Những thuốc không nên dùng cùng nước dừa?

Nước dừa là loại nước giải khát được nhiều người ưa chuộng trong mùa hè nhờ những lợi ích đối với sức khỏe.

Tuy nhiên, một số loại thuốc có thể tương tác với nước dừa, vì vậy người bệnh cần lưu ý để tránh ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và sức khỏe.

1. Thành phần các chất có trong nước dừa

Quả dừa khá phổ biến ở nước ta và nước dừa rất được ưa chuộng để giải khát trong mùa hè. Tuy nhiên, về bản chất hóa học, nước dừa là một dung dịch sinh học tự nhiên có thành phần khá phức tạp. Khoảng 94-95% là nước, phần còn lại gồm các chất hòa tan như đường tự nhiên, chất điện giải (kali, natri, magiê, canxi…), axit amin, vitamin và một số hợp chất có hoạt tính sinh học.

Hệ ion khoáng chất (chất điện giải) là thành phần hóa học quan trọng tạo nên đặc tính sinh lý của nước dừa, trong đó kali chiếm hàm lượng cao nhấ – đây là ion chính trong tế bào; natri và clorua giúp cân bằng áp suất thẩm thấu. Canxi và magie tồn tại dưới dạng ion tự do. Nước dừa cũng chứa nhiều nguyên tố vi lượng như sắt, kẽm, đồng, mangan và phốt pho.

Hàm lượng đường chủ yếu trong nước dừa là glucose và fructose (dễ hấp thu trực tiếp), còn sucrose xuất hiện nhiều hơn khi quả dừa già. Nước dừa còn chứa nhiều axit amin, trong đó có alanine, arginine, acid aspartic, acid glutamic, serine và tyrosine. L-arginine là một trong những axit amin có hàm lượng tương đối cao trong nước dừa, đóng vai trò quan trọng trong chuyển hóa của cơ thể.

Trong nước dừa còn có các hợp chất hữu cơ và enzyme hoạt tính, cùng với cytokinin – nhóm hợp chất điều hòa sinh trưởng thực vật đang được nghiên cứu về một số hoạt tính sinh học. Ngoài ra còn có các axit hữu cơ như axit malic, axit citric và vitamin tan trong nước nhóm B (B1, B2, B3, B5, B6, B9), cùng vitamin C có vai trò là chất chống oxy hóa tự nhiên. Sau khi tiếp xúc với không khí, nước dừa có thể nhanh chóng bị biến đổi chất lượng và chuyển màu do các phản ứng oxy hóa và hoạt động của enzyme.

Nước dừa có thể tương tác với một số thuốc.

2. Nước dừa có thể tương tác với một số thuốc

Chính vì chứa nhiều ion khoáng chất và các axit hữu cơ, nước dừa có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu của một số thuốc, đặc biệt là những thuốc dễ tạo phức với ion kim loại hoặc chịu ảnh hưởng bởi sự thay đổi môi trường trong đường tiêu hóa. Vì vậy, không nên dùng nước dừa để uống thuốc. Người đang điều trị bằng thuốc nếu muốn uống nước dừa nên dùng cách xa thời điểm uống thuốc.

Hàm lượng kali cao cùng lượng đường tự nhiên trong nước dừa có thể làm tăng nguy cơ xảy ra một số tương tác thuốc – thực phẩm như sau:

Một số kháng sinh, đặc biệt nhóm tetracyclin và fluoroquinolon, có thể tương tác với các khoáng chất như canxi và magie trong nước dừa tạo thành các phức chất khó tan, làm giảm hấp thu thuốc, từ đó làm giảm hiệu quả điều trị và có thể góp phần làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

Thuốc ức chế men chuyển như captopril, enalapril, lisinopril và thuốc chẹn thụ thể angiotensin II như losartan, valsartan, candesartan có thể làm tăng kali máu do giảm tác dụng của aldosterone. Khi kết hợp với lượng kali khá cao từ nước dừa, nguy cơ tăng kali máu có thể tăng lên, gây yếu cơ, tê bì, rối loạn nhịp tim, thậm chí đe dọa tính mạng. Ngoài ra, nước dừa có thể góp phần làm hạ huyết áp, vì vậy khi dùng cùng các thuốc hạ huyết áp như amlodipine, captopril hoặc valsartan có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp quá mức ở một số người bệnh.

Thuốc lợi tiểu giữ kali như spironolactone, amiloride và triamterene làm giảm thải kali qua thận. Dùng đồng thời với nước dừa có thể làm tăng tích tụ kali trong máu, làm tăng nguy cơ tăng kali máu và rối loạn nhịp tim.

Thuốc điều trị suy tim như digoxin hoặc thuốc phối hợp sacubitril/valsartan cần được sử dụng thận trọng cùng nước dừa. Người bệnh suy tim thường nhạy cảm với những thay đổi về điện giải, đặc biệt là kali. Sự thay đổi nồng độ kali máu có thể ảnh hưởng đến tác dụng và độ an toàn của digoxin, đồng thời việc uống nhiều nước dừa cũng có thể làm tăng lượng dịch đưa vào cơ thể ở một số bệnh nhân suy tim.

Người bệnh thận mạn, đặc biệt khi chức năng thận suy giảm và có tăng kali máu hoặc phải hạn chế kali theo chỉ định của bác sĩ, cần thận trọng khi uống nước dừa. Thận suy giảm chức năng sẽ làm giảm khả năng đào thải kali, từ đó làm tăng nguy cơ tăng kali máu.

Thuốc điều trị đái tháo đường như insulin, gliclazide và một số thuốc hạ đường huyết khác cần được sử dụng theo đúng hướng dẫn của bác sĩ. Nước dừa có chứa đường tự nhiên nên có thể ảnh hưởng đến kiểm soát đường huyết ở một số người bệnh. Vì vậy, người bệnh đái tháo đường không nên uống nước dừa cùng thời điểm với thuốc và cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ.

3. Lời khuyên của thầy thuốc

• Không dùng nước dừa để uống thuốc, chỉ nên sử dụng nước lọc khi uống thuốc.
• Nếu đang dùng thuốc, nên uống nước dừa cách thời điểm uống thuốc ít nhất 2 giờ.
• Người bệnh thận mạn có tăng kali máu hoặc phải hạn chế kali theo chỉ định của bác sĩ và người bệnh suy tim nặng (độ III-IV) nên hạn chế hoặc tránh uống nhiều nước dừa nếu chưa được bác sĩ tư vấn.