Nord Stream: Đức có quay lại nhập khẩu khí đốt Nga?

Vũ Thanh20:30 27/05/2025

Tranh cãi nổ ra tại Berlin khi ý tưởng khôi phục đường ống Nord Stream được đặt lên bàn nghị sự.

Giá năng lượng, áp lực kinh tế và căng thẳng địa chính trị liệu có khiến Đức “quay xe”?

Một cơ sở khai thác khí đốt ở gần thành phố Novy Urengoi, Nga. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Theo Đài phát thanh Quốc tế DW (Đức) ngày 26/5, bất chấp cam kết trừng phạt Nga liên quan đến cuộc xung đột ở Ukraine, khả năng Đức tái khởi động các đường ống Nord Stream để nhập khẩu khí đốt từ Moskva đang trở thành chủ đề gây chú ý.

Sau hơn 3 năm kể từ khi cuộc chiến ở Ukraine bùng nổ, ý tưởng về việc khí đốt Nga chảy trở lại châu Âu qua Đức không còn là điều quá xa lạ. Nhiều đồn đoán đã xuất hiện về khả năng đường ống Nord Stream được sửa chữa và hoạt động trở lại. Thậm chí, một số thành viên trong Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của Đức đã công khai ủng hộ việc này, coi Nord Stream là “điểm khởi đầu cho các cuộc đàm phán với Nga” và đề xuất Đức nên nhập khẩu 20% lượng khí đốt cần thiết từ Moskva.

Các đường ống Nord Stream 1 và Nord Stream 2, vốn bị hư hại sau các hành động phá hoại vào tháng 9/2022, đang đứng trước khả năng được sửa chữa. Trước xung đột Ukraine, Nord Stream 1 đã cung cấp khí đốt cho Đức, trong khi Nord Stream 2, dù hoàn thành vào tháng 9/2021, chưa bao giờ đi vào hoạt động.

Cuộc tranh luận chính trị gay gắt

Tuy nhiên, không phải tất cả các chính trị gia Đức đều đồng thuận. Thủ tướng Đức Friedrich Merz, lãnh đạo mới của CDU, đã kiên quyết ủng hộ các kế hoạch của EU nhằm chặn vĩnh viễn việc tái kích hoạt Nord Stream như một phần của gói trừng phạt Nga tiếp theo. Ủy ban châu Âu hiện đang tham vấn các quốc gia thành viên về lệnh cấm này.

Điều đáng chú ý là cả Nga và Mỹ đều được cho là muốn đạt được thỏa thuận để đưa khí đốt trở lại qua các đường ống này. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov gần đây cho biết các cuộc thảo luận với Mỹ đã bao gồm vấn đề Nord Stream. Đồng thời, có nhiều thông tin cho rằng các nhà đầu tư Mỹ quan tâm đến việc mua lại Nord Stream 2 AG, công ty con của tập đoàn năng lượng khổng lồ Gazprom (Nga) sở hữu đường ống Nord Stream 2.

Chris Weafer, nhà tư vấn đầu tư có hơn 25 năm kinh nghiệm tại Nga, tiết lộ rằng “có những đề xuất từ những người mua Mỹ muốn mua cơ sở hạ tầng, nơi họ có thể đóng vai trò là cầu nối giữa nguồn khí đốt, tức là Gazprom, và người mua khí đốt, tức là các công ty tiện ích của Đức”.

Tuy nhiên, Ben Hilgenstock từ Trường Kinh tế Kiev khẳng định rằng Mỹ hay Nga không có thẩm quyền quyết định loại năng lượng mà châu Âu sẽ mua. Ông nhấn mạnh: “Quyết định của châu Âu ở các quốc gia cụ thể là liệu họ có muốn mua khí đốt đường ống của Nga thông qua Nord Stream 1 và 2 một lần nữa hay không”.

Áp lực kinh tế và quan điểm doanh nghiệp

Việc châu Âu chuyển hướng khỏi nguồn khí đốt và dầu mỏ của Nga sau cuộc chiến ở Ukraine đã dẫn đến sự gia tăng chi phí năng lượng đáng kể trong năm 2022 và 2023. Mặc dù chi phí đã giảm, việc tái xuất năng lượng Nga có thể sẽ đẩy giá xuống thấp hơn nữa.

