Nhờn dư luận
Sợ dư luận không chỉ sợ mang tai mang tiếng, mà còn sợ bị lạc đường…
Ảnh minh họa
Nếu có ai đó kỳ công ngồi cộng trừ các vấn đề tiêu cực được nêu ra qua vài kỳ họp Quốc hội, rồi so sánh với việc chúng được khắc phục, sửa chữa, loại bỏ đến đâu, sẽ phải tiếc cho sự nhiệt tâm của mình đã bị vô hiệu hóa đơn giản như thế nào. Dù sao thì việc đó còn có thể làm được. Nhưng việc tính đếm, cộng trừ thiệt hại, tổn thất mà toàn xã hội phải gánh chịu do đầu tư trí tuệ, công sức, thời gian, lòng chân thành và lòng tin không đúng chỗ, thì không phép tính tự nhiên nào thực hiện được đầy đủ.
Trong cuốn từ điển Đào Duy Anh xuất bản bởi Minh Tân năm 1950, từ “dư”, ngoài những nghĩa khác, còn được giải thích là “công chúng”, từ “luận” là bàn bạc, suy xét, phê bình. Vì thế từ ghép “dư luận” có thể hiểu là bàn bạc của công chúng, suy xét của công chúng hay phê bình của công chúng đều được cả, đều nhằm nói lên cái nghĩa mà mọi ngươi đang hiểu là “tiếng nói của số đông”. Cụ thể hơn thì “dư luận” là tiếng nói mang tính nhận định của nhiều người, của cộng đồng về một vấn đề nào đó ít nhiều liên quan đến họ. (Mọi người bàn thảo, bình phẩm, cổ vũ hay lên án…). Vì là tiếng nói, quan điểm của nhiều người nên dư luận không bao giờ thống nhất về cách nhìn nhận, cách đánh giá vấn đề đang được xã hội quan tâm. Nhưng chính vì thế mà dư luận luôn là một sức mạnh. Thậm chí với đời sống bình thường, trong xã hội dân sự, dư luận đóng vai trò chủ đạo trong việc điều tiết các loại hành vi của tổ chức hay cá nhân. Không ai, không lực lượng nào có thể bất chấp mãi được dư luận, kể cả khi họ có trong tay binh hùng tướng mạnh hay tiềm lực kinh tế khổng lồ.
Phạm vi nhỏ là dư luận trong một tổ chức, cộng đồng. Lớn chút nữa là quốc gia, khu vực. Lớn nhất là dư luận thế giới. Dù lớn hay nhỏ, cách tác động của dư luận vẫn theo một cách duy nhất là tạo áp lực tinh thần. Dư luận thực chất là thể hiện gián tiếp ý chí của đám đông.
Xã hội càng văn minh thì càng cởi mở về thông tin, tức là càng coi trọng dư luận, trước hết bởi vai trò gây sức ép của nó. Một sự kiện, một lời nói, một việc làm nào đó…nhờ internet, sẽ nhanh chóng lan truyền ra cả cộng đồng, bị đặt dưới mối quan tâm của hàng triệu người. Hàng triệu người ấy lập tức tỏ thái độ, đưa ra những bình phẩm, phán xét…để cuối cùng sự kiện, lời nói, việc làm nào đó đáng được cổ vũ hay cần phải bị lên án. Sức mạnh tinh thần nhanh chóng biến thành sức mạnh vật chất dưới mọi biểu hiện. Nếu chỉ là vấn đề đạo đức, thẩm mỹ, thuần phong mỹ tục…thì nó gây sức ép để thay đổi theo hướng mà số đông muốn. Còn nếu liên quan đến pháp luật thì dư luận can dự vào những quyết định hình sự.
Vì thế dư luận là một lực lượng xã hội không ai được coi thường. Một vụ xả thải của công ty Vê-dan, sự kiện chôn thuốc bảo vệ thực vật của Nicotex, những vụ bạo hành trẻ em, hàng trăm vụ tham nhũng lớn nhỏ, hàng chục vụ cá lớn nuốt cá bé trong kinh doanh vi phạm đạo đức nghề nghiệp và luật cạnh tranh, những tranh chấp dân sự về nhà cửa đất đai…tất tần tật đều nhờ dư luận mà không thể thoái thác trách nhiệm giải quyết. Nếu chỉ các bên liên quan biết với nhau, nếu thông tin bị bưng bít, chắc chắn rất nhiều trong số những vụ đó rơi vào im lặng, thỏa thuận ngầm, đi đêm để qua mặt luật pháp, thậm chí mất hút ngay khi vừa xay ra.
Điều đó cho thấy, sợ dư luận là một thái độ còn lành mạnh về mặt đạo đức. Sợ dư luận không chỉ sợ mang tai mang tiếng, mà còn sợ bị lạc đường. Vì sợ dư luận mà người ta biết dừng lại khi đứng trước ranh giới của tội ác. Vì biết sợ dư luận mà người ta điều chỉnh hành vi ngay khi nó mới còn trong dự định, để không bị lên án. Vì biết sợ dư luận mà kẻ mạnh không thể áp đặt những tiêu chuẩn phi lý cho kẻ yếu hơn mình. Tức là dư luận góp vào việc tạo ra công lý, thậm chí tạo ra sự công bằng.
