Những ‘điểm nóng’ dự kiến trong Thông điệp Liên bang của Tổng thống Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump chuẩn bị đọc Thông điệp Liên bang thường niên đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, một bài phát biểu theo truyền thống mang tính khích lệ, nơi các tổng thống bảo vệ thành tích lãnh đạo của mình trước lưỡng viện Quốc hội.

Tổng thống Donald Trump sẽ đọc Thông điệp Liên bang trong ngày 24/2 tại Quốc hội Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Bản thông điệp đánh giá của ông Trump về tình trạng “liên bang” được đưa ra sau một năm có thể xem là mang tính biến đổi sâu sắc đối với đất nước.

Cuộc bầu cử năm 2024 đánh dấu sự trở lại ngoạn mục của một tổng thống mà nhiều người từng cho rằng sẽ bị đẩy vào “sa mạc chính trị” sau thất bại rõ ràng trước cựu Tổng thống Joe Biden năm 2020 và bốn bản cáo trạng hình sự riêng biệt.

Trong năm đầu của nhiệm kỳ hai, các cuộc điều tra hình sự đó về cơ bản đã tan biến, những người bị gọi là “kẻ bạo loạn ngày 6 tháng 1″ đã được ân xá, Tổng thống Trump đứng đầu một nhánh hành pháp được định hình theo phong cách của ông và giám sát một nội các đặt lòng trung thành lên hàng đầu, ủng hộ các chính sách gây tranh cãi của ông về thương mại, kinh tế, nhập cư, đối ngoại và can thiệp nước ngoài.

Tuy nhiên, cách tiếp cận của Tổng thống Mỹ đã báo hiệu một mùa bầu cử giữa kỳ đầy khắc nghiệt phía trước đối với Đảng Cộng hòa, khi đảng này tìm cách giữ quyền kiểm soát cả Thượng viện và Hạ viện trong cuộc bỏ phiếu tháng 11.

Thành công hay thất bại của đảng sẽ định hình những ràng buộc đối với Nhà Trắng trong các năm tới. Dưới đây là những điều có thể chờ đợi từ Thông điệp Liên bang của ông Trump theo trang Al Jazzeera.

Bài phát biểu sẽ diễn ra khi nào và ở đâu?

Tổng thống Trump sẽ đọc bài phát biểu lúc 9 giờ tối giờ địa phương ngày 24/2 (tức 9h sáng 25/2 giờ VN) trước Thượng viện gồm 100 thành viên và Hạ viện gồm 435 ghế.

Bài phát biểu sẽ diễn ra tại bục phát biểu trong phòng họp Hạ viện, với khả năng ông Trump đứng giữa Phó Tổng thống JD Vance và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson của Đảng Cộng hòa, theo truyền thống.

Ông Johnson đã chính thức mời Tổng thống đọc bài phát biểu vào tháng trước.

Theo Hiến pháp Mỹ, tổng thống được yêu cầu “định kỳ” cung cấp cho Quốc hội “thông tin về Tình trạng Liên bang” và vạch ra chương trình lập pháp mà Nhà Trắng cho là “cần thiết và thích hợp”.

Trọng tâm sẽ là kinh tế?

Năm 1992, khi tổng kết mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ, chiến lược gia Dân chủ James Carville nổi tiếng nói: “Là kinh tế, đồ ngốc!”

Nhận định đó vẫn còn nguyên giá trị. Thăm dò sau bầu cử cho thấy thành công của ông Trump ở mùa bầu cử 2024 phần lớn xuất phát từ lo ngại của cử tri về chi phí sinh hoạt, trong bối cảnh kinh tế Mỹ vẫn trải qua lạm phát cao và giá cả leo thang do hệ lụy từ đại dịch COVID-19.

Ông thường xuyên ca ngợi sức mạnh của nền kinh tế Mỹ, mặc dù một số chỉ số cho thấy bức tranh trái chiều: Phố Wall tương đối khả quan, số việc làm ổn định, nhưng theo công bố tuần trước, tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cuối năm 2025 thấp hơn dự báo.

Trong khi đó, những đánh giá của chính quyền đã va phải thực tế khắc nghiệt: nhiều cử tri Mỹ chưa thấy những thành quả mà ông Trump tuyên bố được thể hiện trong đời sống của họ. Một khảo sát của Đại học Quinnipiac đầu tháng 2 cho thấy chỉ 39% cử tri đăng ký ủng hộ cách Tổng thống xử lý kinh tế, trong khi 56% không tán thành.

Khảo sát NPR/PBS News/Marist tháng 12/2025 cho thấy tỷ lệ ủng hộ chỉ khoảng 36%, mức thấp nhất trong 6 năm đặt câu hỏi này cho một tổng thống.

Chính sách thương mại cứng rắn

Bài phát biểu diễn ra sau khi ông Trump nhận một trong những đòn giáng mạnh nhất vào chương trình nghị sự của mình, khi Tòa án Tối cao bác bỏ lập luận rằng thâm hụt thương mại của Mỹ là một “tình trạng khẩn cấp” đối với an ninh quốc gia.