Các công ty Đức như tập đoàn hóa chất khổng lồ BASF đã chịu gánh nặng từ chi phí năng lượng tăng cao. Một phát ngôn viên của BASF cho biết giá khí đốt tăng chỉ là một yếu tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của họ, bên cạnh nhu cầu yếu và khối lượng nhập khẩu tăng.

Wolfgang Groe Entrup, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Hóa chất Đức (VCI), cho biết các thành viên của hiệp hội “hoan nghênh các biện pháp giúp giảm giá năng lượng đang ở mức cao”, nhưng ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của “các đối tác đáng tin cậy”.

Ông Wolfgang cảnh báo: “Nga đã đơn phương đình chỉ nguồn cung qua Nord Stream 1 vào tháng 8/2022. Với nỗ lực to lớn, chúng tôi đã có thể đảm bảo an ninh nguồn cung ngay cả khi không có năng lượng của Nga. Chúng tôi không nên quay lại với những thói quen cũ và tránh phụ thuộc quá mức vào 1 quốc gia trong tương lai”.

Tuy nhiên, ông Hilgenstock cũng thừa nhận rằng sức hấp dẫn của năng lượng rẻ hơn sẽ luôn có khả năng định hướng cuộc thảo luận ở một số nơi, và đây chính là nơi phát sinh áp lực chính trị.

Những trở ngại và cam kết của EU

Sự phản đối chính trị đối với việc khôi phục nguồn cung khí đốt Nga vẫn còn gay gắt ở châu Âu. Ủy ban EU đã nhiều lần nhắc lại lập trường mạnh mẽ của mình, phù hợp với các kế hoạch trừng phạt hiện tại. Người phát ngôn của Ủy ban EU nhấn mạnh: “Nord Stream 2 không phải là dự án vì lợi ích chung, nó không đa dạng hóa các nguồn năng lượng của EU”.

EU đã cam kết sẽ từ bỏ tất cả nhiên liệu hóa thạch của Nga vào năm 2027 và đã công bố lộ trình chi tiết để đạt được mục tiêu này, bao gồm việc dừng tất cả các hoạt động nhập khẩu khí đốt của Nga vào cuối năm 2027 và chấm dứt các hợp đồng mới cung cấp bất kỳ loại khí đốt nào của Nga vào cuối năm 2025.

Ngay cả khi có sự ủng hộ về mặt chính trị, vẫn còn nhiều trở ngại kỹ thuật. Đường ống Nord Stream 2 chưa bao giờ được Đức chứng nhận hợp pháp và ông Hilgenstock không tin rằng Chính phủ Đức mới sẽ làm điều đó. Nhà tư vấn đầu tư Weaver tin rằng công việc sửa chữa có thể bắt đầu nhanh chóng nếu Mỹ có thể thuyết phục EU về lợi ích của thỏa thuận, nhưng ông Hilgenstock khẳng định điều quan trọng là EU phải làm rõ với Mỹ rằng việc mở lại đường ống Nord Stream không phải là vấn đề cần thảo luận.

Tóm lại, với những cam kết mạnh mẽ của EU và những rào cản chính trị, kỹ thuật, việc Đức quay lại nhập khẩu khí đốt từ Nga thông qua Nord Stream dường như vẫn là một viễn cảnh xa vời, dù áp lực về giá năng lượng vẫn luôn hiện hữu. Liệu lợi ích kinh tế có thể chiến thắng các nguyên tắc chính trị và an ninh năng lượng trong tương lai?

An ninh năng lượng châu Âu: Bài toán khó giữa khí đốt Nga rẻ và LNG Mỹ đắt đỏ

EU đối mặt tình thế khó xử: phụ thuộc khí đốt Mỹ đắt đỏ hay quay lại với nguồn cung từ Nga - nước đang bị trừng phạt.

Liệu châu Âu có đánh đổi nguyên tắc lấy an ninh năng lượng?