Nhưng có vẻ như những biểu hiện ấy đang dần trở thành quá vãng, ít nhất là trong xã hội ta. Nếu như trước đây việc làm sai trái nào đó bị đưa lên mặt báo, là cả một nỗi kinh hoàng thật sự với người gây ra hoặc phải chịu trách nhiệm, thì giờ đây điều đó chỉ còn cái vẻ hình thức bên ngoài. Báo chí có thể cứ tha hồ nói, tha hồ phê phán, tha hồ gây áp lực…tạo lên những cơn sóng thần dư luận, nhưng đối tượng bị chỉ trích chỉ giả vờ run sợ. Thực chất họ chả coi ra gì. Họ chỉ cần duy nhất môn võ lì là hóa giải tất cả. Nói mãi thì rồi cũng phải mệt. Mọi người có thể bị thu hút lúc đầu, nhưng chả ai đủ kiên nhẫn để theo dõi cả một quá trình mà họ biết sẽ rất dài. Trong khi xã hội thì sự kiện nóng này chưa kịp nguội, đã lại có những sự kiện nóng hơn, đáng quan tâm hơn, hấp dẫn hơn về mặt nội dung. Dư luận luôn mệt mỏi, bỏ cuộc trước khi vấn đề, do chính đòi hỏi của dư luận, phải đi đến ngã ngũ.
Hiện tượng này tạm gọi là nhờn dư luận. Chúng ta chỉ cần theo dõi quá trình chất vấn và trả lời chất vẫn trên diễn đàn quốc hội cũng đã đủ thấy. Dăm bảy năm trước, thậm chí vài ba năm trước, bất cứ vấn đề nóng nào của đất nước đều khiến không chỉ các đại biểu chú ý, những người có trách nhiệm giải trình quan tâm bằng nỗi lo lắng có thật, mà cử chi cũng kiên nhẫn theo dõi. Còn giờ đây, chỉ người đưa ra câu hỏi và cử chi sốt sắng, còn phần lớn nhân vật chính là người phải trả lời thì đã kịp tìm ra phương thuốc kháng lại rất hiệu quả là trả lời mà như không trả lời. (Tôi nói phần lớn vì vẫn còn những người dám đối mặt một cách trung thực và không ngại nhận trách nhiệm).
Phương thuốc đó chỉ đơn giản là câu giờ. Câu giờ có nhiều cách. Hoãn việc trả lời, với đủ lý do, nào là còn tổng hợp, nào là quên văn bản, tìm cách thay việc phải trả lời thẳng trên nghị trường cho cả nước nghe, bằng cách trả lời riêng theo đường công văn, thực chất là không trả lời gì cả, kịp cho đến khi vấn đề tự nguội; không thoái thác được thì trả lời vòng vo, giải thích dài dòng để phân tán sự chú ý, chiếm hết quỹ thời gian và làm mất kiên nhẫn đối tượng theo dõi. Nhưng cách mà các vị này hay dùng nhất là cứ trả lời, hỏi gì đáp nấy ở mức có kiểm soát; cứ hứa: hứa to hứa nhỏ đều rất thành khẩn; cứ nhận thiếu xót…thậm chí rất thống thiết, bởi thiếu xót thì thánh thần cũng khó tránh. Nhận thiếu xót cũng dễ làm mủi lòng người quan tâm. Nhưng điểm quan trọng nhất là thực hiện lời hứa, thực hiện việc sửa chữa, sửa sai, khắc phục yếu kém, tức là phải trả lời đến cùng vấn đề dư luận nêu ra, thì họ lờ tịt đi một cách có chủ ý, bằng thái độ thi gan với một sự lì lợm đầy bản lĩnh. Họ biết rõ không ai đủ sức lì lợm được như họ, bởi còn biết bao vấn đề khác phải quan tâm. Và thế là bao nhiêu công sức dư luận bỏ ra để tìm vấn đề, xới vấn đề, hâm nóng vẫn đề; bao nhiêu sự chú ý mang tính chính trị, gây áp lực xã hội, cuối cũng không cần phải tốn thêm chút sức nào cũng tự tan, tự nguội đi hoặc biến mất. Khoảng cách giữa hai lần họp Quốc hội, khoảng cách của những sự kiện luôn vừa đủ để cho mọi người lại có vô khối vấn đề để quan tâm mà quên những vấn đề trước đây.
Điều đó cho thấy bệnh nhờn dư luận, tưởng chỉ là phép tu từ ngôn ngữ, thực chất là một căn bệnh đã hiện hình, có triệu chứng lâm sàng, có biểu hiện bệnh lý rõ ràng và có sức hủy hoại rất khủng khiếp. Tức là ngoài nạn tham nhũng của cải dưới dạng vật chất đang ngày một trầm trọng, làm suy kiệt nguồn lực quốc gia, chúng ta cũng đang phải đối mặt với nạn tham nhũng lòng tin, làm nản chí mọi thiện ý với đất nước. Của cải mất có thể tìm lại được, làm bù được. Nhưng một khi lòng tin đã mất thì vô phương cứu chữa. Cần phải sớm có chế tài với loại tham nhũng này nếu muốn chống lại có hiệu quả nạn tham nhũng kia.
Theo Xahoi
Không có chuyện QH họp tốn 1 tỉ/ngày
Theo Chủ nhiệm VPQH Nguyễn Hạnh Phúc, thông tin "một ngày thảo luận tại hội trường tốn 1 tỷ đồng" do một đại biểu đưa ra là không có cơ sở. Thông tin được ông Nguyễn Hạnh Phúc khẳng định tại cuộc họp báo kết thúc kỳ họp QH chiều nay (29/11). Đại biểu QH tại phiên bế mạc kỳ họp chiều 29/11....
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Chồng thiệt mạng, vợ và con gái bị thương sau cú tông xe

