Nghỉ hưu rồi mới thấm: 5 điều về tiền bạc tôi ước gì hiểu sớm hơn 10 năm

Tôi từng nghĩ nghỉ hưu là phần thưởng. Là quãng thời gian “đủng đỉnh”, sáng đi chợ, chiều uống trà, tối xem phim mà không còn áp lực KPI hay sếp gọi điện lúc 9 giờ tối.

Nhưng chỉ vài tháng sau khi chính thức rời công việc, tôi nhận ra: Nghỉ hưu không đáng sợ, mà đáng sợ vì tài chính nếu mình chuẩn bị hời hợt.

1. Thu nhập giảm một nửa, nhưng chi phí không giảm theo

Trước khi nghỉ, tôi tính rất đơn giản: Lương hưu khoảng 7-8 triệu/tháng, thêm chút tiền tiết kiệm lãi suất, tổng cộng tầm 10 triệu là “đủ sống”. Tôi quên mất một điều: Chi phí sinh hoạt không tự động giảm chỉ vì mình không còn đi làm.

Tiền điện nước vẫn thế. Tiền ăn còn tăng vì ở nhà nhiều hơn, nấu nướng thường xuyên hơn. Đặc biệt, chi phí y tế bắt đầu xuất hiện đều đặn: khám định kỳ, thuốc bổ, xét nghiệm.

Có tháng tôi ghi lại chi tiêu mới giật mình:

- Ăn uống: 4,5 triệu

- Điện nước – internet: 1,2 triệu

- Thuốc men – khám bệnh: 1,8 triệu

- Hiếu hỉ, quà cáp: 1 triệu

- Chi tiêu cá nhân khác: 1,5 triệu

Tổng: 10 triệu đồng.

Lương hưu gần như “đi hết” trong vòng 30 ngày. Lúc đó tôi mới hiểu: Không thể đợi đến khi nghỉ hưu mới tính toán lại mức sống. Phải tập sống với mức thu nhập tương lai trước khi nó xảy ra.

2. Tiết kiệm quan trọng hơn đầu tư mạo hiểm

Thời còn đi làm, tôi từng thử vài kênh đầu tư theo bạn bè: góp vốn làm ăn, mua đất xa trung tâm, đầu tư theo “tin nội bộ”. Có khoản lời, nhưng cũng có khoản mất trắng.

Khi nghỉ hưu, tôi mới thấy mình cần nhất là sự ổn định, không phải cơ hội “nhân đôi tài sản”.

Một quỹ dự phòng đủ 12-24 tháng chi tiêu mới thực sự là tấm đệm an toàn. Nếu mỗi tháng cần 10 triệu để sống, thì ít nhất phải có 120-240 triệu gửi tiết kiệm hoặc tài khoản linh hoạt.

Trước đây tôi nghĩ giữ nhiều tiền mặt là “không biết làm tiền sinh lời”. Sau này tôi hiểu: Ở tuổi nghỉ hưu, bảo toàn vốn quan trọng hơn tăng trưởng nóng.

3. Con cái không phải kế hoạch hưu trí

Tôi từng rất tự tin vì con đã đi làm, thu nhập ổn định. Trong đầu tôi mặc định: “Có gì thì các con sẽ hỗ trợ”.

Nhưng rồi tôi nhận ra, con cũng có gia đình riêng, con cái, khoản vay nhà, áp lực công việc. Sự hỗ trợ nếu có nên là tình cảm, không phải nghĩa vụ.

Nếu không chủ động tài chính, mình dễ rơi vào hai trạng thái: hoặc phụ thuộc, hoặc ngại ngần không dám chi tiêu cho bản thân.

Tôi từng chần chừ không dám đi du lịch vì “sợ tốn tiền”, trong khi cả đời đã làm việc không ngơi nghỉ. Đến lúc nhận ra, tôi tự nhủ: Nghỉ hưu không phải để thắt chặt cực đoan, mà để sống chủ động trong khả năng của mình.

4. Sức khỏe là khoản đầu tư có lãi nhất

Khi còn đi làm, tôi hay tiếc tiền mua bảo hiểm bổ sung, ngại đi khám định kỳ vì “bận”. Đến khi nghỉ hưu, thời gian nhiều nhưng sức khỏe không còn như trước.

Một lần nhập viện ngắn ngày đủ để tôi thấy rõ: nếu không có khoản dự phòng, chỉ một biến cố nhỏ cũng có thể làm đảo lộn kế hoạch tài chính.

Tôi bắt đầu phân bổ lại tiền theo nguyên tắc rõ ràng hơn:

- 50% cho chi tiêu thiết yếu

- 20% cho tích lũy và quỹ dự phòng

- 20% cho sức khỏe (bảo hiểm, khám định kỳ, vận động, dinh dưỡng)

- 10% cho niềm vui cá nhân

Nghe có vẻ “khuôn mẫu”, nhưng chính sự kỷ luật này giúp tôi không còn lo lắng mỗi khi có hóa đơn bất ngờ.

5. Nghỉ hưu không có nghĩa là ngừng tạo ra thu nhập

Sai lầm lớn nhất của tôi là nghĩ: Nghỉ hưu tức là dừng lại hoàn toàn.

Thực tế, vài công việc nhỏ phù hợp sức khỏe lại giúp tài chính linh hoạt hơn rất nhiều: viết lách tự do, tư vấn theo kinh nghiệm, bán hàng online quy mô nhỏ, dạy kỹ năng mình giỏi.

Không cần kiếm quá nhiều. Chỉ cần thêm 3-5 triệu/tháng cũng đủ để:

- Không phải rút vào tiền tiết kiệm.

- Có thêm khoản cho du lịch, quà cho cháu.

- Cảm thấy mình vẫn có giá trị.

Tiền ở tuổi nghỉ hưu không chỉ là con số. Nó là cảm giác an tâm.

Nếu được quay lại 10 năm trước, tôi sẽ làm ba việc sớm hơn: tăng quỹ dự phòng, tập sống dưới mức thu nhập, và xây dựng một nguồn thu phụ bền vững.

Nghỉ hưu không phải dấu chấm hết của tài chính. Nhưng nó là bài kiểm tra cuối cùng cho mọi quyết định tiền bạc trước đó.

Và nếu bạn vẫn đang đi làm, còn 5-10 năm nữa mới đến tuổi nghỉ hưu, thì tin tôi đi: Những gì bạn làm hôm nay sẽ quyết định bạn có “nghỉ” thật sự hay chỉ là “ngừng lương”.

Tiền không mua được tuổi trẻ. Nhưng nó mua được sự bình thản khi bước vào tuổi già.