Cơ sở dự trữ khí đốt tự nhiên tại Zsana, Hungary. Ảnh: THX/TTXVN

Sau hơn ba năm xung đột Nga - Ukraine, châu Âu đang đứng trước tình thế tiến thoái lưỡng nan trong chính sách năng lượng: tiếp tục phụ thuộc vào khí đốt đắt đỏ từ Mỹ hay quay lại với nguồn cung giá rẻ từ Nga - quốc gia đang bị EU trừng phạt. Đây là bài toán khó về an ninh năng lượng mà các nước châu Âu đang phải đối mặt.

"Điểm yếu" trong chính sách năng lượng

Khủng hoảng năng lượng 2022-2023 buộc châu Âu phải tìm kiếm nguồn cung thay thế cho khí đốt Nga. Theo Reuters ngày 14/4, khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ đã trở thành giải pháp tạm thời, nhưng đồng thời tạo ra một "điểm yếu" mới. Khi Tổng thống Donald Trump có những động thái gây rạn nứt trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương và biến năng lượng thành công cụ mặc cả trong đàm phán thương mại, các doanh nghiệp châu Âu bắt đầu lo ngại.

Năm 2023, khí đốt Mỹ chiếm 16,7% lượng khí đốt nhập khẩu của EU, đứng sau Na Uy (33,6%) và Nga (18,8%). Tuy nhiên, thị phần của Nga dự kiến giảm xuống dưới 10% trong năm nay do các lệnh trừng phạt. EU đang chuẩn bị mua thêm LNG từ Mỹ, nhưng cuộc chiến thuế quan do ông Trump khởi xướng đã làm gia tăng mối lo ngại về sự phụ thuộc này.

Tatiana Mitrova, nghiên cứu viên tại Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu (Đại học Columbia), cảnh báo LNG của Mỹ có thể trở thành "công cụ địa chính trị" trong tương lai.

Ngày 8/4, Tổng thống Trump đã áp đặt mức thuế quan 20% đối với EU, đồng thời yêu cầu khối này chi thêm 350 tỷ USD cho năng lượng của Mỹ để bù đắp cho "thâm hụt thương mại dai dẳng". Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, ông đã tuyên bố tạm dừng áp dụng hầu hết các mức thuế quan toàn cầu trong 90 ngày, tạo cơ hội cho các đối tác đàm phán.

Theo Politico, EU đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội này để nối lại các cuộc đàm phán về việc tăng mua LNG từ Mỹ, với hy vọng rằng Tổng thống Trump sẽ cởi mở hơn sau khi đình chỉ thuế quan đang gây sốc cho nền kinh tế châu Âu.

Tiếng nói từ ngành công nghiệp

Trước áp lực chi phí và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng, nhiều giám đốc điều hành công ty năng lượng lớn ở EU bắt đầu đề cập đến khả năng nhập khẩu trở lại khí đốt Nga, điều mà họ coi là "không tưởng" chỉ một năm trước.

Ông Didier Holleaux, Phó Chủ tịch điều hành tại Engie (Pháp), cho rằng nếu có hòa bình ở Ukraine, châu Âu có thể quay lại nhập khẩu 60-70 tỷ mét khối khí đốt Nga mỗi năm, bao gồm cả LNG, đáp ứng 20-25% nhu cầu của EU, giảm so với mức 40% trước xung đột.

Patrick Pouyanne, người đứng đầu TotalEnergies (Pháp), cũng cảnh báo châu Âu không nên phụ thuộc quá mức vào khí đốt Mỹ: "Chúng ta cần đa dạng hóa nguồn cung, không nên phụ thuộc vào một hoặc hai tuyến". Ông dự đoán châu Âu có thể nhập khẩu 70 tỷ mét khối khí đốt Nga sau khi xung đột kết thúc.

Đức, vốn phụ thuộc nhiều vào khí đốt Nga giá rẻ, đang phải vật lộn để duy trì ngành sản xuất. Tại khu công nghiệp hóa chất Leuna, các nhà sản xuất cho biết khí đốt Nga sẽ sớm quay trở lại.