Nghẹt thở khoảnh khắc tài xế túm áo thanh niên nhảy cầu: 'Tôi đã linh tính từ trước'

Phát hiện thi thể nam giới trong hộp quảng cáo ở công viên biển Nha Trang

Vụ nổ gas làm 3 người chết ở TPHCM, xem xét khởi tố cá nhân liên quan

Chìm thuyền giữa hồ Thủy điện Na Hang, một người mất tích

Hà Nội có thể xuất hiện giông lốc, sét dày đặc khi không khí lạnh về chiều nay

Tài xế tử vong bất thường khi ô tô đang chờ đèn đỏ ở TPHCM

Vì sao tóc dễ bông xù, tích điện vào mùa lạnh? Cách khắc phục để tóc luôn mềm mượt

Vụ tin đồn "đánh Pickleball lây lan HIV": Kết quả xác minh của ngành y tế

Vụ "ăn cua là đại địa ngục": Có nên phóng sinh cua biển xuống sông?

TPHCM và Nam Bộ ngày nắng, cảnh báo triều cường và biển động mạnh

Công an vào cuộc vụ "ăn cua là đại địa ngục, người và cua là anh em"
Có thể bạn quan tâm

Nhân vật thầm lặng đứng sau các chuyến công du của Tổng thống Mỹ
Thế giới
06:07:58 20/11/2026
Khi gạch, ngói thành điểm nhấn kiến trúc
Sáng tạo
06:05:46 20/11/2026
5 phim truyền hình Hàn Quốc nên xem nếu bạn yêu thích 'Make Me Tingle'
Phim châu á
06:03:59 20/11/2026
Cứu sống nam công nhân bị thanh thép đâm xuyên ngực ở Đồng Nai
Sức khỏe
06:02:35 20/11/2026
Muốn dưa cải ngon, vàng giòn nhanh ăn được trong mùa đông, bạn nhất định phải làm ngay điều này
Ẩm thực
06:00:48 20/11/2026
Viện kiểm sát: Ông Lê Thanh Thản phải bồi thường theo giá căn hộ có sổ đỏ
Pháp luật
05:52:09 20/11/2026
GTA 6 gây bất ngờ với hệ thống yêu đương cực kỳ chân thực, game thủ bỏ bê bạn gái sẽ phải nhận hậu quả
Mọt game
05:47:09 20/11/2026
Những đứa trẻ lớn lên trong nỗi sợ tiếng bước chân của bố
Góc tâm tình
05:37:03 20/11/2026
Con trai Elon Musk lại gây chú ý tại Trung Quốc
Netizen
05:35:43 20/11/2026
Ba Vì - Đánh thức giá trị xanh: Bài 3 - Giữ màu xanh đại ngàn trong phát triển du lịch
Du lịch
05:23:25 20/11/2026
Huyền sử linh thiêng và bi tráng của chùa Đá Trắng tại Phú Yên
Đổ xăng đốt nhà, chồng chết cháy trong ngọn lửa
Không có chuyện QH họp tốn 1 tỉ đồng/ngày
Bác thông tin 1 ngày họp Quốc hội hết 1 tỷ đồng
Đã có chế tài để các Bộ trưởng thực hiện lời hứa
Gần 100% đại biểu Quốc hội đồng ý thông qua Hiến pháp
Quốc hội thông qua Hiến pháp sửa đổi
Tuần này, QH thông qua Hiến pháp, Luật Đất đai
Sẽ có "sự thật" là ông Chấn "tự chặt chân mình"
Sự vô cảm đang hoành hành
Bộ trưởng GD-ĐT: Học giả, bằng thật... là có thật
