ộng lực phát triển du lịch cộng đồng bên chân đèo Đá Đẽo

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, xã Kim Phú kế thừa đầy đủ các giá trị về lịch sử, văn hóa, là nơi hội tụ những tiềm năng để phát triển.

Đặc biệt là thế mạnh về du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với bản sắc văn hóa địa phương.

“Kho báu” giữa đại ngàn

Được thành lập trên cơ sở sáp nhập 4 xã: Thượng Hóa, Trung Hóa, Minh Hóa và Tân Hóa của huyện Minh Hóa (cũ), Kim Phú có dư địa rộng lớn với diện tích hơn 550km ² , gần 20.000 người. Đây cũng là địa phương được đánh giá sẽ trở thành trung tâm phát triển năng động trong những năm tới.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Kim Phú nằm bên kia chân đèo Đá Đẽo gần như kế thừa trọn vẹn tiềm năng du lịch của huyện Minh Hóa (cũ). Từ cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ với sông suối, hang động, núi đá, hệ sinh thái đa dạng như hang Tú Làn, Rục Mòn, phim trường King Kong, hồ Yên Phú… tất cả đều giữ được nét hoang sơ nguyên bản.

Năm 2023, làng Tân Hóa, ngôi làng nằm lọt thỏm giữa thung lũng núi đá vôi được Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) vinh danh là làng du lịch tốt nhất thế giới. Kim Phú cũng là địa phương có 4 bản có người đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, là nơi giao thoa văn hóa từ nhiều đời nay giữa người Kinh, Bru-Vân Kiều, người Chứt. Đặc biệt, các bản làng của người Rục (dân tộc Chứt) được phát hiện hơn nửa thế kỷ trước vẫn còn những nét văn hóa nguyên sơ gắn liền với núi rừng, nơi họ từng sống ẩn mình trong hang đá.

Du lịch mùa lũ là một trải nghiệm thú vị của du khách khi đến với làng Tân Hóa – Ảnh: Oxalis

Kim Phú là vùng đất ẩn chứa nhiều giá trị truyền thống đặc sắc, với nền ẩm thực phong phú, khác biệt. Những món ăn truyền thống của người dân nơi đây mang hơi thở của mẹ thiên nhiên, luôn là điểm nhấn để thu hút du khách tham quan, trải nghiệm.

Những tiềm năng về cảnh quan, lịch sử, văn hóa cho thấy rằng vùng đất Kim Phú hội tụ đầy đủ các yếu tố để phát triển du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm hay du lịch văn hóa bản địa. Theo bà Đặng Thị Na, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ Đất Xanh (đơn vị đầu tiên khai thác tuyến du lịch thám hiểm tại hang Rục Mòn), tiềm năng du lịch ở Kim Phú còn rất lớn, như một “kho báu” cần được khai mở. Và nếu khai thác đúng cách, có chiến lược đầu tư hiệu quả sẽ tạo ra trải nghiệm khác biệt và bền vững.

Khi nông dân làm du lịch

Từ vùng đất được coi là “rốn lũ”, làng Tân Hóa trở thành một trong những điểm sáng trên bản đồ du lịch, thu hút hàng ngàn lượt du khách quốc tế mỗi năm. Nhiều du khách khi đến nơi này bày tỏ sự ngạc nhiên, thích thú trước cảnh sắc thiên nhiên cũng như sự hiền hòa, chân chất của người dân địa phương. Những năm gần đây, người dân ở Tân Hóa còn xem mỗi mùa lũ về là cơ hội để phát triển du lịch trải nghiệm cho du khách.

Từ khi “bén duyên” với ngành du lịch, cuộc sống của nhiều hộ dân ở Tân Hóa khác xưa rất nhiều. “Nhờ các dịch vụ ăn theo như homestay, poster, phục vụ món ăn… thu nhập hằng năm của nhiều người dân không còn phụ thuộc vào làm nông nghiệp như trước”, anh Trương Bá Hoàng, thôn 1 Yên Thọ, xã Kim Phú, chia sẻ.

