Nguy cơ suy thoái tộc người Chứt vì hôn nhân cận huyết
Ở đồng bào dân tộc Chứt (Hương Khê, Hà Tĩnh) đang xảy ra tình trạng anh em con chú con bác lấy nhau. Hệ quả là nhiều đ.ứa t.rẻ sinh ra hoặc là mất sớm, hoặc bị dị tật.
Vào năm 1991, trong lúc tuần tra biên giới, Bộ đội Biên phòng Hà Tĩnh phát hiện khoảng 20 người Chứt sống trong hang động ở trên dãy Trường Sơn thuộc biên giới Việt – Lào nên đã đưa về xây nhà, lập bản Rào Tre, thuộc xã Hương Liên, huyện Hương Khê. Tộc người này được gọi chung là họ Hồ, tới nay đã có 37 hộ gia đình với 138 nhân khẩu.
Chị Hồ Thị Sâm hiện có 3 người con, trong đó b.é g.ái Huyền Trang (4 t.uổi) bị dị tật bàn chân, đi lại khó khăn. Ảnh: Đức Hùng.
Từ khi phát hiện đến nay đã hơn 20 năm, tộc người Chứt vẫn duy trì nếp sống nguyên sơ, chưa có ý thức tự giác lao động và tích lũy. Khi lập gia đình, họ thường lấy người trong họ hàng. Anh Nguyễn Văn Ngọc, cán bộ cắm bản Rào Tre cho biết, người Chứt không tiếp xúc với môi trường văn hóa bên ngoài. Họ suốt ngày quanh quẩn bên căn nhà, ít lao động sản xuất, bởi mọi thứ như gạo, phụ cấp đều được nhà nước hỗ trợ tối đa.
“Thanh niên nếu muốn lấy vợ, lấy chồng thì phải sang Quảng Bình, vì ở đó có người Chứt sinh sống. Nhưng do đường sá xa xôi, hơn nữa dân tộc có tục bảo vệ gái làng nên khi nhiều thanh niên người Chứt của bản Rào Tre đi kiếm vợ, sang đó bị thanh niên làng đuổi đ.ánh, đành phải quay về. Và rồi họ lại lấy người ở trong bản, từ đó tạo nên những cặp hôn nhân cận huyết”, anh Ngọc nói.
Khi được hỏi về chuyện nên duyên vợ chồng, chị Hồ Thị Sâm (28 t.uổi, trú bản Rào Tre) hồn nhiên trả lời “vì thích trong cái bụng rồi lấy nhau, chứ không biết là anh em họ”. Chị Sâm và anh Hồ Văn Hà (30 t.uổi) là con dì, con cậu, từ khi lập gia đình tới nay đã có 3 người con. Cô con gái thứ hai Hồ Huyền Trang (4 t.uổi) khi sinh ra đã không có bàn chân.
Ở các cặp vợ chồng cận huyết khác có tình trạng con sinh ra bị bệnh nặng rồi mất sớm, hoặc bị bệnh bẩm sinh, như Hồ Kiểng (9 t.uổi). Anh Hồ Tiến Hóa (36 t.uổi, cha Hồ Kiểng) cho biết, con trai bị bệnh tim bẩm sinh vừa phải đi mổ về. Bây giờ mỗi khi trái gió trở trời, Kiểng luôn tức ngực, khó thở. Hỏi về việc có biết hai vợ chồng là họ hàng với nhau hay không, anh Hóa chỉ lắc đầu rồi cười.
Video đang HOT
Cậu bé Hồ Kiểng (9 t.uổi, thứ ba từ phải sang) chỉ vào ngực mình cho biết đó là vết mổ tim mới được thực hiện cách đây vài tháng. Theo cán bộ xã Hương Liên thì bố mẹ Kiểng là anh em họ hàng. Ảnh: Đức Hùng
Ông Trần Văn Lộc, Trạm trưởng Y tế xã Hương Liên cho biết, theo số liệu mới nhất, hiện trong bản có 3 cặp vợ chồng là con dì lấy con cậu, con chú lấy con bác. Trong ba gia đình này, có 3 cháu nhỏ bị ảnh hưởng bởi hôn nhân cận huyết, có cháu bị teo và dị tật chân, cháu thì thiểu năng trí tuệ. “Cách đây một năm, có cặp con chú lấy con bác, họ đẻ con không mồm không mũi, vẹo chân. Đ.ứa t.rẻ mất ngay sau đó”, ông Lộc nói.