Ông Nguyễn Văn Nên giữ chức Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ
Thủ tướng sẽ trả lời chất vấn
Sống với thế giới ảo
Chi 1 tỷ đồng cho mỗi ngày họp Quốc hội
Chú rể Đức cao 1m92 đọc lời thề nguyện bằng tiếng Việt trong đám cưới
Cận cảnh cầu Crimea sập nhịp sau đòn tấn công của Ukraine
Chú rể U50 người Scotland vượt 10.000km về Vĩnh Long đón dâu sau 9 năm yêu
Phát hiện thi thể nam shipper có thùng xốp buộc vào người
Vụ mẹ livestream khen con chưa có bằng vẫn lái xe giỏi: Phạt 77 triệu đồng
Xác minh thông tin thầy giáo ở Hà Nội có hành vi không phù hợp với nữ sinh
Xử lý 3 người nước ngoài chạy xe máy đánh võng ở Đà Nẵng
Cháy tại chung cư cao cấp Mandarin Garden ở Hà Nội
Xác minh khoảng 20 học sinh nhập viện có triệu chứng giống nhau
Mang còng số 8 vào sân bay Tân Sơn Nhất, hành khách bị phạt 12,5 triệu đồng
Thiếu nữ đi lạc hơn 1.400km từ Cà Mau tới Quảng Trị
Đúng 6h sáng ngày mai, thứ Bảy 21/11/2026, khổ tận cam lai, hưởng trọn lộc Trời, 3 con giáp phúc khí vô biên, vận may phủ đầy, tiền tài nối kéo nhau chạy vào túi
Đã tìm được diễn viên đóng vai anh hùng Võ Thị Sáu
iPhone 20 Pro sẽ có nâng cấp camera lớn nhất?
Loại cá giàu omega 3, rẻ hơn cá thu, tốt cho tim mạch, điều hoà mỡ máu, nấu cách này ăn cùng bún cực ngon
Mừng 3 con giáp như thỏi nam châm hút tiền, giàu có vững bền, tài khoản 'ting ting' liên tục, công danh thành tựu trong 2 tuần cuối tháng 11 dương lịch
Apple sắp đưa khung titan trở lại trên iPhone 20 Pro sau hai năm
Thứ Bảy, Chủ Nhật (21-22/11): 3 tuổi làm 1 hưởng 10, quý nhân che chở
Mỹ nhân VTV từng vét sạch tiền bạc vì một vai diễn, nhận về cái kết ngoài mong đợi
Chính thức: Tước vương miện Hoa hậu Nguyễn Quỳnh Anh
HOT: Khả Như được Huỳnh Phương cầu hôn!
Xuất hiện hội Chó Xấu Việt Nam: Nhìn loạt boss mặt quạu, cười một trận là hết buồn, hút hơn 319.000 thành viên
Hot nhất Weibo hôm nay: Huỳnh Hiểu Minh - Angelababy bất ngờ "đụng mặt" ở concert BIGBANG, thái độ khiến 15 triệu người chú ý
"Ông hoàng showbiz" sinh năm 1987 sống trong biệt thự 8 tầng, lấy vợ nhưng ở riêng, đêm mới về ngủ
45 mỹ nhân được gọi tên làm Bond Girl, khiến James Bond phải dè chừng: Zendaya quá nổi bật, số 2 đẹp hơn cả nhân tạo
Mai Davika: 'Tôi mê chồng mãnh liệt hơn cả thời mới yêu'
Mổ lợn bán, người đàn ông phát hiện "trứng vàng"
Năm Đinh Mùi 2027, 3 con giáp có thể thoát cảnh làm nhiều hưởng ít, công sức bắt đầu được đền đáp