Núi Cốc – Ba Bể: Vẻ đẹp gắn kết từ thiên nhiên

Hồ Núi Cốc – hồ Ba Bể là sự kết nối tinh tế giữa hai thắng cảnh tiêu biểu của Thái Nguyên, nơi thiên nhiên tạo nên vẻ đẹp, bản sắc riêng và sức hấp dẫn du lịch.

Từ mặt hồ phẳng lặng đến núi rừng xanh thẳm, cả hai cùng kể câu chuyện về sự hòa hợp bền vững giữa cảnh quan tự nhiên và con người.

Hồ Ba Bể được định vị theo hướng phát triển xanh và bền vững, đặt trọng tâm vào bảo tồn hệ sinh thái, cảnh quan và giá trị văn hóa truyền thống.

Mênh mang nước biếc

Hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể mỗi nơi có một nét đẹp riêng biệt. Một bên là sự giao hòa hài hòa giữa thiên nhiên và dấu ấn sáng tạo của con người, một bên là vẻ đẹp nguyên sơ, trầm lắng của đại ngàn. Dù mang những sắc thái khác nhau, cả hai cùng gặp nhau ở những giá trị cốt lõi: mặt nước mênh mang, núi rừng xanh thẳm, khí hậu trong lành và chiều sâu văn hóa dân gian.

Hồ Núi Cốc nằm yên bình giữa những dãy núi xanh của Thái Nguyên, mặt nước phẳng lặng soi bóng mây trời. Với diện tích mặt nước khoảng 2.500ha, hồ Núi Cốc hiện đang được đầu tư phát triển thành khu du lịch tổng hợp, bao gồm du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí, du lịch tâm linh và sinh thái, hướng tới vai trò hạt nhân thúc đẩy phát triển du lịch – dịch vụ của tỉnh.

Trong khi đó, hồ Ba Bể mở ra giữa lòng núi rừng như một thế giới riêng, gắn với Vườn Quốc gia Ba Bể và hệ sinh thái rừng nguyên sinh phong phú. Nước hồ xanh thẫm, sâu và rộng, nối liền những dải núi đá vôi sừng sững in bóng xuống mặt nước.

Không gian nơi đây tĩnh lặng, cổ xưa, mang lại cảm giác nguyên sơ và cuốn hút. Hồ Ba Bể có diện tích hơn 500ha, gắn với bản sắc văn hóa đặc trưng của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, rất thuận lợi cho phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và trải nghiệm văn hóa bản địa.

Sau hợp nhất tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn, không gian phát triển được mở rộng, tạo điều kiện để hai hồ trở thành những trụ cột quan trọng trong hệ thống tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa của tỉnh. Cùng với các danh thắng, di tích lịch sử và lễ hội truyền thống tiêu biểu, hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể là những biểu tượng du lịch gắn liền với thiên nhiên miền Bắc.

Khu vực hồ núi Cốc đang được đầu tư thành điểm du lịch hấp dẫn.

Mạng lưới giao thông ngày càng hoàn thiện, với các tuyến cao tốc, đường liên kết vùng và đường ven hồ, đã và đang mở ra khả năng liên thông du lịch giữa Thái Nguyên với vùng Thủ đô, Việt Bắc và Đông Bắc, góp phần gia tăng lượng khách, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu du lịch.

Trọng điểm phát triển du lịch xanh

Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Đề án số 17 về phát triển du lịch tỉnh giai đoạn 2026 – 2030, xác định mục tiêu đột phá với định hướng “hai trọng điểm, một trục động lực, một nền tảng”; trong đó, hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể được lựa chọn là hai trọng điểm phát triển, hướng tới trở thành các điểm đến có tầm vóc quốc tế.

Đề án nhấn mạnh phát triển hồ Núi Cốc theo vai trò động lực, thu hút đầu tư các dự án du lịch quy mô lớn, đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông kết nối vùng và các sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp.

Ngược lại, hồ Ba Bể được định vị theo hướng phát triển xanh và bền vững, đặt trọng tâm vào bảo tồn hệ sinh thái, cảnh quan và giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời khuyến khích các mô hình du lịch cộng đồng, homestay gắn với sinh kế của người dân địa phương.

Là một người dân sinh sống gần khu vực hồ Ba Bể, ông Mã Văn Đô, xã Đồng Phúc, cho biết: Chúng tôi kỳ vọng trong thời gian tới, tỉnh sẽ quan tâm triển khai các dự án kết nối đồng bộ về hạ tầng giao thông, du lịch và dịch vụ. Khi các tuyến đường, tour liên vùng và chuỗi dịch vụ được hình thành, Ba Bể sẽ có điều kiện thu hút nhà đầu tư lớn, tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập và giúp người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.

Động Phuông nằm trong quần thể hồ Ba Bể, điểm tham quan nổi bật của vùng hồ.

Thực tiễn phát triển du lịch những năm gần đây cho thấy hiệu quả rõ nét. Năm 2025, Thái Nguyên đón trên 7,3 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt hơn 7,4 nghìn tỷ đồng. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu đón khoảng 12 triệu lượt khách mỗi năm, trong đó có 1 triệu lượt khách quốc tế, với tổng doanh thu vượt 25.000 tỷ đồng. Đây là nền tảng quan trọng để các điểm đến trọng điểm như hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể liên kết, bổ trợ lẫn nhau trong không gian du lịch vùng Việt Bắc.

Bên cạnh các khu du lịch lớn, Thái Nguyên còn có lợi thế phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn gắn với văn hóa trà, một bản sắc đặc trưng của địa phương. Các mô hình này không chỉ đa dạng hóa sản phẩm du lịch mà còn góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao giá trị trải nghiệm cho du khách trong chuỗi liên kết vùng.

Ông Nguyễn Chu Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Ngay đầu năm 2026, Sở đã tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành kế hoạch triển khai Đề án phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2026-2030. Theo đó, Sở xác định phát triển du lịch theo hướng liên vùng, lấy hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể và các điểm du lịch cộng đồng làm hạt nhân kết nối, hình thành chuỗi sản phẩm đồng bộ.

Thời gian tới, tỉnh sẽ ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối, thu hút doanh nghiệp và gắn phát triển du lịch với bảo tồn văn hóa, qua đó giúp người dân tham gia sâu hơn và hưởng lợi trực tiếp từ du lịch.

Đặt trong mối liên kết không gian rộng hơn, hồ Núi Cốc và hồ Ba Bể không chỉ là những điểm đến đơn lẻ mà còn là các mắt xích quan trọng trong mạng lưới du lịch sinh thái, văn hóa của vùng Việt Bắc. Khi được quy hoạch, đầu tư và khai thác hài hòa, hai thắng cảnh này sẽ trở thành biểu tượng của du lịch xanh, nhân văn và bền vững, góp phần gắn kết con người với thiên nhiên, hiện tại với tương lai, đồng thời nâng cao vị thế du lịch Thái Nguyên trên bản đồ du lịch quốc gia.