Những làng du lịch trên ‘tọa độ lửa’

Trong chiến tranh chống Mỹ, những ngôi làng như Cự Nẫm, Khương Hà, Bồng Lai… (xã Bố Trạch); Xuân Sơn, Hà Lời, Phong Nha (xã Phong Nha) được mệnh danh là những “tọa độ lửa”, khi phải ngày đêm hứng chịu những trận “mưa bom, bão đạn”.

Hôm nay, trên những mảnh làng đã từng bị chiến tranh tàn phá nặng nề đó, người dân đã xây nên những “thương hiệu” du lịch độc đáo, đủ sức làm hài lòng những du khách khó tính nhất…

Mỗi tên làng là một”địa chỉ đỏ”

Nhà văn, đại tá Công an nhân dân Nguyễn Kim Cương sinh ra và lớn lên ở làng Cự Nẫm (Bố Trạch). Có lẽ vì vậy mà trong các trang viết của ông, làng Cự Nẫm hiện lên chân thực, thân thương, gần gũi nhưng cũng rất đỗi hào hùng.

Nhắc đến quê hương mình, nhà văn Kim Cương tự hào: “Nói đến Cự Nẫm là nói đến “Làng chiến đấu”, “Làng mặt trận”, “Làng một đêm”. Một làng nhỏ với vũ khí thô sơ mà đánh tan 26 đợt tấn công của giặc Pháp, trở thành “Làng chiến đấu kiểu mẫu”.

Trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước, Cự Nẫm là nơi được bộ đội Trường Sơn chọn làm nơi đặt binh trạm và cũng chính là nơi dừng chân của những đoàn quân trước lúc vào miền Nam đánh giặc. Các sư đoàn bộ đội trên đường hành quân đều dừng lại đây một đêm trước khi vào trận, và các thương bệnh binh trên đường ra Bắc cũng dừng lại đây một đêm để nghỉ ngơi, lấy nhu yếu phẩm…”.

Khu du lịch sinh thái Làng Sen ở Cự Nẫm – Ảnh: P.P

Cách Cự Nẫm không xa, những tên đất, tên làng như: Khương Hà, Bồng Lai… (Bố Trạch); Xuân Sơn, Hà Lời (Phong Nha)… cũng là những “địa chỉ đỏ”, nơi từng là trọng điểm bắn phá ác liệt của máy bay Mỹ. Bởi lẽ, những mảnh làng ven sông Son này là nơi các các tuyến đường huyết mạch như Ba Trại, 15A đi qua và là nơi vượt sông Son, khởi đầu của tuyến đường 20 Quyết Thắng, những vị trí chiến lược trọng yếu mà đế quốc Mỹ điên cuồng rải bom…

Chiến tranh kết thúc, người dân Cự Nẫm, Khương Hà, Bồng Lai, Xuân Sơn, Phong Nha… bắt tay xây lại quê hương trong cảnh hoang tàn. Có lẽ, những ai đi qua chiến tranh mới thấu hiểu hết giá trị của hòa bình. Nhưng ở các làng quê này, giá trị hòa bình không chỉ được xây nên từ những hy sinh xương máu của thế hệ cha ông mà còn được bồi đắp bởi thế hệ trẻ hôm nay.

Nếu như năm xưa, vì hòa bình, vì độc lập dân tộc, người dân ở những nơi này đã từng tháo nhà lót đường cho những chuyến xe qua, nhường nhà cho bộ đội ở… thì nay con cháu họ đang từng ngày đưa quê hương mình định danh “thương hiệu” trên bản đồ du lịch thế giới bằng các sản phẩm du lịch đặc trưng, riêng có.

Làng Xuân Sơn, Phong Nha (xã Phong Nha) nằm bên bến phà Xuân Sơn, là “tọa độ lửa” ác liệt bậc nhất trong chiến tranh – Ảnh: P.P

Phá thế du lịch “mùa vụ”

Nếu như người dân Xuân Sơn, Phong Nha, Hà Lời (xã Phong Nha) làm du lịch theo hướng phát triển các dịch vụ đưa khách đi tham quan, khám phá hệ thống hang động trong Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, thì ở các làng quê như Cự Nẫm, Bồng Lai, Khương Hà (xã Bố Trạch), vì ở khá xa trung tâm, lại có cách làm du lịch theo cách của “nông dân”, gắn bó mật thiết với cộng đồng.

