Ô nhiễm vi nhựa tấn công nguồn cá của các quốc đảo Thái Bình Dương

Thùy Liên04:20 30/01/2026

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện vi nhựa trong khoảng 1/3 số mẫu cá được khảo sát tại vùng biển ven bờ của các quốc đảo Thái Bình Dương với sự khác biệt đáng kể về mức độ ô nhiễm tại các điểm khảo sát khác nhau.

Rác thải nhựa trên bờ biển Sukaraja ở Lampung , Indonesia ngày 4/6/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Cụ thể, trong cuộc nghiên cứu được thực hiện trên 900 mẫu thuộc 138 loài cá khác nhau được ngư dân đánh bắt tại vùng biển ngoài khơi Fiji, Tonga, Tuvalu và Vanuatu, kết quả cho thấy khoảng 33% số mẫu có chứa vi nhựa, thấp hơn mức trung bình toàn cầu là 49%. Tuy nhiên, mẫu cá tại vùng biển Fiji có tỷ lệ chứa vi nhựa cao nhất, lên tới 75%; trong khi tỷ lệ này ở mẫu cá ngoài khơi Vanuatu chỉ là 5%.

Bà Amanda Ford , đồng tác giả nghiên cứu và là giảng viên cao cấp tại Đại học Nam Thái Bình Dương, cho biết trên thực tế, mọi thứ từ muối ăn đến đồ uống đều được phát hiện có chứa vi nhựa. Tỷ lệ thấp ở các mẫu cá tại Vanuatu là rất ngạc nhiên. Đây có thể là kết quả của phương thức quản lý rác thải khác biệt, hoặc do tác động của các dòng hải lưu.

Video đang HOT

Nghiên cứu nhận định các quốc đảo Thái Bình Dương có nguy cơ tổn thương cao trước ô nhiễm vi nhựa, do hạn chế của hệ thống quản lý chất thải và quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Vì thế, nguy cơ vi nhựa xâm nhập sâu vào chuỗi thực phẩm sẽ ngày càng phổ biến.

Trong vài năm gần đây, đã có nhiều nghiên cứu gây chú ý khi phát hiện vi nhựa xâm nhập khắp cơ thể con người: trong máu, cơ quan nội tạng và thậm chí cả não bộ.

Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), tổng lượng nhựa trong các đại dương trên thế giới ước tính hiện vào khoảng 75 – 199 triệu tấn.

Lời cảnh báo trước 'cơn sóng thần' vi nhựa

Tại các cuộc đàm phán toàn cầu về hiệp ước chống ô nhiễm nhựa do Liên hợp quốc (LHQ) tổ chức đang diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ), những tiếng nói từ các cộng đồng bản địa Bắc Mỹ đã vang lên mạnh mẽ.

Rác thải nhựa trên bờ biển Sukaraja ở Lampung, Indonesia. Ảnh minh họa: THX/TTXVN

Họ không chỉ tham gia với tư cách là các nhà đàm phán mà còn mang theo những nghi lễ truyền thống, lời ca và lời cảnh báo trực tiếp về mối đe dọa từ vi nhựa đang dần bóp nghẹt môi trường sống của họ.

Bà Panganga Pungowiyi - một thành viên của Mạng lưới Môi trường Bản địa từ Alaska (Mỹ) - đưa ra một yêu cầu khẩn thiết: hiệp ước toàn cầu phải đảm bảo công lý, đặc biệt cho các cộng đồng dễ bị tổn thương nhất. Bà chia sẻ: "Chúng tôi đến đây để chia sẻ kiến thức và trách nhiệm bảo vệ các hệ sinh thái".

Alaska - vùng đất nơi bà Pungowiyi sinh sống - đang phải gánh chịu những hậu quả nặng nề từ các hóa chất độc hại. Những chất này, một phần đến từ nhựa và hoạt động khai thác dầu khí, di chuyển về phía Bắc theo các dòng hải lưu và luồng không khí, gây ra tác hại khôn lường.

Ông Henri Bourgeois Costa - chuyên gia môi trường từ Quỹ Đại dương Tara - cũng cảnh báo người dân Alaska chịu ảnh hưởng nghiêm trọng từ thủy ngân và các chất PCB (polychlorinated biphenyl), dù những hóa chất công nghiệp nặng này đã bị cấm ở các nước phát triển. Theo ông, những dòng hải lưu vốn mang lại nguồn cá dồi dào nay cũng đang "vận chuyển" một lượng lớn vi nhựa đến Alaska.

Mối đe dọa không chỉ dừng lại ở vi nhựa. Một nghiên cứu của Đại học bang Washington năm 2020 còn chỉ ra rằng 6PPD - một chất phụ gia hóa học trong lốp ô tô - đang gây hại cho sự sinh sản của cá hồi, một trong những nguồn thực phẩm chính của người dân Alaska. Chất này thoát ra từ lốp xe, hòa vào dòng nước và gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Với thông điệp "Không còn cá - không còn hải cẩu: không còn thức ăn", bà Pungowiyi nhấn mạnh các hóa chất độc hại đang gây bệnh cho các loài chim và động vật có vú, và cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến chính con người, cả hiện tại và các thế hệ tương lai.

Bà Aakaluk Adrienne Blatchford, một nhà hoạt động khác đến từ Alaska (Mỹ), đã đưa ra lời cảnh báo lạnh lùng nhưng chân thực: "Nếu động vật chết, chúng tôi cũng chết". Bà giải thích rằng các cộng đồng bản địa phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên nhưng việc duy trì an ninh lương thực đang ngày càng trở nên khó khăn.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán vẫn gặp nhiều bất đồng giữa các quốc gia sản xuất dầu mỏ và các nước có tham vọng lớn, tiếng nói của những người bản địa càng trở nên cấp thiết. Bà Blatchford kêu gọi: "Chúng ta cần một quyết định tập thể về cách xử lý cuộc khủng hoảng này." Bà hy vọng hiệp ước sẽ bao gồm danh sách các chất phụ gia hóa học bị cấm, mang lại sự thay đổi thực sự cho cuộc sống của các cộng đồng bản địa cũng như người dân toàn cầu.

Biển Chết hình thành 'kho lưu trữ tự nhiên' về ô nhiễm nhựa Trong hơn 20 năm, rác thải nhựa từ các khu đô thị âm thầm tích tụ dọc theo đường bờ biển ngày càng thu hẹp của Biển Chết, tạo nên một dấu ấn trực quan và môi trường độc đáo tại điểm thấp nhất trên Trái Đất. Quang cảnh Biển Chết. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN. Theo phóng viên TTXVN tại Israel. một nghiên...