Mỹ và Canada chưa chốt thỏa thuận thương mại, nguy cơ thuế quan vẫn hiện hữu

Mỹ và Canada đang tiếp tục đàm phán khẩn cấp nhằm hoàn tất một thỏa thuận thương mại trước thời hạn sáng 22/8, khi mức thuế quan mới 50% đối với khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada có thể bắt đầu có hiệu lực.

Quang cảnh cảng hàng hóa tại California, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Bộ trưởng phụ trách quan hệ thương mại với Mỹ của Canada Dominic LeBlanc và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer dự kiến tiếp tục gặp nhau tại Washington ngày 21/8, sau khi hai bên đàm phán hơn 3 giờ ngày 20/8. Ông LeBlanc cho biết hai bên “rất gần” đạt thỏa thuận nhưng vẫn còn một số vấn đề cần giải quyết.

Tổng thống Donald Trump trước đó đã hoãn 3 ngày việc áp mức thuế 50%, vốn dự kiến có hiệu lực ngày 20/8. Ông cho biết quyết định hoãn được đưa ra vì Mỹ và Canada đã đạt một thỏa thuận về nguyên tắc, tùy thuộc việc hoàn tất các văn kiện. Thủ tướng Canada Mark Carney cũng xác nhận hai bên đạt “tiến bộ đáng kể”, nhưng vẫn còn những nội dung quan trọng cần thương lượng.

Nếu không đạt thỏa thuận trước 0 giờ 01 phút ngày 22/8, giờ miền Đông Mỹ, mức thuế mới sẽ được áp dụng đối với một loạt sản phẩm Canada, trong đó có rượu vang, đồ nội thất, sản phẩm sữa, quần áo, thiết bị hockey và một số hàng hóa khác. Tổng giá trị hàng hóa chịu tác động khoảng 20 tỷ USD, tương đương hơn 5% tổng kim ngạch hàng hóa Mỹ nhập khẩu từ Canada trong năm 2025.

Một trong những nội dung đang được thương lượng là thuế đối với ô tô, thép và nhôm. Theo các nguồn tin, phương án đang được bàn thảo có thể giảm thuế đối với ô tô sản xuất tại Canada từ 25% xuống 15%, đồng thời giảm thuế thép và nhôm xuống 25%. Tuy nhiên, các chi tiết về quy tắc xác định tỷ lệ nội địa và điều kiện để được hưởng mức thuế thấp hơn vẫn chưa được giải quyết.

Washington đồng thời yêu cầu Ottawa giải quyết một số vấn đề thương mại mà chính quyền ông Trump cho là bất bình đẳng, trong đó có hệ thống quản lý nguồn cung sữa của Canada và việc một số tỉnh hạn chế bán rượu Mỹ. Canada muốn Mỹ giảm các mức thuế đối với thép và nhôm của nước này.

Một vấn đề khác được đưa vào thương lượng là dự án đường ống Keystone XL, từng bị chính quyền Tổng thống Joe Biden hủy bỏ năm 2021. Tổng thống Trump đã đề cập khả năng khôi phục dự án như một phần của thỏa thuận rộng hơn với Canada.

Mức thuế 50% được chính quyền ông Trump dựa trên Mục 338 của Đạo luật Thuế quan năm 1930, cho phép tổng thống áp thuế lên tới 50% đối với hàng hóa từ những nước bị cho là phân biệt đối xử hoặc áp dụng chính sách thương mại bất công đối với Mỹ. Việc viện dẫn điều khoản có từ thời Đại Khủng Hoảng được xem là một bước leo thang đáng kể trong chính sách thương mại của chính quyền ông Trump.

Các doanh nghiệp Canada, đặc biệt trong những ngành như gỗ, rượu vang và sản phẩm sữa, cảnh báo thuế 50% có thể làm giảm sức cạnh tranh, gây mất việc làm và buộc một số doanh nghiệp phải thu hẹp hoạt động. Trong khi đó, các nhà kinh tế cho rằng tác động đối với toàn bộ nền kinh tế Mỹ có thể hạn chế hơn, nhưng những ngành phụ thuộc lớn vào nguồn cung Canada có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.

Đàm phán Mỹ – Canada diễn ra trong bối cảnh hai nước chuẩn bị cho đợt rà soát Hiệp định Mỹ – Mexico – Canada (USMCA). Một thỏa thuận tạm thời về thuế quan có thể giúp giảm căng thẳng và tạo điều kiện để Washington và Ottawa bước vào các cuộc thương lượng rộng hơn về tương lai của USMCA.