Chính sách thuế quan có đi có lại quy mô lớn của ông đã gây xáo trộn ngay trong nội bộ Đảng Cộng hòa, trở thành một trong số ít lĩnh vực có sự đồng thuận lưỡng đảng nhằm kiềm chế cách ông diễn giải rộng quyền hành pháp.

Tuy nhiên, Tổng thống Trump khẳng định sẽ tiếp tục áp thuế nhập khẩu dựa trên các luật hiện hành thay vì quyền khẩn cấp.

“Với tư cách Tổng thống, tôi không cần quay lại Quốc hội để xin phê chuẩn thuế quan”, ông viết trên mạng xã hội hôm 23/2. “Việc đó đã được phê chuẩn, dưới nhiều hình thức, từ lâu rồi!”

Cục Phân tích Kinh tế Mỹ tuần trước báo cáo thâm hụt thương mại tiếp tục tăng trong năm 2025, tăng 2,1% so với năm 2024.

Chiến dịch trục xuất

Một nội dung được theo dõi sát sao khác là cách ông Trump đề cập đến chính sách nhập cư quyết liệt của chính quyền, với việc tái cấu trúc hệ thống nhập cư hợp pháp, chương trình tị nạn và tị nạn chính trị, đồng thời triển khai chiến dịch trục xuất hàng loạt không khoan nhượng.

Những tháng đầu nhiệm kỳ hai chứng kiến lực lượng nhập cư và các đặc vụ liên bang đổ về các cộng đồng trên khắp cả nước, áp dụng điều mà các nhà vận động gọi là cách tiếp cận “quét lưới”, ngày càng bắt giữ cả những cư dân không giấy tờ sống lâu năm và không có tiền án.

Các nhà phê bình cáo buộc chính quyền áp dụng biện pháp ngày càng cực đoan để đạt chỉ tiêu giam giữ, gây phản ứng với người dân Mỹ.

Thăm dò Reuters/Ipsos cuối tháng 1 cho thấy 53% người được hỏi không tán thành cách ông Trump xử lý nhập cư, tăng so với 41% ngay sau khi ông nhậm chức. 58% cho rằng các đặc vụ nhập cư đã hành động quá mức.

Bóng ma chiến tranh

Căng thẳng leo thang với Iran cũng là tâm điểm, khi chính quyền Trump triển khai lượng tài sản quân sự lớn nhất tới Trung Đông kể từ chiến dịch đưa quân vào Iraq năm 2003.

Ngày 19/2, ông Trump nói sẽ mất 10-15 ngày để quyết định có tấn công hay không – một sự mâu thuẫn đối với vị tổng thống từng lên án “những cuộc chiến bất tận” và sự can dự kéo dài của Mỹ ở nước ngoài.

Lầu Năm Góc cũng mở chiến dịch ném bom nhằm vào Houthi ở Yemen, gia tăng không kích tại Somalia, Nigeria và Syria, và thực hiện các cuộc tấn công ở Caribe mà các quan sát viên nhân quyền mô tả là hành quyết ngoài tố tụng.

Ông Trump cũng công bố Mỹ sẽ cam kết 10 tỷ USD cho cái gọi là “Hội đồng Hòa bình” nhằm tái thiết Gaza, đồng thời tiếp tục thể hiện ủng hộ mạnh mẽ đối với chính phủ cánh hữu của Israel, gây căng thẳng với một số nước Arab.

Phản ứng của Đảng Dân chủ và “những vị khách của Epstein”

Đảng Dân chủ chọn Thống đốc bang Virginia Abigail Spanberger đọc phản hồi chính thức, nhấn mạnh thông điệp thực dụng ổn định trước các chính sách gây biến động của ông Trump.

Ít nhất 12 nghị sĩ Dân chủ tuyên bố tẩy chay Thông điệp Liên bang và tham dự sự kiện riêng tại National Mall.

Một số nghị sĩ sẽ tham dự cùng người thân của Virginia Giuffre, nạn nhân sống sót của tội phạm tình dục Jeffrey Epstein, trong bối cảnh đảng này tiếp tục gây sức ép yêu cầu chính quyền minh bạch liên quan đường dây buôn bán tình dục mà Epstein từng điều hành.

Hãy sẵn sàng cho bất ngờ

Như mọi sự kiện công khai của Tổng thống Trump, điều bất ngờ luôn có thể xảy ra.

Ông hiếm khi bám sát kịch bản, thường xuyên rẽ sang các chủ đề phụ và trình bày dài dòng về các ân oán cá nhân và chính trị.

Trong chiến dịch năm 2024, khi các bài diễn thuyết kéo dài tới đêm khuya, ông Trump gọi phong cách hùng biện của mình là “the weave” (lối nói đan xen).