Từng nhiều lần về thăm khám cho đồng bào Chứt, ông Phan Trường Sang, nguyên Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hương Khê cho hay, ở bản Rào Tre có một số t.rẻ e.m bị dị tật bởi ảnh hưởng của hôn nhân cận huyết. Đây là vấn đề nan giải và sẽ phải mất rất nhiều thời gian mới có thể giải quyết được.
Chủ tịch UBND xã Hương Liên, ông Nguyễn Tiến Lành thừa nhận rất khó giải quyết việc hôn nhân cận huyết trong đồng bào Chứt. “Cán bộ xã đã nhiều lần tới khuyên nhủ, trao đổi rằng đó là vấn đề không nên, lấy nhau sẽ sinh ra bệnh tật. Nhưng họ chỉ im lặng, cứ gật đầu tỏ vẻ đồng ý, rồi hệ quả đáng buồn vẫn xảy ra”, vị Chủ tịch cho hay.
Để tránh nguy cơ suy thoái tộc người Chứt, chính quyền xã Hương Liên đã cử cán bộ xã cùng Bộ đội Biên phòng đồn Bản Giàng cắm bản, phối hợp với đoàn thanh niên, hội phụ nữ tuyên truyền, tập cho đồng bào nơi đây sản xuất, học văn hóa.
Bên cạnh đó, Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh đã đề xuất lãnh đạo tỉnh này xem xét lập dự án đề nghị Chính phủ đầu tư xây dựng tuyến đường khoảng 15 km nối bản Rào Tre với huyện Minh Hóa (Quảng Bình), nơi có một số hộ người Chứt và các dân tộc khác sinh sống. Mục đích là tạo điều kiện cho đồng bào Chứt ở bản Rào Tre sang giao lưu, cưới vợ lấy chồng, khắc phục tình trạng hôn nhân cận huyết thống.
Đức Hùng
Theo VNE
Buốt lòng những cặp vợ chồng cùng chung huyết thống
Giữa thế kỷ 21, chuyện tảo hôn đã khiến người ta giật mình. Nhưng nơi miền biên viễn Mường Lát này, hủ tục hôn nhân cận huyết cũng vẫn còn tồn tại dai dẳng đến buốt lòng.
Ông Lâu Minh Pó, Phó Bí thư Huyện ủy Mường Lát, buồn rầu khi nói về hủ tục kết hôn cùng huyết thống của người H'Mông: "Người Mông vẫn quan niệm chỉ cần khác họ là có thể lấy được nhau. Bởi thế mà dù con cô với con cậu, con chú con dì lấy nhau không bị ngăn cấm. Trẻ con khi lớn lên tự do tìm hiểu rồi yêu nhau, chính quyền có cấm thì chúng vẫn đến với nhau mà thường thì khi cán bộ biết thì việc đã rồi. Cũng không biết bao nhiêu lần cán bộ xuống tận bản, làng để tuyên truyền về hệ lụy của những cuộc hôn nhân cận huyết thống như sinh con bị dị tật, còi cọc, lại sinh con ở độ t.uổi vị thành niên nên trí tuệ phát triển chậm nhưng tình trạng vẫn chưa thể chấm dứt".
Đi dọc các bản của huyện Mường Lát, tôi nhận thấy dường như bản nào có người H'Mông là bản đó cũng có ít nhất vài trường hợp anh em con cô con cậu, con chú con dì lấy nhau. Hầu hết những đ.ứa t.rẻ khi kết hôn cũng chưa đủ t.uổi thành niên.
Theo chân Trưởng Công an xã Pù Nhi - Hơ Văn Tho, chúng tôi vào bản Cơm. Con đường độc đạo vào bản Cơm cách trung tâm xã không xa nhưng cũng phải đi cả tiếng đồng hồ mới vào đến nơi. Ngồi trước mặt tôi là chàng thanh niên 19 tuổi- Hơ Văn Sự- một chứng nhân của hôn nhân cận huyết.
Không có vẻ gì ngại ngùng khi nói về cuộc hôn nhân của mình với cô em gái họ, Sự thật thà kể rành rọt những câu hỏi của tôi. Sự kể: "Em lấy vợ năm ngoái, vợ em là Thao Thị Ché, ở tận bản Mùa Xuân. Ché là con gái của cô ruột em, tức là em gái của bố em".
