Ninh Bình: Khám phá chùa cổ Ngô Xá và bảo vật nghìn năm tuổi dưới chân núi Chương Sơn

Tọa lạc tại xã Tân Minh, cụm di tích chùa Ngô Xá vừa hoàn thành trùng tu với kinh phí 60 tỷ đồng, hiện đang lưu giữ pho tượng Phật A Di Đà bằng đá thời Lý quý hiếm.

Nằm ẩn mình dưới chân núi Chương Sơn, chùa Ngô Xá (thôn Ngô Xá, xã Tân Minh, tỉnh Ninh Bình ) là một trong những ngôi chùa cổ kính bậc nhất vùng Bắc Bộ. Với lịch sử khởi dựng từ thời vua Lý Nhân Tông (1072-1127), nơi đây không chỉ là điểm đến tâm linh thanh bình mà còn là bảo tàng sống lưu giữ những giá trị mỹ thuật nghìn năm của dân tộc.

Cận cảnh ngôi chùa nằm dưới chân núi Chương Sơn ở Ninh Bình còn lưu giữ báu vật 1.000 năm tuổi

Kiến trúc thời Lý giữa vùng quê thanh bình

Cụm di tích lịch sử – văn hóa Quốc gia đình – chùa Ngô Xá và chùa Nề (hay còn gọi là chùa Phi Lai) gắn liền với giai thoại về ba vị Hoàng hậu thời Lý đã xây dựng 8 tòa chùa trên đỉnh núi. Trải qua biến thiên của thời gian, công trình đã được hạ giải và di dời xuống chân núi để thuận tiện cho việc thờ phụng.

Vào tháng 10/2024, dự án bảo quản và tôn tạo cụm di tích này đã được khởi công với tổng mức đầu tư khoảng 60 tỷ đồng. Sau hơn một năm thi công tỉ mỉ, diện mạo mới của ngôi chùa đã cơ bản hoàn thiện, mang đậm nét kiến trúc truyền thống với hệ thống cột kèo bằng gỗ lim vững chãi.

Những bộ vì kèo, xà ngang được làm bằng gỗ lớn, chạm trổ rồng, mây, hoa lá mềm mại.

Đáng chú ý, mái chùa sau tu bổ vẫn giữ lại được lớp ngói cổ, tạo nên sự giao thoa hài hòa giữa cái mới và cái cũ. Các nghệ nhân đã khéo léo phục dựng hệ thống cửa bức bàn và các đường nét chạm trổ rồng, mây, hoa lá mang phong cách khỏe khoắn nhưng không kém phần tinh tế của mỹ thuật dân gian.

Chiêm ngưỡng bảo vật quốc gia nghìn năm tuổi

Điểm nhấn giá trị nhất tại chùa Ngô Xá chính là pho tượng Phật A Di Đà bằng đá xanh có niên đại từ thời nhà Lý. Đây là một trong những pho tượng đá sớm nhất còn được lưu giữ tại Bắc Bộ, mang giá trị lịch sử và văn hóa vô cùng to lớn.

Một trong những bảo vật quý hiếm thời nhà Lý, có thể kể đến pho tượng Phật A Di Đà bằng đá xanh.

Tượng có tổng chiều cao khoảng 2m, trong đó phần tượng cao 0,92m và phần bệ cao 1,08m. Điểm đặc biệt của bảo vật này là đầu và thân tượng được ghép với nhau bằng mộng, có thể tháo rời. Cổ bệ hình tròn dẹt chạm nổi hình hai con sư tử ngậm ngọc, trong khi bệ sen được trang trí bằng hình đôi rồng chầu với những đường nét chạm khắc dày đặc và tinh xảo.

Thân tượng liền khối với cổ bệ, cổ bệ hình tròn dẹt xung quanh chạm nổi 2 con sư tử trong tư thế nhìn nghiêng.

Thông tin thực tế cho hành trình khám phá

Chùa Ngô Xá là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích du lịch văn hóa và tìm kiếm không gian tĩnh lặng. Để có trải nghiệm tốt nhất, du khách nên lưu ý:

• Vị trí: Thôn Ngô Xá, xã Tân Minh, tỉnh Ninh Bình (khu vực giáp ranh cũ với Nam Định).
• Thời điểm đẹp nhất: Mùa xuân (tháng 1 – tháng 3 âm lịch) để tận hưởng không khí lễ hội hoặc các ngày rằm, mùng 1 hàng tháng.
• Trang phục: Vì là chốn tôn nghiêm, du khách nên mặc trang phục kín đáo, lịch sự.
• Hoạt động: Tham quan kiến trúc gỗ lim, chiêm bái bảo vật quốc gia tượng Phật đá và ngắm nhìn cảnh sắc yên bình dưới chân núi Chương Sơn.

Việc bảo tồn và tôn trọng những giá trị gốc trong quá trình tu bổ đã giúp chùa Ngô Xá giữ được vẻ mộc mạc, không bị “bê tông hóa”, xứng đáng là một điểm sáng trên bản đồ du lịch tâm linh của vùng đất Ninh Bình.