạt được sự đồng thuận cao. Nhiều chuyên gia bảo mật lo ngại rằng trẻ em sẽ dễ dàng “vượt rào” bằng cách sử dụng mạng riêng ảo (VPN) để giả mạo vị trí truy cập.

Đại diện của các ứng dụng này cũng cảnh báo rằng việc đẩy thanh thiếu niên ra khỏi các nền tảng chính thống có thể phản tác dụng. Họ lo ngại giới trẻ sẽ tìm đến các ứng dụng “ngầm” ít bị kiểm soát, nơi chứa đựng nhiều rủi ro và nội dung độc hại hơn.

Dù nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các hội nhóm phụ huynh, đạo luật vẫn vấp phải sự hoài nghi từ giới nghiên cứu xã hội học. Một số chuyên gia cho rằng việc cắt đứt hoàn toàn kết nối trực tuyến có thể vô tình làm mất đi mạng lưới hỗ trợ tinh thần và không gian sáng tạo của nhiều thanh thiếu niên.

Đặc biệt là những nhóm trẻ dễ bị tổn thương như cộng đồng LGBTQ, người khuyết tật, hoặc trẻ em từ các gia đình nhập cư, tị nạn vốn đang phải sống xa người thân và bạn bè ở nước ngoài.

Taihan Rahman, một thiếu niên 16 tuổi sinh ra tại Australia trong gia đình gốc Bangladesh, khẳng định mạng xã hội là công cụ thiết yếu để duy trì liên lạc hàng ngày đối với con cái các gia đình nhập cư. Taihan bắt đầu sử dụng Instagram sau khi chuyển trường và nhận thấy đây là nền tảng chính để tổ chức các hoạt động tập thể.

Các chuyên gia xã hội học đề xuất rằng việc giáo dục kỹ năng số và tạo ra môi trường mạng an toàn sẽ hiệu quả hơn là một lệnh cấm tuyệt đối.

Về phía chính quyền, Thủ tướng Australia Anthony Albanese vẫn giữ vững quan điểm cứng rắn nhằm ưu tiên bảo vệ sức khỏe tinh thần cho thế hệ tương lai.

“Chúng ta cần đảm bảo rằng trẻ em có một tuổi thơ thực sự, thay vì bị cuốn vào những thuật toán gây nghiện và vấn nạn bắt nạt trực tuyến”, ông Albanese nhấn mạnh.

Australia đang đóng vai trò như một “phòng thí nghiệm” sống cho toàn thế giới. Sự thành bại của mô hình này sẽ đặt nền móng và là bài học đắt giá cho các quy định tương tự đang được xem xét tại Anh, Canada và Liên minh Châu Âu trong tương lai gần.