Ông Christof Guenther, Giám đốc điều hành InfraLeuna, cho biết ngành công nghiệp hóa chất Đức đã cắt giảm việc làm trong năm quý liên tiếp, và việc mở lại đường ống Nord Stream sẽ giúp giảm giá năng lượng hiệu quả hơn bất kỳ chương trình trợ cấp nào.

Theo một cuộc thăm dò của Viện Forsa, 49% người Đức ở bang Mecklenburg-Vorpommern, nơi có đường ống Nord Stream, muốn quay lại sử dụng khí đốt Nga. Klaus Paur, Giám đốc điều hành Leuna-Harze, khẳng định: "Chúng tôi cần khí đốt Nga, chúng tôi cần năng lượng giá rẻ, bất kể nó đến từ đâu".

Chiến lược mới của EU

EU đang tìm cách tập hợp các đơn hàng từ các nhà cung cấp tư nhân và phối hợp với các nhà cung cấp của Mỹ như một cách để có được nhiều LNG với giá cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, EU đã từng triển khai một hệ thống tương tự sau khi xung đột Nga-Ukraine nổ ra vào năm 2022, nhưng chỉ có một số ít công ty quan tâm đến ưu đãi này, đặt ra câu hỏi về tính khả thi của sáng kiến mới.

Hiện tại, EU yêu cầu các quốc gia thành viên phải đổ đầy 90% nhiên liệu vào kho chứa trước ngày 1/11 hàng năm. Tuy nhiên, các nước châu Âu lo ngại rằng việc đổ xô đi mua nhiên liệu vào mùa hè sẽ đẩy giá lên cao. Trước tình hình đó, họ đang thúc đẩy việc nới lỏng các quy định về dự trữ, với hy vọng rằng sự linh hoạt sẽ cho phép chi ít hơn cho LNG.

EU đã cố gắng tiếp cận chính quyền Trump về vấn đề này trong nhiều tháng, nhưng những nỗ lực của họ đã vấp phải sự bối rối và thờ ơ từ Washington. Một quan chức EU chia sẻ với Politico: "Những đề xuất này đã được thảo luận trong một thời gian dài, nhưng chúng tôi hy vọng rằng bây giờ đã có cơ hội để đạt được tiến triển. Tình hình hiện nay đã thay đổi - thị trường đang sụt giảm và các nhà lãnh đạo doanh nghiệp đang kêu gọi ông Trump thay đổi chiến thuật, tạo ra một cơ hội mới cho EU."

Châu Âu hiện có ít lựa chọn. Các cuộc đàm phán với Qatar về việc cung cấp thêm khí đốt bị đình trệ, và năng lượng tái tạo chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu.

Có thể nói, tương lai an ninh năng lượng châu Âu đang trở nên khó đoán hơn bao giờ hết. Các nước vừa muốn đảm bảo nguồn cung ổn định, vừa không muốn phụ thuộc quá nhiều vào bất kỳ đối tác nào, đặc biệt là trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động hiện nay.

Nhà điều hành Nord Stream 2 được hoãn phá sảnTòa án Thụy Sĩ đã cho nhà điều hành đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 2 thêm thời gian để tránh mất khả năng thanh toán. Công nhân trên công trường xây dựng đường ống Nord Stream 2 ở Biển Baltic. Ảnh: Getty Images. Một tòa án ở Thụy Sĩ đã đình chỉ thủ tục phá sản đối với nhà điều hành...

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?

Có

Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Tin đang nóng

Tin mới nhất

Vai trò trung gian trong xung đột Iran mang lại lợi ích gì cho Pakistan?

21:05:24 02/04/2026

Pakistan kỳ vọng vai trò của nước này trong việc mở ra lối thoát ngoại giao cho cuộc xung đột ở Iran sẽ giúp nước này trở thành nhân tố quan trọng tại Trung Đông sau khi chiến sự hạ nhiệt.

Ba Lan từ chối cho Mỹ mượn tên lửa Patriot cho cuộc chiến Iran

21:03:17 02/04/2026

Ba Lan thẳng thắn từ chối cho Washington mượn các hệ thống phòng không Patriot để đánh chặn các cuộc tấn công từ Iran nhằm vào các quốc gia Vùng Vịnh.

