Phụ việc trong xưởng vẽ của anh rể, 9X Thanh Hóa tạo nên tranh lá sen độc bản

Từng là người phụ việc trong xưởng vẽ của anh rể, Đỗ Viết Dương (Thanh Hóa) đã mày mò, trải qua hàng trăm lần thử nghiệm để biến những chiếc lá sen bình dị thành những tác phẩm nghệ thuật độc bản, mở ra hướng đi mới cho một chất liệu thuần Việt.

Bén duyên từ xưởng vẽ của anh rể

Sau một lần làm ăn thất bại, Đỗ Viết Dương (SN 1992, thôn 1, Thiệu Vân, phường Đông Tiến, tỉnh Thanh Hóa) trải qua quãng thời gian chông chênh, chưa biết sẽ bắt đầu lại từ đâu.

Anh cho biết bản thân chỉ học hết lớp 12, từng bươn chải đủ nghề để mưu sinh. Bước ngoặt đến khi anh thường xuyên sang xưởng vẽ của anh rể là họa sĩ Hoàng Tuyển để phụ việc, làm những công việc lặt vặt.

Giữa không gian ngập mùi sơn, cọ vẽ và những bức tranh đang dần thành hình, chàng trai trẻ dần bị cuốn hút bởi hội họa. Từ chỗ chỉ đứng quan sát, rồi học pha màu, tạo hình, Dương dần nuôi trong mình khát vọng tạo ra một dòng sản phẩm mang dấu ấn riêng.

Sáng sớm, Dương phải ra cánh đồng sen để chọn những lá đẹp nhất

“Sau lần làm ăn thất bại, tôi gần như mất phương hướng. Ban đầu, tôi đến phụ việc ở xưởng vẽ của anh rể chỉ là để có việc làm và học hỏi thêm. Nhưng càng tiếp xúc với hội họa, tôi càng nhận ra mình thực sự yêu sáng tạo”, Dương chia sẻ.

Không được đào tạo bài bản về hội họa, Dương luôn trăn trở làm thế nào để tạo ra một chất liệu mang đậm bản sắc Việt bằng chính cảm nhận của mình. Mỗi lần nhìn những đầm sen nở rộ rồi nhanh chóng tàn lụi, anh lại thấy tiếc vẻ đẹp ấy và tự hỏi: “Vì sao không thể lưu giữ nó theo một cách khác?”. Ý tưởng làm tranh từ lá sen bắt đầu từ đó.

Cuối năm 2020, anh bắt tay nghiên cứu chất liệu lá sen. Ban đầu, Dương thử nghiệm với cả hoa và lá, nhưng nhanh chóng nhận ra hoa sen rất khó xử lý để bảo quản lâu dài. Sau nhiều lần cân nhắc, anh quyết định chỉ tập trung vào lá sen.

Để có được nguyên liệu đẹp nhất, gần như ngày nào Dương cũng thức dậy từ 4h sáng, rong ruổi khắp các đầm sen trong và ngoài địa phương. Theo anh, khi sương sớm vừa tan là thời điểm lá sen còn căng, tươi và giữ được hình dáng đẹp nhất.

Dương đang hoàn thiện một bức tranh bằng lá sen

Theo Dương, để biến một chiếc lá mỏng manh thành tác phẩm nghệ thuật có độ bền theo thời gian là hành trình đầy gian nan. Lá sen sau khi rời cuống rất dễ ẩm mốc, mục nát và đổi màu. Vì vậy, những sản phẩm đầu tiên của anh chỉ sau vài tuần đã bong tróc, phồng rộp, khiến toàn bộ công sức gần như đổ xuống sông xuống biển.