Cách đây 16 năm, chị Lê Thị Bích, người làng Cự Nẫm, đang làm hướng dẫn viên du lịch ở Đà Nẵng, dẫn theo chồng là anh Benjamin Joseph Mitchell, một kỹ sư xây dựng người Australia, đang làm việc cho một công ty nước ngoài ở cảng Chân Mây (TP. Huế). Lần đầu về thăm quê vợ, Ben (tên thân mật của Benjamin Joseph Mitchell) đã mê mẩn bởi cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, di tích lịch sử văn hóa cũng như con người xã Cự Nẫm rất hiền lành, chất phác, mến khách.

Năm 2008, vợ chồng Bích-Ben đã quyết định từ bỏ công việc với mức lương hơn 30.000USD/tháng để về Cự Nẫm mua đất xây dựng điểm du lịch Phong Nha Farmstay. Theo chị Lê Thị Bích, Giám đốc Công ty TNHH Le Mitchell, do Cự Nẫm không nằm ở trung tâm Di sản Phong Nha-Kẻ Bàng nên vợ chồng chị quyết định đi con đường riêng, đó là tạo ra các sản phẩm du lịch cộng đồng đặc sắc, gắn bó mật thiết với địa phương.

Du khách nước ngoài trải nghiệm đạp xe ở làng Cự Nẫm – Ảnh: P.P

Chị Lê Thị Bích cho biết: Khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế đến với Phong Nha Farmstay không chỉ để nghỉ dưỡng, họ còn tìm hiểu các câu chuyện về chiến tranh và khám phá các di tích lịch sử, phong tục tập quán, văn hóa địa phương. Điều thú vị nhất có lẽ là khách du lịch có thể tham gia vào các công việc đồng áng, tự tay trồng rau, tưới cây, bắt cá và chuyện trò với những người nông dân…

Hiện trung bình mỗi năm, Phong Nha Farmstay đón từ 2.000-3.000 khách, trong đó có trên 95% là khách quốc tế. Điều đáng nói là với cách làm du lịch gần gũi với cuộc sống cộng đồng, người dân địa phương, Công ty TNHH Le Mitchell đã phá được thế du lịch “mùa vụ”. Khách du lịch quốc tế đến lưu trú ở Phong Nha Farmstay khá đều ở các mùa trong năm.

Làng văn hóa du lịch Cự Nẫm sẽ được xây dựng với tổng diện tích 3.279ha, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, mua sắm đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch, đáp ứng tối thiểu 100.000 lượt khách mỗi năm. Điểm nhấn của Làng văn hóa du lịch Cự Nẫm là xây dựng hệ thống sản phẩm du lịch, dịch vụ đặc trưng, hướng tới lợi ích cộng đồng và hợp tác cùng phát triển. Trong đó, chú trọng khôi phục hoạt động ở các làng nghề truyền thống (làng dệt lụa), tạo dựng các khu canh tác nông nghiệp hữu cơ (Organic Farm) để thu hút khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài, cùng tham gia với người dân địa phương…

Ông Đỗ Mạnh Tài, Chủ tịch UBND xã Bố Trạch, cho biết: Từ mô hình du lịch cộng đồng đầu tiên của vợ chồng anh Ben-chị Bích, đến nay, toàn xã đã phát triển lên hơn 29 cơ sở lưu trú, nhà hàng, quán ăn phục vụ khách du lịch. Các cơ sở du lịch sinh thái, khu nghỉ dưỡng homestay, farmstay nằm ở vị trí đẹp, phục vụ những món ăn dân dã, đặc trưng nên thu hút được khách du lịch, đặc biệt là khách nước ngoài đến quanh năm.

Đặc biệt, nhiều cơ sở du lịch có cách làm mới lạ, được khách nước ngoài rất ưa thích như Duck Farm Phong Nha ở thôn Bồng Lai. Đến cơ sở du lịch này, du khách được trải nghiệm cưỡi trâu, câu cá, đặc biệt là được đàn “vịt mát-xa”. Chị Julia, một du khách đến từ Anh cho biết, chị thực sự rất vui khi đến đây và tham gia những trải nghiệm đậm chất nông dân, gần gũi với người dân địa phương như thế này.

Theo ông Đỗ Mạnh Tài, du lịch đang được địa phương xác định là ngành kinh tế động lực, mũi nhọn. Đặc biệt, Đề án “Làng văn hóa du lịch Cự Nẫm” đã được UBND tỉnh phê duyệt là cơ hội để địa phương hoàn thiện hơn về cơ sở hạ tầng, phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử và các làng nghề truyền thống để phát triển du lịch, ngày càng nâng cao thu nhập cho người dân.