Tôi hỏi Sự sao không lấy người khác mà lại lấy em họ mình, Sự bảo "vì nó xinh nhất làng, xinh thì phải lấy thôi". Tôi lại hỏi: "Thế yêu lâu không thì cưới?", Sự trả lời: "Vừa thấy thích nhau được mấy hôm thì cưới luôn".
Hơ Văn Sự lấy em họ, con của cô ruột.
Hỏi cuộc hôn nhân có gặp sự cấm cản của gia đình không? Chàng thanh niên chất phác cho biết: "Không ai ngăn cấm cả, lúc đó cũng không biết anh em gần như thế thì không lấy được nhau, chỉ cần khác họ là lấy được thôi".
Bây giờ Sự bảo đã biết việc kết hôn như thế là không được nhưng biết làm sao vì đã lấy về làm vợ rồi, nói rồi chàng thanh niên ấy cười. Chỉ có những người như tôi, như cán bộ Tho nhìn nụ cười của Sự mà nhói lòng.
Cán bộ Tho còn cho biết, không phải riêng chỉ có vợ chồng Hơ Văn Sự là hôn nhân cận huyết mà ngay cả hai con trai của Phó trưởng Công an xã Pù Nhi cũng chọn cho mình người vợ là cô chị họ.
Con trai đầu của ông Thao Nọ Gia, Phó Công an xã Pù Nhi tên là Thao Văn Sinh, lấy vợ là con của bác ruột. Giống như anh mình, em trai Sinh cũng lấy vợ là con của một người bác khác.
Theo lời kể ông Tho thì ông không biết có phải do hệ lụy của cuộc hôn nhân cận huyết hay không mà đứa con đầu của vợ chồng Thao Văn Sinh bị dị tật sứt môi, hở hàm ếch. "Cán bộ về tuyên truyền nhiều lắm về hệ lụy của những cuộc hôn nhân cận huyết thống, rằng bệnh hiểm nghèo, dị tật, kém thông minh... nhưng hủ tục thì vẫn là hủ tục, người ta rất khó bỏ" - ông Tho cho biết.
Đi khắp các bản người H'Mông, ở đâu cũng bắt gặp nạn tảo hôn và hôn nhân cận huyết
Điều khiến tôi thật sự phân vân đó là dường như cán bộ xã, huyện cũng "rụt rè" khi nói về vấn nạn này. Trao đổi về hủ tục hôn nhân cận huyết trên địa bàn, ông Lâu Gia Pó, Bí thư chi bộ xã Pù Nhi xác nhận: "Những năm trước đây, hủ tục tảo hôn cũng như hôn nhân cận huyết diễn ra nhiều. Tuy nhiên bây giờ do tuyên truyền nên cũng đã có chuyển biến nhưng chưa dứt hẳn được. Vài năm trở lại đây, trên địa bàn xã không có trường hợp kết hôn cận huyết".
Nhưng khi chúng tôi đưa ra một vài trường hợp vừa kết hôn cách đây không lâu trên địa bàn, ông Pó mới phân trần: Mặc dù vẫn tuyên truyền, vận động thế nhưng khi đã kết hôn, đã yêu nhau thì không thể ngăn cản và không thể xử lý được.
Khi được hỏi về con số thống kê hiện nay trên địa bàn toàn huyện Mường Lát có khoảng bao nhiêu cặp vợ chồng là hôn nhân cận huyết thống, ông Phạm Văn Sơn, Chánh Văn phòng huyện cho biết các phòng, ban không thể nắm được vì "quá khó"!
Chính vì cái sự "khó" ấy mà mỗi năm nơi đây vẫn có hàng chục đám cưới "trẻ con" được tổ chức, trong đó có không ít những đôi vợ chồng là anh em họ. Đằng sau đó là cả một thế giới buồn đau với bao nhiêu tương lai và mơ ước bị ngắt ngọn. Cái vòng luẩn quẩn tảo hôn và hôn nhân cận huyết cứ dai dẳng âm ỉ, không biết đến bao giờ mới dứt nơi miền biên viễn này...
Bình Minh
Theo Dantri
Lôi kéo, xây dựng đoàn kết dân tộc từ… mạng xã hội Nguồn thông tin từ mạng xã hội hiện rất phức tạp, lan truyền mạnh mà khó kiểm soát những vấn đề không có lợi. Không phải cơ quan nhà nước lo việc này mà chính Mặt trận tổ quốc phải vào cuộc, xây dựng tinh thần đoàn kết từ... trận địa này. Ngày 4/8, UB TƯ MTTQ Việt Nam đã tổ chức Hội...