Nổ kho vũ khí tại Burundi, ít nhất 13 người tử vong

21:00:31 02/04/2026

Một nguồn tin tại nhà tù cho biết 8 tù nhân đã thiệt mạng và nhiều người bị thương, được lực lượng của Ủy ban Chữ Thập Đỏ Quốc tế hỗ trợ đưa tới bệnh viện.

Tổng thống Trump lần đầu phát biểu trước toàn quốc về xung đột Iran

20:12:11 02/04/2026

Trong bài phát biểu, ông Trump mô tả cuộc xung đột với Iran là một phần trong nỗ lực kéo dài nhiều năm nhằm ngăn chặn nước này phát triển vũ khí hạt nhân, đồng thời gọi đây là hành động cần thiết vì an toàn của nước Mỹ và an ninh của th...

Dư luận Mỹ về chiến lược Iran của Tổng thống Trump

20:08:20 02/04/2026

Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump trong việc xử lý tình hình ở Iran ở mức 33%, thấp hơn một chút so với tỷ lệ ủng hộ chung là 35% và tỷ lệ ủng hộ chính sách đối ngoại là 36%. Hiện tại, 33% người được hỏi cho rằng họ tán thành cách ông đảm n...

Lễ Vượt qua tại Israel: Giữ nhịp sống và truyền thống trong những ngày đặc biệt

18:59:49 02/04/2026

Một loạt vụ phóng tên lửa liên tiếp được ghi nhận trùng với thời điểm bắt đầu đêm Seder - nghi lễ quan trọng trong đời sống tôn giáo của người Do Thái, khiến sinh hoạt của người dân tại nhiều khu vực bị gián đoạn và hàng triệu người phả...

Mỹ biết rõ "gót chân Achilles" của Iran và sắp hành động?

11:30:45 02/04/2026

Đảo Kharg nhỏ bé nằm ở vị trí đắc địa trên eo biển Hormuz, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu, được coi là gót chân Achilles của Iran. Mỹ dường như đã đưa vị trí chiến lược này vào tầm ngắm.

Nga tuyên bố kiểm soát hoàn toàn Lugansk, ra tối hậu thư cho Ukraine

10:57:18 02/04/2026

Nga tuyên bố kiểm soát hoàn toàn vùng Lugansk ở miền Đông Ukraine và tiếp tục kêu gọi Kiev rút quân khỏi Donbass.

Chuyên gia cảnh báo về "cuộc chiến khác" sau khi eo Hormuz thông suốt

08:39:39 02/04/2026

Kể cả trong trường hợp eo biển Hormuz thông suốt trở lại, các chuyên gia cảnh báo những đứt gãy đối với chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ không sớm kết thúc, thậm chí đó mới là lúc áp lực thực sự bắt đầu.

Sống chung gián đoạn, khi Hormuz không là nút thắt buộc tháo bằng mọi giá

07:45:38 02/04/2026

Dù giá dầu thô vừa ghi nhận mức tăng kỷ lục, giới đầu tư toàn cầu đang đón nhận một kịch bản lạ: Tuyến vận tải huyết mạch Hormuz có thể không cần phải mở lại bằng mọi giá.

Loạt quốc gia tung "phao cứu sinh" tỷ USD hạ nhiệt giá dầu

07:27:55 02/04/2026

Trước biến động thị trường năng lượng, hàng loạt quốc gia từ châu Á đến châu Âu đang tung các gói ngân sách khổng lồ và áp dụng chế độ làm việc linh hoạt để bảo vệ túi tiền người dân.

Ấn Độ bắt đầu cuộc tổng điều tra dân số lớn nhất thế giới

06:14:09 02/04/2026

Những người ủng hộ nhấn mạnh sự cần thiết của dữ liệu để xác định những nhóm cần được hỗ trợ từ chính phủ, trong khi các nhà phê bình cho rằng đẳng cấp không nên còn chỗ đứng trong một quốc gia đang hướng tới vị thế cường quốc toàn cầu.