Những câu chuyện phía sau phòng xét nghiệm ADN

Mang thai và muốn cưới gấp, người phụ nữ tìm đến xét nghiệm ADN để chứng minh cha của đứa bé.

Nhưng phải đến lần kiểm tra thứ 7, sự thật về cha ruột của thai nhi mới được hé lộ.

Kỹ thuật viên lấy mẫu xét nghiệm ADN qua niêm mạc miệng. Ảnh: HY.

Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực giám định ADN, kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, Trung tâm Pháp y Hà Nội, cho biết chị từng chứng kiến không ít câu chuyện éo le đằng sau những mẫu sinh phẩm tưởng chừng chỉ là các con số khô khan trong phòng thí nghiệm.

Một trong những trường hợp khiến chị nhớ mãi xảy ra từ những ngày đầu mới vào nghề. Theo chị Hà, người phụ nữ khoảng 36 tuổi, đang mang thai, tìm đến trung tâm với mong muốn làm xét nghiệm ADN trước sinh để xác định cha của thai nhi.

Kết quả ngoài dự tính

“Chị ấy nói rất rõ rằng chỉ cần chứng minh đứa bé là con của người đàn ông này để hai người kết hôn”, chị Hà kể lại với Tri Thức – Znews.

Thời điểm đó, xét nghiệm ADN trước sinh bằng phương pháp chọc ối vẫn là kỹ thuật phổ biến. Bác sĩ sẽ lấy mẫu dịch ối của thai phụ, tách ADN của thai nhi rồi so sánh với ADN của người đàn ông được cho là cha. Tuy nhiên, kết quả phân tích lại hoàn toàn trái ngược với mong đợi.

“Khi hoàn tất phân tích, dữ liệu cho thấy người đàn ông đó không phải cha sinh học của thai nhi”, chị Hà nhớ lại.

Đối với những người làm xét nghiệm, đó luôn là khoảnh khắc khó xử. Bởi kết quả ADN có độ chính xác gần như tuyệt đối, nhưng đằng sau bản kết luận khoa học ấy lại là câu chuyện tình cảm của cả một gia đình.

“Tôi vẫn phải thông báo đúng sự thật. Làm trong lĩnh vực này, điều quan trọng nhất là sự trung thực và bản lĩnh nghề nghiệp. Nếu bị tác động hay mềm lòng thì không thể làm nghề được”, kỹ thuật viên Thu Hà nói.

Sau lần xét nghiệm đầu tiên, câu chuyện chưa dừng lại. Một thời gian sau, người phụ nữ quay lại trung tâm. Lần này, chị mang theo mẫu ADN của một người đàn ông khác để kiểm tra.

“Khi nhận mẫu, chúng tôi nghĩ đây có thể là trường hợp nhầm lẫn ban đầu. Nhưng kết quả tiếp tục cho thấy người thứ hai cũng không phải cha của thai nhi”, chị Hà kể.

Sau đó, người phụ nữ tiếp tục quay lại với mẫu của người thứ ba, rồi người thứ tư. “Có lúc, tôi cũng rất bất ngờ vì số lượng mẫu được gửi đến”, nữ kỹ thuật viên nhớ lại.

Chị Hà phân tích thêm về mặt sinh học, thời điểm rụng trứng của phụ nữ chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian rất ngắn. Thai nhi chỉ có thể được thụ thai trong giai đoạn đó, vì vậy, về lý thuyết số người có khả năng là cha của đứa trẻ không thể quá nhiều.

Thế nhưng thực tế đôi khi phức tạp hơn những gì sách vở mô tả. Người phụ nữ tiếp tục đưa mẫu của người thứ năm, rồi người thứ sáu đến xét nghiệm. Tất cả đều cho kết quả không trùng khớp.

Kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, Trung tâm Pháp y Hà Nội. Ảnh: HY.

Chỉ đến lần thứ bảy, kết quả ADN mới cho thấy sự trùng khớp hoàn toàn: người đàn ông này chính là cha sinh học của thai nhi.

Những câu chuyện phía sau phòng xét nghiệm

Theo kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, ADN (axit deoxyribonucleic) là vật chất di truyền tồn tại trong nhân tế bào, nằm trên các nhiễm sắc thể và có nhiệm vụ lưu trữ, truyền đạt thông tin di truyền của mỗi sinh vật. Trong đó, gen là một đoạn ADN mang thông tin quy định các đặc điểm di truyền của cơ thể.

Xét nghiệm ADN là phương pháp phân tích vật chất di truyền trong tế bào để xác định quan hệ huyết thống giữa các cá thể. Do mỗi người đều nhận một nửa ADN từ cha và một nửa từ mẹ, việc so sánh các đặc điểm di truyền giữa các mẫu ADN có thể xác định chính xác mối quan hệ cha – con hoặc các quan hệ huyết thống khác. Đây được xem là phương pháp có độ chính xác cao nhất hiện nay trong giám định huyết thống.

Thông thường, khi ADN của hai cá thể trùng khớp ở các vị trí gen cần phân tích, xác suất xác định quan hệ huyết thống có thể đạt tới 99,999%. Ngược lại, nếu hai mẫu ADN không trùng khớp từ hai vị trí gen trở lên, có thể kết luận họ không có quan hệ huyết thống.

“Mẫu xét nghiệm ADN khá đa dạng, có thể lấy từ máu, tế bào niêm mạc miệng, mô, móng tay, chân tóc, cuống rốn, xương hoặc răng, thậm chí tế bào còn bám dính vào quần áo…”, kỹ thuật viên Hà cho hay.

Xét nghiệm huyết thống có thể thực hiện ở mọi lứa tuổi, bởi hệ gen của con người được thiết lập ngay từ khi thụ thai và hầu như không thay đổi trong suốt cuộc đời. Thậm chí, việc giám định ADN cũng có thể tiến hành trước sinh thông qua mẫu nước ối chứa tế bào của thai nhi.

Chị Hà chia sẻ làm việc trong lĩnh vực giám định ADN không chỉ đòi hỏi chuyên môn cao mà còn cần bản lĩnh tâm lý vững vàng. Bởi nhiều trường hợp, kết quả xét nghiệm có thể làm thay đổi hoàn toàn mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình.

“Có những kết quả khiến cả gia đình phải đối diện với những sự thật rất nhạy cảm. Vì vậy, người làm nghề phải giữ nguyên tắc chỉ nói bằng dữ liệu khoa học, không suy đoán và không để bất kỳ tác động nào ảnh hưởng đến kết luận”, chị Hà nhấn mạnh.

Câu chuyện của người phụ nữ mang thai năm ấy trở thành một trong những kỷ niệm đặc biệt trong sự nghiệp của chị Hà. Nó khiến chị hiểu rằng công việc của mình không chỉ đơn thuần là các thao tác kỹ thuật trong phòng thí nghiệm.

“Mỗi mẫu ADN là một câu chuyện đời. Và đôi khi, người làm xét nghiệm trở thành người chứng kiến những sự thật mà không phải ai cũng sẵn sàng đối diện”, chị Hà nói.