Ninh Bình: Đánh thức “di sản động” từ những dòng sông cổ

Ninh Bình từ lâu đã nổi danh là vùng đất của những di sản, nơi hội tụ vẻ đẹp hùng vĩ của những dãy núi trùng điệp kết hợp với sự trầm mặc của những ngôi đền, chùa cổ.

Tuy nhiên, ít ai để ý rằng, linh hồn kiến tạo nên vẻ đẹp của vùng đất Cố đô chính là hệ thống các dòng sông cổ, những “di sản động” này không chỉ mang đậm giá trị lịch sử mà còn là “mỏ vàng” để khơi dậy những tiềm năng phát triển du lịch.

Những dòng sông cổ ở Ninh Bình mang đậm giá trị văn hóa, lịch sử cần được “đánh thức” và khai thác du lịch một cách bền vững

“Mạch máu” vùng đất di sản

Hệ thống sông ngòi tại Ninh Bình có đặc điểm vô cùng đặc biệt, khác lạ so với nhiều dòng chảy thông thường ở các địa phương khác là chảy trên bề mặt địa hình. Ở đây, dòng sông tuy không lớn về kích thước, bề rộng mà len lỏi qua các hang động xuyên thủy, uốn lượn dưới chân những vách núi đá vôi dựng đứng. Trong số đó phải kể đến sông Sào Khê chảy qua Khu du lịch Tràng An, Cố đô Hoa Lư, hay sông Ngô Đồng chảy qua Khu du lịch Tam Cốc – Bích Động.

Sông Ngô Đồng, dòng sông đặc biệt không có bờ sông rõ ràng, mà lững lờ chảy qua các thung lũng, vách đá rồi uốn lượn giữa cánh đồng lúa và núi đá vôi tạo nên vẻ đẹp sơn thủy hữu tình. Dòng sông sẽ đưa du khách qua hang Cả, hang Hai, hang Ba chiêm ngưỡng vẻ đẹp của sự kiến tạo địa chất qua hàng triệu năm. Cùng với đó, dọc hai bờ sông là những điểm tham quan, những di tích lịch sử.

Dòng sông Sào Khê gắn liền với Cố đô Hoa Lư, nơi Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân với hai bờ sông là những thung lũng, núi non trùng điệp tạo nên bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ và đầy thơ mộng. Sào Khê chảy qua nhiều hang động nổi tiếng thuộc Di sản Tràng An như hang Sáng, hang Tối, hang Ba Giọt, hang Quy Hậu… và nhiều khe núi khác như Ngô Ngã, Nắc Nẻ, Hòm Sách đã tạo nên hành trình khám phá trên sông độc đáo, huyền ảo.

Bên cạnh đó, Ninh Bình còn rất nhiều nhánh sông khác ngày đêm vẫn miệt mài len lỏi qua từng vách đá, chân núi cấp nước cho các hệ thống sông lớn, đồng thời cũng là hệ thống giao thông thủy quan trọng trong vùng di sản như sông Bến Đang, sông Tràng An, sông Đền Vối…

Những dòng sông này nằm trong hệ thống dòng sông lịch sử chảy qua vùng Di sản Tràng An, từng là tuyến giao thông, giao thương huyết mạch của kinh đô Hoa Lư xưa. Giờ đây, dòng sông cổ không chỉ mang tính chất là dòng chảy tự nhiên mà còn được ví như “con đường di sản” vừa liên kết các điểm di tích văn hóa, lịch sử vừa kể câu chuyện di sản của chính mình.

Việc khai thác các dòng sông cổ ở Ninh Bình sẽ không dừng lại ở việc chèo thuyền ngắm cảnh

Đánh thức “di sản động”

Theo Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình Bùi Văn Mạnh: “Tiềm năng phát triển du lịch từ các dòng sông cổ ở Ninh Bình vô cùng đa dạng, vừa du lịch trải nghiệm đường thủy chậm, vừa du lịch văn hóa – lịch sử, đồng thời thúc đẩy du lịch sinh thái bảo tồn”.

Trong kỷ nguyên “vội vã”, du khách có xu hướng tìm về những không gian yên bình, việc ngồi trên thuyền lắng nghe mái chèo, xuôi theo dòng sông Ngô Đồng, Sào Khê, Tràng An ở Ninh Bình đã và đang là một trải nghiệm cuốn hút. Sự tĩnh lặng, chỉ có tiếng chim hót, gió lùa qua hang đá, sự mát lành của dòng sông, vẻ đẹp của rong rêu ẩn mình dưới làn nước trong vắt đã tạo nên sức hút mãnh liệt với du khách quốc tế.

Bên cạnh đó, mỗi dòng sông cổ ở Ninh Bình đều mang trong mình một câu chuyện văn hóa, lịch sử, việc khai thác các tour du lịch kết hợp kể chuyển dọc các dòng sông sẽ biến hành trình tham quan thành một chuyến du hành ngược thời gian, khiến du khách thích thú. Các dòng sông cổ còn là nơi lữu giữ hệ sinh thái đất ngập nước đặc trưng với vô vàn loài thủy sinh, động – thực vật phong phú sẽ rất phù hợp với tour du lịch khám phá đa dạng sinh học và phục vụ nghiên cứu khoa học.

Mặc dù tiềm năng là rất lớn, nhưng để biến các dòng sông cổ thành động lực tăng trưởng du lịch mạnh mẽ cần những chiến lược bài bản hơn như quy hoạch cảnh quan, không gian kiến trúc ven sông, tránh tình trạng bê tông hóa làm mất vẻ hoang sơ, cổ kính. Phát triển không gian đi bộ, công viên di sản ven sông để kết nối đời sống cư dân với khách du lịch… Sản phẩm dịch vụ trên sông không chỉ dừng lại ở việc chèo thuyền ban ngày mà còn có thể phát triển kinh tế ban đêm như tour thuyền đêm, tổ chức các show diễn thực cảnh ngay trên mặt nước.

Điều đặc biệt nhất là cần có sự chung tay bảo vệ môi trường, tránh việc xả thải gây ô nhiễm nguồn nước, bồi lắng trên các dòng sông cổ. Cùng với đó là kế hoạch đầu tư bài bản, dài hơi và chiến lược khai thác bền vững, có như vậy những “di sản động” mới được bứt phá, góp phần tăng trưởng mạnh mẽ cho ngành du lịch cho vùng đất Cố đô.