“Những ngày đầu gần như không có sản phẩm nào thành công. Lá vừa xử lý xong vài tuần đã mốc, đổi màu hoặc bong tróc. Có lúc tôi nghĩ mình đã chọn một chất liệu bất khả thi. Nhưng càng thất bại, tôi càng muốn tìm ra lời giải. Có những mẻ lá phải bỏ đi hoàn toàn, vừa tiếc công sức, vừa tiếc tiền. Dẫu vậy, mỗi lần thất bại lại giúp tôi hiểu thêm một chút về đặc tính của lá sen và có thêm động lực để tiếp tục”, Dương kể.

Chinh phục chất liệu lá sen

Theo Dương, phải mất gần 2 năm miệt mài với hàng trăm lần thử nghiệm, anh mới tìm ra quy trình xử lý phù hợp. Lá sen sau khi thu hoạch được làm sạch bùn đất, xử lý chống nấm mốc qua nhiều công đoạn để trở thành những “tấm toan” đặc biệt.

Những lá sen được anh đưa về rửa sạch sẽ

Điểm độc đáo của chất liệu này là toàn bộ hệ thống gân lá vẫn được giữ nguyên. Mỗi chiếc lá mang một kết cấu riêng, tạo nên vẻ đẹp độc bản mà không loại vật liệu nào có thể thay thế.

“Ngày cầm trên tay chiếc lá sen đã được xử lý hoàn chỉnh, màu sắc và những đường gân vẫn còn nguyên vẹn, tôi thực sự xúc động. Cảm giác lúc ấy giống như mình vừa giữ lại được một phần vẻ đẹp của thiên nhiên mà trước đây ai cũng nghĩ sẽ mất đi theo thời gian”, Dương nhớ lại.

Khi đã làm chủ được chất liệu, Dương cùng họa sĩ Hoàng Tuyển bắt đầu sáng tác. Thay vì chỉ ép khô lá rồi trang trí như nhiều sản phẩm trên thị trường, hai anh em lựa chọn kết hợp thư pháp chữ Việt với các chi tiết minh họa để tạo nên dấu ấn riêng.

Phôi lá sen sau khi đã được sơ chế thành phẩm

Theo họa sĩ Hoàng Tuyển, cốt cách của sen là sự thanh cao, thuần khiết nên từng nét bút, từng chi tiết đều phải truyền tải được tinh thần ấy. Mỗi tác phẩm được sáng tác theo ý tưởng riêng của khách hàng hoặc từ cảm hứng của người nghệ sĩ, bảo đảm tính độc bản.

Sau khi hoàn thiện, tranh được phủ lớp bảo vệ chuyên dụng trước khi đóng khung, giúp giữ chất lượng trong nhiều năm.

Không dừng lại ở tranh nghệ thuật, Dương tiếp tục nghiên cứu kỹ thuật làm lá xuyên sáng. Bằng cách bóc tách phần thịt lá, giữ lại hệ thống gân tự nhiên, anh tạo nên những chiếc đèn trang trí có ánh sáng dịu nhẹ, làm nổi bật vẻ đẹp mong manh của lá sen.

“Điều tôi muốn mang đến không chỉ là một bức tranh đẹp mà còn là cảm giác bình yên khi người ta ngắm nhìn. Mỗi chiếc lá sen đều có hình dáng và đường gân khác nhau, giống như mỗi con người đều có một câu chuyện riêng. Vì thế, tôi luôn cố gắng để mỗi tác phẩm là một sản phẩm độc bản”, Dương chia sẻ.

Một bức tranh sen hoàn chỉnh của Dương

Theo Dương, thời gian tới anh sẽ mở rộng ứng dụng lá sen vào nhiều sản phẩm thủ công như nón lá, quà lưu niệm và đồ trang trí cho nhà ở, khách sạn, nhà hàng, homestay.

“Xa hơn nữa, tôi mong những sản phẩm từ lá sen có thể trở thành món quà mang bản sắc Việt, để khi nhắc đến sen, mọi người không chỉ nhớ đến một mùa hoa mà còn nhớ đến những giá trị có thể được lưu giữ rất lâu sau đó”, Dương bày tỏ.