Theo anh Hoàng, từ khi mở dịch vụ lưu trú tại nhà phục vụ khách du lịch, vợ chồng anh không còn làm ruộng mà cho thuê, dành thời gian để đầu tư phòng ốc và các tiện nghi cho khách ở qua đêm. Thu nhập của gia đình anh ổn định hơn rất nhiều.

Còn với chị Trần Thị Lam-một người dân địa phương-ngoài kinh doanh homestay, chị còn tập trung chế biến các món ăn truyền thống để phục vụ và tăng thêm thu nhập cho gia đình. Chị Lam chia sẻ, chị và nhiều người trẻ thường tranh thủ thời gian rảnh học thêm tiếng Anh để tiện giao tiếp và giới thiệu văn hóa, cảnh quan cho du khách. Đó cũng là cách quảng bá hiệu quả nhất.

Bên trong hang Rục Mòn – Ảnh: D.X

Là người đầu tiên để cây nho “bén rễ” với vùng đất Kim Phú đầy nắng rát mùa hè và giá rét mùa đông, anh Cao Thanh Thái, thôn Liêm Hóa, thể hiện tư duy đột phá, dám làm của người trẻ trên vùng đất khó. Hiện nay, mô hình trồng nho của anh Thái đã bước vào vụ thu hoạch thứ 2. Ngoài việc thu hoạch từ quả, anh Thái còn tổ chức vườn nho thành điểm “check-in” thú vị cho du khách khi đến nơi đây.

Ngoài du khách địa phương, vườn nho của anh Thái cũng thu hút rất nhiều du khách nước ngoài khi đến tham quan, trải nghiệm ở làng du lịch Tân Hóa. “Nếu làm hiệu quả, không chỉ vườn nho mà còn các sản phẩm nông nghiệp khác cũng rất hút khách”, anh Thái chia sẻ.

Người dân Kim Phú đang dần quen với những cách làm du lịch hiệu quả, gắn với lợi thế của địa phương. Từ những kết quả ban đầu này, nếu được định hướng rõ ràng sẽ là tiền đề quan trọng để du lịch trở thành mũi nhọn đột phá về phát triển ở vùng đất Kim Phú.

Đồng hành để tạo ra khác biệt

Phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có của địa phương, Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Kim Phú nhiệm kỳ 2025-2030 xác định một trong những khâu đột phá là khai thác hiệu quả thế mạnh để phát triển du lịch, trọng tâm là du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống.

Chủ tịch UBND xã Kim Phú Hoàng Tự Quốc Hùng cho biết, bên cạnh việc mời gọi các nhà đầu tư để phát triển các tua tuyến, sản phẩm du lịch phù hợp với tiềm năng của địa phương, xã Kim Phú cũng đang tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng, từng bước hình thành các mô hình du lịch sinh thái, du lịch thích ứng thời tiết, góp phần thay đổi tư duy phát triển, chuyển dịch cơ cấu kinh tế cho người dân.

Giai đoạn 2021-2024, toàn xã Kim Phú đón trên 22.300 lượt khách trong nước và quốc tế. Năm 2025, hoạt động du lịch trên địa bàn xã tiếp tục phát triển; địa phương đã đón tiếp 9.109 lượt khách, đạt 151,8% so với kế hoạch, trong đó có gần 7.000 lượt khách quốc tế.

Cũng theo ông Hùng, địa phương sẽ hỗ trợ tối đa, tạo điều kiện thuận lợi nhất để mở đường cho ngành du lịch phát triển. Hiện xã đang tập trung khảo sát, triển khai các giải pháp thu hút nhà đầu tư khai thác điểm du lịch mới như hang Rục Mòn-hồ Yên Phú.

Thực tiễn cho thấy, để du lịch phát triển bền vững cần thời gian và hội đủ nhiều yếu tố, nhất là cần có định hướng phát triển, giải pháp đồng hành, hỗ trợ phù hợp. Nhưng với những tiềm năng sẵn có và khát vọng vươn lên của mỗi người dân sẽ là động lực mới để Kim Phú dần khẳng định mình trên bản đồ du lịch cả nước.