Nỗ lực tiên phong của Ukraine để đối phó “cơn khát” binh sĩ tiền tuyến

Ukraine đẩy mạnh phát triển đội quân robot chiến đấu để thích ứng với thực tế rằng họ đang thiếu binh sĩ chiến đấu trước đối thủ có tiềm lực mạnh áp đảo là Nga.

Một robot chiến đấu của Ukraine (Ảnh: EP).

Ukraine là quốc gia đầu tiên tài trợ cho robot hình người chiến đấu như một hạng mục riêng biệt trong hoạt động mua sắm quốc phòng. Cụm đổi mới quốc phòng Brave1 của Ukraine đã mở chương trình tài trợ dành cho việc phát triển các robot hình người 2 chân được chế tạo trong nước, với thiết kế chuyên biệt cho các nhiệm vụ quân sự, theo Tech Times.

Quyết định này tạo ra một tiền lệ về học thuyết quân sự mà các lực lượng vũ trang khác sẽ phải tính đến, bất kể các dự án nhận tài trợ đầu tiên có thực sự tham chiến hay không, các chuyên gia nhận định.

Giám đốc điều hành Brave1, Andrii Hrytseniuk, cho biết động thái này là phản ứng chiến lược trước xu hướng phát triển robot hình người trên toàn cầu.

Ukraine đang thiết kế các hệ thống có thể hoạt động trong môi trường tác chiến không có GPS, chịu áp lực từ tác chiến điện tử, nơi robot có thể bị chôn vùi dưới đống đổ nát hoặc mắc kẹt trong chiến hào ngập nước.

Cho đến nay, robot hình người duy nhất được thử nghiệm trong điều kiện chiến đấu thực tế tại Ukraine là Phantom MK-1. Những hạn chế của nó bao gồm khả năng mang tải thấp, không có khả năng chống nước, thời gian hoạt động tự động ngắn và độ phức tạp kỹ thuật cao.

Chương trình tài trợ của Brave1 phản ánh chính những hạn chế này. Thay vì yêu cầu các nhà phát triển ngay lập tức chế tạo một robot chiến đấu hoàn toàn tự động, chương trình cho phép họ bắt đầu bằng các nền tảng đơn giản hơn, sau đó từng bước cải tiến và bổ sung chức năng mới.

Hệ sinh thái robot mặt đất của Ukraine hiện dựa vào bánh xe, bánh xích và có 4 chân.

Ưu thế lý thuyết của robot hình người nằm ở cấu trúc cơ thể giống con người. Điều này cho phép chúng hoạt động trong những môi trường được thiết kế cho con người: leo cầu thang, di chuyển qua hành lang hẹp, hoạt động bên trong các tòa nhà và tương tác với những thiết bị vốn dành cho con người sử dụng mà không cần thay đổi cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, nếu trong nhà máy, robot hai chân hoạt động trên các bề mặt bằng phẳng và dễ dự đoán, thì trên chiến trường chúng phải vượt qua bùn lầy, đống đổ nát, hố bom và tác động từ các vụ nổ.

Những robot mặt đất đang thực sự hoàn thành nhiệm vụ trên chiến trường Ukraine hiện nay chủ yếu sử dụng bánh xe, bánh xích hoặc 4 chân. Các cấu hình này thành công nhờ thiết kế đơn giản hơn, chi phí thấp hơn và khả năng thay thế nhanh chóng.

Đến giữa năm 2026, Lực lượng Phòng vệ Ukraine đã nhận được 1.028 tổ hợp robot mặt đất trị giá 487 triệu hryvnia (11,7 triệu USD) thông qua nền tảng mua sắm quốc phòng DOT-Chain Defense.

Chỉ riêng trong nửa đầu năm 2026, Bộ Quốc phòng Ukraine đã chuẩn hóa và đưa vào sử dụng 67 mẫu robot mặt đất mới, nhưng không có mẫu nào là robot hai chân.

Tháng 4/2026, quân đội Ukraine lần đầu tiên kiểm soát được một vị trí của Nga chỉ bằng UAV và robot mặt đất, không cần binh sĩ trực tiếp tham chiến.

Tháng 5/2026, cố vấn Bộ Quốc phòng Ukraine Serhii “Flash” Beskrestnov cảnh báo rằng robot mặt đất hoạt động trong môi trường liên lạc khó khăn hơn nhiều so với UAV. Địa hình, cơ sở hạ tầng đô thị, hàng cây và các vật che chắn liên tục làm gián đoạn tín hiệu điều khiển. Một robot mất kết nối sẽ lập tức bị loại khỏi nhiệm vụ.

Những hạn chế về liên lạc vốn đã ảnh hưởng đến robot bánh xe và bánh xích sẽ còn tác động mạnh hơn đối với robot hai chân, vốn phải liên tục giữ thăng bằng trên địa hình phức tạp và khó đoán.

Bên cạnh đó, việc Ukraine tăng cường phát triển robot mặt đất là nhằm đối phó với thực tế là Ukraine đang gặp khó khăn trong việc bổ sung nguồn nhân lực, trong khi UAV cỡ nhỏ khiến khu vực tiền tuyến trở nên cực kỳ nguy hiểm.

Nỗ lực tuyển quân của Ukraine đối mặt hàng loạt thách thức trong thời gian qua. Theo thiết quân luật, công dân nam Ukraine từ 18-60 tuổi bị cấm rời khỏi đất nước, dù vẫn có một số trường hợp ngoại lệ.

Tuy nhiên, Ukraine đã ghi nhận nhiều trường hợp trốn quân dịch trong những năm qua dẫn tới các biện pháp cứng rắn để buộc công dân nhập ngũ. Tuy nhiên, do cuộc chiến tiêu hao với Nga chưa giảm nhiệt nên nhu cầu binh sĩ của Ukraine vẫn lớn. Việc triển khai robot chiến đấu hiện đại có thể được xem là cách giúp Ukraine đối phó một phần với tình trạng này.