Như nào là tin giả và tin sai sự thật?

Theo dự thảo, Bộ Công an quy định tin giả là thông tin không có thật; tin sai sự thật là thông tin có một phần không có thật. Mức phạt với hành vi phát tán tin giả có thể lên đến 200 triệu đồng.

Bộ Công an đang chủ trì xây dựng dự thảo Nghị định quy định một số biện pháp phòng, chống vi phạm pháp luật liên quan tin giả, tin sai sự thật, nhằm tạo môi trường thông tin lành mạnh, minh bạch và bảo đảm thượng tôn pháp luật. Dự thảo dự kiến trình Chính phủ xem xét, thông qua trước tháng 5 tới.

Theo dự thảo, phạm vi áp dụng không chỉ với công dân, cơ quan, tổ chức Việt Nam mà còn với người nước ngoài cư trú tại Việt Nam, các tổ chức quốc tế hoạt động tại Việt Nam, cũng như nhà cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam.

Dự thảo nghị định nêu rõ, tin giả là thông tin không có thật; tin sai sự thật là thông tin có một phần không có thật.

10 hành vi bị cấm

Dự thảo xác định các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này gồm: phát ngôn, làm, lưu trữ, phát tán, đăng tải, chia sẻ, bình luận tin giả, tin sai sự thật; đồng thời xử lý cả hành vi giúp sức, câu kết, xúi giục, lừa gạt để thực hiện các hành vi trên.

Hình ảnh xuyên tạc bằng AI (Ảnh: T.P.).

Cụ thể, 10 hành vi bị nghiêm cấm gồm:

1. Thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật về tin giả, tin sai sự thật

2. Không kiểm duyệt, xác thực nội dung thông tin dẫn đến vi phạm

3. Cung cấp tin giả, tin sai sự thật cho cá nhân, cơ quan, tổ chức khác

4. Cản trở hoặc không tự giác cung cấp thông tin về hành vi vi phạm cho cơ quan có thẩm quyền

5. Không hợp tác khắc phục, không đính chính thông tin sau khi vi phạm

6. Thành lập, tham gia tổ chức, hội nhóm; tạo lập, vận hành, quản trị, kiểm duyệt website, blog, trang thông tin điện tử, tài khoản mạng xã hội chứa tin giả, tin sai sự thật

7. Đào tạo, huấn luyện cá nhân, tổ chức khác thực hiện hành vi vi phạm;

8. Sử dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo để tạo, phát tán tin giả, tin sai sự thật

9. Lợi dụng hình ảnh, danh nghĩa, ảnh hưởng của cá nhân, tổ chức để vi phạm

10. Giả mạo cơ quan, tổ chức, cá nhân để thực hiện hành vi vi phạm

Bộ Công an đề xuất, với các hành vi từ (3) đến (10), người vi phạm sẽ bị áp dụng mức phạt tiền tối đa theo Luật Xử phạt vi phạm hành chính.

Theo quy định hiện hành, các vi phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông, an ninh mạng, an toàn thông tin mạng, dữ liệu… có mức phạt tối đa 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức. Trường hợp đủ yếu tố cấu thành tội phạm, có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự.

Ngoài ra, tổ chức, cá nhân vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp bổ sung như: thông báo về địa phương, cơ quan công tác; công khai xin lỗi nạn nhân; nộp lại khoản thu lợi bất chính; tiêu hủy, xóa bỏ các hội nhóm, tài khoản mạng xã hội liên quan đến hành vi vi phạm.

Chế tài xử phạt chưa đủ răn đe

Phân tích thực tiễn đấu tranh phòng, chống tin giả, tin sai sự thật, Bộ Công an cho rằng chế tài hiện nay còn nhiều điểm bất cập; mức xử phạt hành chính phổ biến 5-10 triệu đồng/vi phạm (thường áp dụng khoảng 7,5 triệu đồng) chưa đủ sức răn đe.

Đáng chú ý, thời gian qua xuất hiện tình trạng người nổi tiếng, nghệ sĩ, KOLs quảng cáo hàng hóa, thực phẩm chức năng nói quá công dụng, phát ngôn thiếu chuẩn mực; thậm chí quảng cáo trá hình cho cờ bạc trực tuyến, sử dụng chiêu trò câu view để trục lợi.

Trong bối cảnh có những hợp đồng quảng cáo hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng, không ít trường hợp sẵn sàng chấp nhận nộp phạt vì lợi ích thu được vượt xa mức xử phạt.

Theo Bộ Công an, với những hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, chỉ áp dụng xử lý hình sự mới đủ sức răn đe, qua đó lập lại kỷ cương pháp luật trên không gian mạng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.